«قازاقستاننىڭ ورنىقتىلىق قورىنىڭ» حابارلاۋىنشا, ءوتىنىش قابىلداۋ پروتسەدۋراسى كەلەر جىلى دا وزگەرمەيدى. ارينە, بۇل – ءتاۋىر باعدارلاما. قانشاما ادام وسى ءتيىمدى شارتتاردىڭ ارقاسىندا تۇڭعىش ۇيلەرىن الدى. دەگەنمەن كەم-كەتىك تۇسى دا جوق ەمەس.
ونىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – ءۇيدى تەك باستاپقى نارىقتان تاڭداۋ شارتى. جاڭا عيماراتتاعى پاتەرلەر قۇرىلىس باستالماي جاتىپ ساتىلىپ كەتەتىندىكتەن, ونداي ءۇيدى تابۋ ازداپ قيىنعا سوعادى. سونىمەن بىرگە تۇرعىن ءۇيدىڭ باعاسىنا قاتىستى شەكتەۋلەر بار. استانا, الماتى, اقتاۋ, اتىراۋ جانە شىمكەنتتە پاتەر قۇنى 25 ملن تەڭگەدەن اسپاۋ كەرەك. ال باسقا وڭىرلەردە بۇل سوما 15-20 ميلليونمەن شەكتەلەدى. ءدال وسى ساتتە مۇنداي اقشاعا پاتەر تابۋ تاعى قيىن. ءۇشىنشى قيىندىق – بىلتىرعى ەنگىزىلگەن جاڭا ءتارتىپ بويىنشا بولىنەتىن قاراجاتتىڭ ازايۋى. جىلىنا 100 ملرد بەرۋ دەگەنىڭىز – ءۇيلى بولسام دەگەن ۇمىتتىلەرگە, ءتىپتى جەتپەيدى.
«ۇلتتىق بانك «7-20-25» باعدارلاماسىنا بولىنەتىن اقشانى كوبەيتتى, ويتكەنى باستاپقىدا وعان 1 ترلن تەڭگە بولەمىز دەپ جوسپارلاعان. ال جىلدا 100 ملرد بولىنەتىنىن ەسكەرسەك, 2029 جىلعا قاراي جالپى سوما 1,6 ترلن تەڭگەگە جەتەدى. بەرىلگەن يپوتەكانى عانا ەمەس, مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋعا كەتەتىن اقشانى دا ەسەپكە الۋ كەرەك. بۇل بانكتەردە اقشا كوبەيەدى دەگەن ءسوز, سالدارىنان اقشا ماسساسى ارتىپ, قۇنسىزدانادى دا, تاعى ماسەلە كوبەيەدى.
جەڭىلدىكتى يپوتەكالاردىڭ تيىمدىلىگىنە باعا بەرۋ قيىن, ويتكەنى ولاردى ازىرلەپ, قابىلداعاندا ساراپشىلار قاتىسپايدى. بۇلاي جالعاسا بەرسە, ەل الدىندا تالقىلاعاننان پايدا جوق, سەبەبى بۇل ىشكى باستاما نەگىزىندە قابىلداناتىن شەشىمدەر. نەگىزى, ءاۋ باستا «7-20-25» پەن «باسپانا حيت» نارىقتى يپوتەكانى دامىتۋعا باعىتتاۋ ماقساتىندا ىسكە قوسىلدى, سەبەبى سول ساتتە سالادا كادىمگىدەي توقىراۋ بايقالىپ ەدى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, قىسقامەرزىمدى باعدارلامالار ەكونوميكانى ىنتالاندىراتىن ۇزاقمەرزىمدى جوباعا اينالىپ, توقتاتۋ مۇمكىن بولماي قالادى», دەيدى ەكونوميست ەلدار شامسۋتدينوۆ.
جاڭادان پايدا بولعالى وتىرعان «9-20-25» باعدارلاماسى ازاماتتارعا ءبىرشاما وڭتايلى بولۋى مۇمكىن. جاڭا باعدارلامانى «وتباسى بانك» پەن «بايتەرەك» حولدينگى ازىرلەپ جاتىر. ونى جۇزەگە اسىرۋعا بيۋدجەت قاراجاتى پايدالانىلمايدى. باعدارلاما اياسىندا نەسيە 20 پايىز باستاپقى جارنامەن, 9 پايىزبەن 25 جىلعا بەرىلەدى دەگەن ەدى. جىل سايىن 150 ملرد تەڭگە (نارىقتان 100 ملرد تەڭگە جانە «وتباسى بانكتىڭ» تازا تابىسىنان 50 ملرد تەڭگە) ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىڭ ارقاسىندا جىلىنا 8 مىڭعا جۋىق وتباسى يپوتەكا رەسىمدەيدى دەگەن بولجام بار.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل يپوتەكالىق باعدارلاما جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا ارنالعان. قاتىسۋشىلاردىڭ سوڭعى بەس جىلدا باسپاناسى بولماۋ كەرەك. ال پاتەردى جاڭا ۇيدەن (قتك كەپىلدىگى بولسا) دە, ەكىنشى نارىقتان دا تاڭداۋعا بولادى. «9-20-25» بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ىسكە قوسىلۋى مۇمكىن. مامانداردىڭ پىكىرىنشە تۇرعىن ءۇي باعاسى بىردەن 10 پايىزعا ءوسۋى مۇمكىن.
سونىمەن قاتار بيىل ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن توپتارىنا «2-10-20» جانە «5-10-20» باعدارلامالارى ارقىلى جەڭىلدىكتى يپوتەكالىق نەسيە بەرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اقشا بولىنەدى. بۇل – 2 جانە 5 پايىزبەن بەرىلەتىن ەڭ ارزان يپوتەكا. الايدا مۇنداي باعدارلاما ارقىلى الەۋمەتتىك وسال توپتاعى ازاماتتار عانا باسپانالى بولا الادى. ۇمىتكەرلەر ەكى نەگىزگى شارتقا ساي بولۋعا ءتيىس:
- سوڭعى بەس جىلدا جەكە باسپاناسى بولماۋ قاجەت;
- تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ازامات رەتىندە اكىمدىك كەزەگىندە تۇرۋى ءتيىس.
