تسيفرلىق ۇدەرىستىڭ ءال-اۋقاتقا اسەرى

ولاردىڭ ايتۋىنشا, بار­لىق تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيا سياقتى تسيفرلىق ءومىردىڭ قاراڭعى جاعىن ادامزات بالاسى بولاشاقتا ايقىن سەزىنە باستايدى. رەسپوندەنتتەردىڭ شامامەن ۇشتەن ءبىرى الداعى ونجىلدىقتا ءال-اۋقاتتىڭ زيانى جاعىمدى جاقتاردان باسىم بولادى دەپ بولجاپ وتىر. سونىمەن قاتار زەرتتەۋ­گە قاتىسقانداردىڭ اراسىندا تسيفرلىق ءومىردىڭ زيانى بولاشاقتا ادامداردىڭ ءال-اۋقاتىنا قاتتى ىقپال ەتۋى مۇمكىن دەپ الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەندەر دە كوپ بولعان.

ادامداردىڭ تانىمدىق قابىلەتتەرى ءتۇرلى سىناقتار­عا ۇشىرايدى, سونىڭ ىشىندە ولاردىڭ سىني ويلاۋ, ەستە ساقتاۋ, زەيىن قويۋ, شىعارما­شى­­لىعى, رەفلەكسيا جانە پسي­­حي­كالىق تۇراقتىلىق قابى­لەتى ءبىرشاما السىرەۋى ابدەن مۇمكىن. بىرقاتار رەسپوندەنت ادامداردىڭ تانىم­دىق قابىلەتتەرى ولاردىڭ جۇ­مى­سىنا كەرى اسەر ەتەتى­نىن, وزگەرىس­تەرگە ۇشىرايتى­نىن ايتقان. بۇل كەمشىلىكتەر كوبىنە تسيفرلىق ءومىردىڭ قاي­نا­عان ورتاسىندا تىرشىلىك ەتە­تىن­­دەردە ءجيى كەزدەسەدى. ويت­كەنى ولار ينتەرنەتكە تۇراق­تى تۇردە قوسىلۋدى ادەت­كە اي­نال­دىرىپ العان.

بىرقاتار رەسپوندەنت تسيفر­لىق ءومىر جان-جاقتى دامىپ كەلە جاتقاندىقتان بۇل ءۇردىس كەي ادامداردىڭ ءوزىن ءوزى ەركىن سەزىنۋىنە, باسقالاردى تۇسىنۋىنە جانە ءتۇرلى ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىمىنە نۇقسان كەلتىرەدى دەگەن سەنىمدە.

زەرتتەۋگە قاتىسقان ادام­دار­دىڭ شامامەن 47 پايىزى تسيفرلىق ءومىر, ءىت تەحنولو­گيا جالپى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنا زيان كەلتىرۋدەن گورى كومەكتەسەتىنىن العا تارتادى. الايدا رەسپوندەنتتەردىڭ 32 پايىزى ونىڭ ءال-اۋقاتقا كومەكتەسكەننەن گورى زيانى كوبىرەك تيەدى دەگەن پىكىردە. ال زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ساۋالداماسىنا قاتىسقانداردىڭ 21 پايىزى مۇنداي ءومىر ءسۇرۋ سالتىنان ادامداردىڭ ءال-اۋقاتى ايتارلىقتاي وزگەرمەيتى­نىن ايتقان. Cونداي-اق زەرتتەۋ بارىسىندا رەسپوندەنتتەر تسيفرلىق ءومىردىڭ ءوز ءال-اۋقاتىن, وتباسىنىڭ نەمەسە دوستارىنىڭ ءال-اۋقاتىن قالاي وزگەرگەرتكەنى تۋرالى وي-پىكىرىمەن بولىسكەن.

تسيفرلىق داۋىردە تۋىندايتىن ماسەلەلەر ءومىردىڭ ءتۇرلى اسپەكتىسىنە, سونىڭ ىشىندە وتباسى ديناميكاسىنا, الەۋمەتتىك وزگەرىستەرگە جانە جەكە تاجى­ري­بەگە اسەر ەتەدى. قازىر 10 جاستان اسقان بالالاردىڭ 50 پا­يىز­دان استامى «Instagram», «Snapchat» نەمەسە «Minecraft» سەكىلدى الەۋمەتتىك جەلىلەردى قولدانادى. بۇل – بەسىكتەن بەلى شىقپاعان بالانىڭ ءوزى ينتەرنەتكە تاۋەلدى دەگەن ءسوز. سونداي-اق جاستاردىڭ جازۋ داعدىسى دا جىل سايىن تومەندەپ بارادى. سەبەبى ولار جازۋ كەزىندە قۇرمالاس سويلەمدەردەن گورى قىسقارتىلعان سوزدەردى نەمەسە بەلگىلەردى تاڭدايدى.

تەحنولوگيانىڭ بالا تار­بيەسىنە اسەرى زور. اتا-انا مەن بالا, مەكتەپ پەن بالا, قو­عام مەن بالا اراسىنداعى سا­لا­ماتتى قارىم-قاتىناستى تار­بيەلەۋدە ونىڭ ىقپالى با­سىم بولىپ تۇرعانى دا بەلگىلى. سوندىقتان دا بالا­لاردى تسيفرلىق قۇرىل­عىلار­مەن ەرتە تانىستىرۋ جانە ولاردىڭ دامۋىنا ۇزاق­مەر­زىمدى اسەر ەتۋى تۋرالى الاڭداۋ­شىلىق وزەكتى ماسەلە بولىپ قالا بەرمەك. سونىمەن قاتار تسيفر­لىق قوسىمشالار مەن قۇرىل­عىلاردىڭ كەڭ تارالۋى جاس­تار اراسىندا اشۋشاڭ­دىقتى, سترەستى كۇشەي­تەدى. اق پەن قارا­نى اجىراتۋ, قوعام ومى­رى­نە قاتىسۋ قابىلەتىن تومەن­دەتەدى.

ادامدار ساندىق قۇرال­داردى كۇندەلىكتى ماسەلەلەردى شەشۋ, ومىرلەرىن جاقسارتۋ جانە ەڭبەك ونىم­دىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن پايدالانادى. بولاشاقتا تسيفرلىق ومىردە حالىقتىڭ ودان دا جاقسى ءومىر سۇرۋىنە كومەكتەسەتىن جاڭا جەتىس­تىكتەر پايدا بولادى دەپ جوس­پارلانىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا تسيفرلىق تەحنولوگيانىڭ ادامداردىڭ ءال-اۋقاتىنا, ولار­­دىڭ سترەسس دەڭگەيىنە, جۇمىس­­تا جانە الەۋمەتتىك ورتادا جۇمىس ىستەۋ قابىلەتىنە, زەيى­نىن شوعىرلاندىرۋعا, قوعام­دىق بەلسەندىلىگىن ارتتى­رۋعا, جالپى جەكە جانە وتبا­سىلىق باقىتىنا اسەرى تۋرا­لى كوپتەگەن زەرتتەۋ جۇرگى­زى­لىپ جاتىر. الايدا ءبىزدى وسى زەرتتەۋلەردىڭ سوڭعى ناتيجە­لەرى قاتتى الاڭداتادى.

ارنا دۇيسەنوۆا,

وتباسى جانە گەندەرلىك ساياسات سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر

ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى