پرەزيدەنت • 03 قاڭتار, 2024

پرەزيدەنت: قاڭتار وقيعاسىنا الەۋمەتتىك-ەكو­نو­­ميكالىق پروبلەمالار سەبەپ بولدى

1031 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا قاڭتار وقيعاسىنىڭ باستى سەبەبىن ايتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

پرەزيدەنت: قاڭتار وقيعاسىنا الەۋمەتتىك-ەكو­نو­­ميكالىق پروبلەمالار سەبەپ بولدى

«مەن بۇل تۋرالى كوپ ويلاندىم, ءالى دە ءجيى ويلانامىن. مەنىڭشە, قاسى­رەتتى قاڭتار وقيعاسىنا جىلدار بويى قوردالانعان الەۋمەتتىك-ەكو­نو­­ميكالىق پروبلەمالار, جالپى توقى­راۋدىڭ بيلىك پەن قوعامدى ازدىرىپ-توزدىرۋى سەبەپ بولدى. بۇل – ايتپاسا دا تۇسىنىكتى جايت. مەن 2019 جىلى پرەزيدەنت بولىپ سايلانعاننان كەيىن مەملەكەتىمىز سايا­سي جۇيەنى دەموكراتيالاندىرۋعا, قوعامدىق ومىرگە ەركىندىك سيپات بەرۋگە, ەكونوميكانى مونوپوليادان ارىلتۋعا بەت بۇردى. رەفورمالاردى ازىرلەۋگە جانە ونى جۇزەگە اسىرۋعا قوعام وكىلدەرى, بەلسەندى ازاماتتار, ساراپشىلار قاتىستى. ءتۇرلى ديالوگ الاڭدارىندا, سونىڭ ىشىندە, مەنىڭ ۇسى­نىسىممەن ارنايى قۇرىلعان ۇلت­تىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ وتىرىس­تارىندا كوپتەگەن باستاما كوتەرىلىپ, جان-جاقتى پىسىقتالدى.

اشىعىن ايتسام, وسى جاڭا باعدارى­مىز كەيبىر ىقپالدى ادامدارعا مۇلدە ۇناعان جوق. ولار بۇل وزگەرىستى ەلىمىزدە ابدەن تامىر جايعان جۇيەگە جانە بيلىك قۇرىلىمىنداعى وزدەرىنىڭ «ەرەكشە مارتەبەسىنە» تونگەن قاتەر دەپ قابىلدادى. مۇنداي ادامدار ەلدەگى وزگەرىسكە استىرتىن, كەيدە ءتىپتى اشىق قارسىلىق بىلدىرە باستادى. اقىر سوڭىندا رەفورمانىڭ بەتىن قايتارىپ, وزدەرىنە ىڭعايلى بۇرىنعى قالىپقا ورالۋ ءۇشىن ءبارىن تاس-تالقان ەتۋگە شەشىم قابىلدادى», دەدى پرەزيدەنت.

ونىڭ ايتۋىنشا, جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردان تۇرا­تىن بۇل توپتىڭ كۇشتىك قۇرىلىم­دارعا دا, قىلمىس الەمىنە دە وراسان زور ىقپالى بولدى. سوندىقتان بيلىك­تى كۇشپەن باسىپ الۋعا بەل بۋدى.

«تەرگەۋ مالىمەتتەرىنە جۇگىنسەك, ولار 2021 جىلدىڭ ورتاسىنا تامان دا­يىن­دىققا كىرىسكەن. سوسىن ۇكىمەت سۇيى­تىلعان گازدىڭ باعاسىن كۇرت ءوسىرۋ تۋرالى جان-جاقتى ويلاستىرىلماعان, قۇقىق­تىق نەگىزى جوق شەشىم قابىلدا­دى. ماڭ­عىستاۋ وبلىسىندا ارانداتۋشى­لار­دىڭ ايتاعىنا ىلەسكەن جۇرت شەرۋگە شىقتى. سول كەزدە ۇكىمەت مەنىڭ تاپسىرماممەن ارناۋلى كوميسسيا قۇردى. ونىڭ مۇشەلەرى قوعام وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, ورتاق مامىلەگە كەلۋ ءۇشىن بىردەن اي­ماققا باردى. بىراق نارازىلىق شەرۋ­لەرى ەكسترەميستىك سيپات الدى. ونى قاس­كويلەر دەرەۋ ءوز مۇددەسىنە پايدالاندى.

باس پروكۋراتۋرانىڭ تەرگەۋىنەن قاڭتار وقيعاسىنىڭ بىرنەشە تولقىن­مەن وربىگەنىن كورۋگە بولادى. شەرۋلەر الدىمەن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا باستالدى. كوپ ۇزاماي باسقا دا وڭىرلەرگە جايىلدى. ورتالىق بيلىك جانە اكىمدىكتەر جاعدايدى رەتتەۋگە تىرىسقانىمەن, ەل ىشىندەگى احۋال شيە­­لەنىسىپ كەتتى. ورتاق مامىلەگە كەلۋ ءۇشىن جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدەر مەن ديا­لو­گ­كە تولقۋدى ۇيىمداستىرۋشىلار ەش مويىن بۇرمادى. كوپتەگەن ايماقتا العاشقى قاقتى­عىس­تار باستالدى. مۇنىڭ ءبارى ارنايى دايىندالعان جانسىزدارى ارقىلى جاعدايدى ودان ءارى ۋشىقتىرۋعا تىرىسقان قاسكويلەر ءۇشىن «ىزدەگەنگە سۇراعان» بولىپ شىقتى. وسىنداي اسا كۇردەلى جاعدايدىڭ وزىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كۇش قولدانباي, سابىر ساقتادى. بۇل – ەكىنشى تولقىن», دەدى ق.توقاەۆ.

بۇدان سوڭ ول جەتەكشىلەرى ىمىرالاسقان توپتىڭ ايتقانىن ەكى ەتپەيتىن جانە لاڭكەس­تەر­مەن, ونىڭ ىشىندە سىرتتان كەلگەن لاڭ­كەستەرمەن بايلانىسى بار قىل­مىس­تىق توپتار ورشەلەنە ىسكە كىرىس­كەندە ءۇشىنشى تولقىن باستالعانىن ايتتى.

«ولار ارناۋلى تەحنولوگيانى, ارانداتۋشىلار مەن قاراقشىلاردى پايدالانىپ, بەيبىت شەرۋلەردى جاپپاي تارتىپسىزدىككە ۇلاستىردى. ۇرىپ-سوعۋ, قيراتۋ, ورتەۋ, وزگەنىڭ مۇلكىن قاساقانا جويۋ بەلەڭ الدى. دۇربەلەڭ كەزىندە قارۋلى راديكالدار مەن لاڭكەس­تەر ءبىر مەزەتتە, ءبىر عانا بۇيرىقپەن مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ جانە كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ عيماراتتارىنا, قارۋ-جاراق دۇكەندەرىنە, قۇقىق قورعاۋ مەكەمەلەرى مەن اسكەري بولىمدەردىڭ قويمالارىنا شابۋىل جاسادى. مۇنداي وقيعا الماتىدا عانا ەمەس, بىرقاتار وبلىس ورتالىعىندا دا بولدى. قاڭتار وقيعاسى كەزىندە ءۇش مىڭنان استام قارۋ قولدى بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ونىڭ ىشىندە اۆتومات, پۋلەمەت, ءتىپتى گراناتومەت جانە باسقا دا اتىس قۇ­رالدارى بار. وعان قوسا, كولىك ين­ف­را­قۇرىلىمى جانە تەلەكوممۋنيكاتسيا نى­ساندارى شابۋىلعا ۇشىرادى. قاراق­شىلار مەن لاڭكەستەر ءوزارا ۇيىم­داسىپ, ءبىر-بىرىمەن تىعىز بايلانىستا ارەكەت جاساعانىن تاعى دا قايتالاپ ايتقىم كەلەدى.

قاسكويلەردىڭ مەملەكەتتىك توڭكەرىس جاساماق بولعان جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەكسترەميستەر, قىلمىستىق توپ­تار جانە اسىرە دىنشىلدەر بىرگە قي­مىلدادى. ولاردىڭ ماقساتى ەل ىشى­نە ۇرەي تۋعىزۋ, مەملەكەتتىك ينس­تي­تۋت­تاردىڭ قىزمەتىن تۇرالاتۋ, كونس­تي­تۋتسيالىق قۇرىلىمنىڭ ىرگەسىن شايقاۋ, اقىر سوڭىندا بيلىكتى باسىپ الۋ ەدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت سول كۇردەلى شاقتا باس ساۋعالاپ, رەزيدەنتسيادان كەتۋ, ءتىپتى شەتەل اسۋ تۋرالى ۇسىنىستاردان باس تارتقانىن ايتتى.

«سول كەزدەگى احۋال وتە كۇردەلى بولدى, ەلىمىز قۇردىمعا كەتۋگە شاق قالدى. بۇعان جول بەرمەۋ ءۇشىن بارلىق ءىس-ارەكەتتى كۇندىز-ءتۇنى جانە ساعات سايىن تىكەلەي ءوزىم باقىلاپ وتىردىم. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ارقىلى اقوردا رەزيدەنتسياسىنا ءتۇرلى شابۋىل جاسالعالى جاتىر, سوعان جۇك كولىكتەرى پايدالانىلادى دەگەن اقپارات جەتتى. ماعان باس ساۋعالاپ, رەزيدەنتسيادان كەتۋ, ءتىپتى شەتەل اسۋ تۋرالى ۇسىنىس بىرنەشە رەت ايتىلدى. بىراق مەن بۇعان ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى بولدىم. تەلەديدار ارقىلى جاساعان مالىمدەمەلەرىمنىڭ بىرىندە قانداي جاعداي بولسا دا جۇمىس ورنىمدا قالاتىنىمدى اشىق ايتتىم. ەكى اپتا بويى تاپجىلماي, اقوردادا بولدىم, كۇن-ءتۇن دەمەي, شۇعىل جينالىستار وتكىزدىم. سول الاساپىران كۇندەردە مەملەكەتىمىزدى ساقتاپ قالۋ, ەلدەگى زاڭ مەن ءتارتىپ ۇستەمدىگىن قالپىنا كەلتىرۋ ەڭ باستى مىندەت ەدى», دەدى ق.توقاەۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار