دەنساۋلىق • 29 جەلتوقسان, 2023

اپتاسىنا ءار ادام ەركىنەن تىس نەسيە كارتانىڭ سالماعىنداي پلاستيك جۇتادى - زەرتتەۋشىلەر

150 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىندە ميكروپلاستيكتەر تىرشىلىگىمىزگە ەتەنە ەنىپ كەتكەن. كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىگىمىز بەن گيگيەنالىق قۇرالدار, كەي اس ءۇي جابدىقتارى پلاستيكتەن جاسالعان دوربادا ساقتالادى, پلاستيك ماتەريالدان جاسالادى. استىڭ قۇرامىنا ميكروپلاستيكتىڭ ەنىپ كەتۋىنە وسىنىڭ ءوزى جەتكىلىكتى. زەرتتەۋشى عالىمدار پلاستيكتىڭ ادام اعزاسىنا قانشالىقتى زيان ەكەنى تولىق زەرتتەلمەسە دە, قازىر انىق بولعان جايتتاردىڭ ءوزى اعزانىڭ السىرەپ, اۋرۋشاڭ بولۋىنا ەلەۋلى ىقپال ەتەتىنىن ەسكەرتىپ وتىر, دەپ جازادى Egemen.kz.  

اپتاسىنا ءار ادام ەركىنەن تىس نەسيە كارتانىڭ سالماعىنداي پلاستيك جۇتادى - زەرتتەۋشىلەر

ادامدار جىلىنا شامامەن 22 000 000 ميكرو جانە نانوپلاستيك جۇتادى. مولشەر تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن ءار ادام اپتاسىنا ەركىنەن تىس ءبىر نەسيە كارتاسىنىڭ سالماعىنداي ميكروپلاستيك جۇتاتىنىن ايتساق انىق بولادى. سەبەبى ولار كۇندەلىكتى اس-سۋىمىز بەن اۋانىڭ قۇرامىندا قاپتاپ ءجۇر. وسى ماسەلە توڭىرەگىندە زەرتتەۋ جۇرگىزگەن عالىمدار ادام وكپەسى مەن قانىنان ميكروپلاستيك قۇرامىن تاپقان. پلاستيك توپىراققا تۇسكەندە مىڭداعان جىلدان كەيىن ىدىرايدى, وسى دەرەكتەن-اق ونىڭ اعزاعا تۇسىرەر اۋىرتپاشىلىعىن باعامداۋعا بولادى.

Plastic Soup Foundation كومپانياسىنىڭ ماماندارى تۇرمىستا پلاستيك تۇتىنۋدى ازايتۋعا ءار ادام اتسالىسا الاتىنىن ايتادى.

«پلاستيك قاپتاماداعى ازىق-ت ۇلىكتى كوپ ساتىپ الماۋ ءۇشىن قايتا پايدالانۋعا بولاتىن دورباڭىزدى الا ءجۇرىڭىز. تاعامدى جىلىتقاندا كۇيدىرمەيتىن قاپتاماسى بار تابالاردىڭ ورنىنا توت باسپايتىن بولات نەمەسە شويىن تابالاردى پايدالانىڭىز. ميكروپلاستيك اسەرىن ازايتۋدىڭ تاعى ءبىر جولى – كران سۋىن سۇزگىدەن وتكىزۋ.  2019 جىلعى ساراپتاما اقش-تاعى قۇبىر سۋى سىنامالارىنىڭ 95 پايىزىندا دەرلىك پلاستيك تالشىقتار بار ەكەنىن كورسەتتى. سونىمەن قاتار ۇيدەگى تازالىق جۇمىستارىنا ەكولوگيالىق تازا زاتتاردى قولدانعان ءجون. ويتكەنى گۋبكالار, ميكروتالشىقتى سۇلگىلەر مەن اس ءۇي ششەتكالارى ميكروپلاستيكپەن لاستايتىن نەگىزگى كوزدەر بولىپ سانالادى», دەپ تۇسىندىرەدى Plastic Soup Foundation كومپانياسى.

جۋىناتىن بولمە بۇيىمدارى ءبىز ويلاعانداي تازا بولماي شىقتى. عالىمدار ميكروپلاستيكتىڭ ادام اعزاسىنا ەنىپ كەتۋى وسى بۇيىمدار ارقىلى دا كوبىرەك جۇزەگە اساتىنىن ءمالىم قىلدى.

«بارلىق كوسمەتيكالىق ءونىمنىڭ 90 پايىزىندا ءتۇس پەن جىلتىرلىق, تۇتقىرلىق بەرۋ ءۇشىن قوسىلاتىن ميكروپلاستيك بار. وسى ونىمدەر جۋىنۋ بارىسىندا شايىلىپ, 100 000-عا جۋىق پلاستيك بولشەك كارىز جۇيەسىنە ءتۇسىپ, تازارتۋ قۇرىلعىلارىنان دا ءوتىپ, سۋ جولدارىن لاستايدى. دەزودورانت يندۋسترياسى جىل سايىن 15 ميلليون فۋنتتان استام پلاستيك قالدىقتارىن شىعارادى. ءىشىنارا پلاستيكتەن جاسالاتىن بەت سۇرتۋگە, سابيلەرگە ارنالعان مايلىقتار ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت ىدىراۋى مۇمكىن. سول سياقتى ەكى ميللياردتان استام ءبىر رەتتىك ۇستارا جىل سايىن قوقىسقا تاستالادى. ءسىز قايتا پايدالانۋعا بولاتىن بالامالى زاتتاردى تاڭداۋ نەمەسە سۋسابىن, سابىن جانە پلاستيكسىز تابيعي دەزودورانتتار سياقتى قالدىعى از قاپتاماداعى ونىمدەردى ساتىپ الۋ ارقىلى پلاستيك تۇتىنۋدى ەداۋىر ازايتا الاcىز», دەيدى Plastic Soup Foundation  كومپانياسى ماماندارى.

(دەرەككوز: nationalgeographic.kz)

 

سوڭعى جاڭالىقتار