تاعزىم • 06 جەلتوقسان, 2023

دانەشىن دارىپتەگەن جەتىسۋ

280 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق ونەرىنىڭ ماتەلىنە اينالعان «تانىعىڭ كەلسە دانەشتى, جانتايىپ جاتىپ ءان ەستى» دەيتىن ويماقتاي لەپەس سىزگە دە ايان شىعار. دالا سازى كەۋدەسىنە قوناقتاعان ءدۇلدۇل ءانشى, حالىق ءارتىسى دانەش راقىشەۆتىڭ ەسىمى جەتىسۋ جۇرتىنىڭ عانا ەمەس, مۇقىم ەلدىڭ ەسىندە. وسى رەتتە ونەر ساڭلاعىنىڭ وبلىستىق فيلارمونياعا ەسىمى بەرىلىپ, تۇرعان ۇيىنە ەسكەرتكىش تاقتا قويىلدى.

دانەشىن دارىپتەگەن جەتىسۋ

بۇل يگىلىكتى ىسكە ۇيىتقى بول­عان –­ وبلىس اكىمى بەيبىت يسا­باەۆ­تىڭ ءوزى. بىلتىر عانا جەتىسۋ وبلىس­تىق فيلارمو­نياسىنىڭ قۇرى­لۋىنا مۇرىندىق بولعان ءوڭىر باسشىسى قوعام زيالىلارىمەن اقىلداسا كەلە جەتىسۋدىڭ ءان ونەرىن اسقاقتاتقان الىپ تۇل­عا دانەشتىڭ مۇراسىن دارىپ­تەۋ­دى تاپسىرعان ەدى. مىنە, سول ماقسات-مۇد­دە­نىڭ نەگىزىندە تالدى­قور­عانداعى وبلىس­تىق فيلارمونيا عيماراتىنىڭ توبەسىنە ايدىك ءانشىنىڭ ەسىمى جازىلدى. وسى وقيعاعا وراي ءوڭىر ورتالىعىندا «جەتىسۋ ءدۇلد ۇلى» اتتى مەرەكەلىك كونتسەرت ۇيىمداستىرىلدى.

تالدىقورعان قالاسىنداعى نازار­باەۆ كوشەسى, 101-ءۇيدىڭ قابىر­­عاسىنا «بۇل ۇيدە قازاق­ستاننىڭ حالىق ءارتىسى دانەش راقىشەۆ تۇرعان» دەگەن جازۋى بار تاقتا ورناتىلدى. ءىس-شاراعا وبلىس اقساقالدارى, مادەنيەت سالاسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ارنايى قوناقتاردىڭ ءبىرى حالىق ءارتىسى رامازان ستام­عازيەۆ جەتىسۋلىقتارعا ءوزىنىڭ ىزگى تىلەگىن ءبىلدىردى.

«بۇگىنگى كۇن جەتىسۋ جۇرتشى­لىعىنىڭ عانا ەمەس, تۇتاس قازاق ونەرىنىڭ قۋانىشى دەپ بىلەمىن. قازاقتىڭ ءان ونەرىنە ۇلكەن ۇلەس قوسقان دانەش اعامىز تۇرعان قا­سيەت­­تى شاڭىراققا تاقتا ور­نا­­تىلىپ وتىر. مەن ساڭلاق ءانشىنى ەڭ ال­عاش رەت ونەر بايقاۋىندا كوردىم, وندا باي­­قاۋعا قازىلىق ەتۋگە كەلدى. سول شاقتا تا­­نىستىم, ادامگەرشىلىگىنە, تالانتىنا ءتان­­تى بولدىم. بۇگىندە دانەش اعانىڭ شاكىرت­تەرى – ونەردە ءوز ورىندارىن تاپقان بەل­گىلى انشىلەر. دانەش راقىشەۆتىڭ ەسى­مى­ قازاق ونەرىمەن بىرگە جاساي بەرەدى», دە­دى ول.

تالدىقورعان قالالىق اردا­گەر­لەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى اقشا­باي كەرىمبەكوۆ, دانەش راقى­شەۆ­تىڭ قىزى گۇلنار جانە ءانشى­نىڭ شاكىرتتەرى ءسوز الىپ, كوپ­شى­لىككە قۇتتىقتاۋ لەبىزدەرىن جەتكىزدى.

اتاپ وتسەك, وبلىستىق فيلار­مونياعا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, ءانشى, كومپوزيتور دانەش راقىشەۆتىڭ ەسىمى بەرىلۋىنە وراي فيلارمونيا عايماراتىندا ارنايى كونتسەرت ءوتتى. وعان دانەش راقىشەۆتىڭ ءتول شاكىرتتەرى, اتاپ ايتقاندا, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى مىرزاحمەت مۇقامانوۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىر­گەن قايراتكەرى باقبەرگەن اسقار­بە­كوۆ, مادەنيەت قايراتكەرى ابى­لاي­حان قارمىسوۆ, سەرىكبول شىنى­باەۆ, نۇرجان جانپەيىسوۆ جانە ءىزىن­ جالعاستىرۋشى, مادە­نيەت سالا­سىنىڭ ۇزدىكتەرى, ارافات ىسقاقوۆ, حالىقارالىق بايقاۋ­لاردىڭ لاۋرەاتى قۇرالاي شاياح­مەتوۆا سىندى ونەر مايتالماندارى قاتىستى. سونىمەن قاتار حالىق ءارتىسى رامازان ستامعازيەۆ تە ءوز ونەرىن پاش ەتتى. كونتسەرتتە مۇقان تولەباەۆ اتىنداعى حالىق اسپاپتار وركەسترى, «جەتىسۋ سازى» فولكلورلى-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلى جانە وبلىس ونەرپازدارى ونەر كورسەتتى.

«دانەش راقىشەۆ – قاراپايىم ءومىر كەشكەن ادام. جاركەنت ءوڭى­رى­نىڭ تالدى اۋىلىندا تۋىپ, ءتورت جاسىندا زورلاپ كولحوزداس­تىرۋ زاردابىنان قاشقان وتباسىمەن بىرگە شىعىس تۇركىستان اسىپ كەتەدى. ونىڭ مىنەز-قۇلقى, ونەرگە قۇشتارلىعى قازاقى ورتادا قالىپتاسادى. اكەسى راقىش اۋىل اراسىندا ايتىسقا قاتىسقان اقىن, ءانشى, سەرى مىنەزدى كىسى بولىپتى, ال شەشەسى ءتاجىحان ءانشى ەكەن, قايىم ايتىسقا دا قاتىسقان كىسى دەيدى. راقىش ەكەۋى سونداي ايتىس ۇستىندە تابىسىپتى. داكەڭنىڭ تاپقان شەشەسىمەن قاتار, اقمانار اتتى باققان شەشەسى دە بولعان. اقمانار بەت بىتكەننىڭ ادەمىسى, اسا اجارلى ايەل بولىپتى, تيگەنى راقىشتىڭ جاقىن اعايىنى, جازۋ­شى, مارقۇم ءىنىمىز تۇرسىنعازى الپەيىسوۆتىڭ تۋىسى ەكەن. سەرى جىگىت پەن سۇلۋ كەلىنشەك كوڭىل قوسىپ, راقىش الىپ قاشىپ ۇيلەنىپ, اعايىن اراسى ءبىراز دۇربەلەڭگە ءتۇسىپتى. اقىرى اقساقالدار اشۋدى اقىلعا جەڭدىرىپ, ەكى جاقتى ەبىن تا­ۋىپ تاتۋلاستىرىپتى. اكەنىڭ قانىندا بار سول سەرىلىك داكەڭە دە سەرىك بولىپتى. ون جاسىنان ولەڭ ايتىپ كوزگە ىلىنسە, ون بەسىندە سەرى بالا اتانىپتى. اۋەلى سىرناي تارتىپ ءان سالسا, كەيىن دومبىراعا ءبىرجولا اۋىپتى», دەيدى جازۋشى بەكسۇلتان نۇرجەكەەۆ.

ەسكە سالساق, دانەش راقىشەۆ 1986 جىلى قازاق كسر حالىق ءارتىسى اتاعىنا يە بولدى. قازاق­تىڭ­ ءان قورجىنىنا 150-دەن استام اسەت­تىڭ اندەرىن, حالىق اندەرىن, باسقا دا حا­لىق كومپوزيتورلارى مەن قىرعىز ان­دەرىن, قازاقستان كومپوزيتورلارىنىڭ جانە 100-گە جۋىق ءوز ءانىن اسقان شە­بەر­لىكپەن ورىنداپ قالدىردى. جەتى­سۋ­دا دانەش راقىشەۆتىڭ ەسىمى انشى­لىك-ورىنداۋشىلىق مەكتەبىن قالىپ­تاس­تى­رۋشى تۇلعا رەتىندە تاريحتا قالدى. 90-جىلدارى تالدى­­­قورعانداعى قازاق مەك­تەپ-ينتەرناتىندا جانە جەتىسۋ مەم­لە­كەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مۋزىكا فاكۋل­تە­تىندە ءوز كلاسىن اشىپ, تالاپتى بالالار مەن جاستاردى انشىلىككە باۋلىدى.

 

جەتىسۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار