ادام قۇقى جانە قوعامداعى ادىلەتتىلىك

ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل كەڭ­سەسى, پرەزيدەنت جانىن­دا­عى ادام قۇ­قىق­­تارى جونىندەگى كوميسسيا, سىرتقى ىستەر مي­نيستر­لىگى, قازاقستانداعى كوشى-قون جو­­نىندەگى حالىقارالىق ۇيىم جانە بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى, سون­داي-اق ەقىۇ ۇيىم­داستىرعان كەزدەسۋگە پارلامەنت دە­پۋتات­تارى, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن حا­لىق­ارالىق ۇيىمدارى, ۇەۇ وكىلدەرى, تۇركى مەملەكەتتەرى­نىڭ ومبۋدسمەندەرى, قو­عام­دىق پىكىر كوشباسشىلارى جانە ساراپ­شى ماماندار جينالدى.

قازاقستانداعى ادام قۇقىق­تارى جونىن­دەگى ۋاكىل ارتۋر لاس­تاەۆ العى­سوزىندە اتاپ وتكەن­دەي, فورۋم بۇۇ-نىڭ «ادام قۇقىق­تارى 75» جاھاندىق باستاماسىن قولداۋ ماقساتىندا ۇيىم­داس­تى­رى­لىپ وتىر. «ادام قۇقىق­تارى­نىڭ جالپىعا بىردەي دەكلارا­تسياسى قۇندىلىقتارىنىڭ وراسان زور الەمدىك ماڭىزدىلىعىن, ولاردىڭ ەلىمىزدىڭ جانە بۇكىل ادامزاتتىڭ دامۋىنداعى ءرولىن, قۇقىق قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ جا­ھان­دىق ورنىقتى دامۋعا قوسقان ۇلەسىن ەسكەرە وتىرىپ, كونفەرەن­تسيا جۇمىسىن پرەزيدەنت تە قۇپ­تا­دى», دەدى ا.لاستاەۆ. سونداي-اق سپيكەر بىلتىر جۇرگىزىلگەن كونس­تيتۋتسيالىق رەفور­ما قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن نىعاي­تۋعا سەپت­ەس­كەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ سوزىن­شە, ادام قۇ­قىقتارىن سوت ارقىلى قور­عاۋ­دىڭ تيىم­دىلىگى اسا ماڭىزدى. ءادىل سوت ءىسىن جۇرگىزۋ قۇقىعى ادام­نىڭ نەگىزگى قۇقىق­تارىنىڭ ءبىرى سانالادى. «سول سەبەپ­تەن ادام قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋ دارەجەسى جانە ونىڭ تۇتاستاي العاندا قۇ­قىق­تىق شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن قابىلداۋى ۇلتتىق سوت راسىمدەرىنىڭ قوعامنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارى مەن ۇمىتتەرىنە سايكەستىگىنە بايلانىستى», دەدى ومبۋدسمەن.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنان ءسوز ال­عان پرەزيدەنت جانىن­داعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى يگور روگوۆ: «كەيىنگى جىلدارى ەلىمىز­دە دەموكراتيا مەن قۇقىق ۇستەم­دى­گىنىڭ قۇندىلىقتارى­نان تۋىن­دايتىن اۋقىمدى وزگەرىستەر جۇزە­گە اسىرىلدى. جۇرگىزىلگەن رە­فور­مالار­دىڭ ناتيجەسىندە بي­لىكتىڭ زاڭناما­لىق تارماعى كۇ­شەيتىلدى, سايلاۋ جۇيەسىنىڭ پرو­پور­تسيونالدى-ماجوريتارلىق مو­­دەلى ەنگىزىلدى. ءولىم جازاسىن تو­لى­­عىمەن جويۋ ماڭىزدى قادام بولدى. كونستيتۋتسيالىق سوت ءوز جۇمىسىن باستادى. وعان قازىر بارلىق ازاماتتار تىكەلەي جۇگىنە الادى. ومبۋدسمەننىڭ وكىلەت­تىك­تەرى ەداۋىر كەڭەيتىلدى, ونىڭ ءار وڭىردە وكىلدىكتەرى پايدا بولدى. قازاقستان ادام قۇقىقتارى مەن بوس­تاندىقتارىن قورعاۋ جۇ­يەسىن نى­عاي­تۋ, ەلدە زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتى قام­تاما­سىز ەتۋ جو­نىن­دەگى دايەكتى جانە كەشەن­دى جۇ­مىستى جالعاستىرادى. بۇل – مەم­­لەكەتتىك ساياساتىمىزدىڭ نە­گىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى», دەدى.

كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسى ەلۆيرا ءازىموۆا ءسوزىن: «بيىل ادام قۇقىقتارى تاقىرىبىنىڭ ءوزى «بارشاعا قادىر-قاسيەت, تەڭدىك جانە ادىلەتتىلىك» ۇرانىمەن سۇيەمەل­دەنەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى» دەپ باست­ادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ىسكە اسىرى­لىپ جاتقان جوبالاردىڭ باسىندا تۇر­عان جۇمىستى كورسەتەدى. تاجىريبە كورسەت­كەندەي, كەز كەلگەن ەكونوميكالىق, الەۋ­مەت­تىك جوبا ءاردايىم قوعامنىڭ جانە بەل­گىلى ءبىر ادامنىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرۋ قاجەت­تىلىگىمەن بىرگە جۇرەدى.

بۇدان كەيىن كەزدەسۋگە جينال­عان­دار ءۇش نەگىزگى سەسسياعا قاتى­سىپ, كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسە­لە­لەر بويىنشا پىكىر الماستى. ونىڭ ىشىندە ادام قۇقىقتارى سالا­سىنداعى حالىقارالىق ستاندارت­تاردى ۇلت­تىق زاڭناماعا ەن­گى­زۋ تاجىريبەسى, ءادىل سوت ءىسىن جۇر­گىزۋ جانە سوت تورەلىگىنە قول جەت­­كىزۋ قۇ­قىعىن ىسكە اسىرۋ مەن پاريج قاعي­داتتارى كونتەكستىندە قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن ينستي­تۋ­تسيو­نالدىق دامىتۋ جانە نىعايتۋ دا بار.