بۇگىندە الەمنىڭ الەۋەتتى ەلدەرى ادام اعزاسىن ساتۋدان باستاپ ماجبۇرلەپ ەڭبەككە جەگۋگە دەيىنگى قىلمىسپەن كۇرەستى باستى باعدار ەتىپ العان. ەلىمىز دە بۇل ۇستانىمنان اينىعان ەمەس. تاياۋدا عانا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى الماتى وبلىسىندا نەسيەسىن جابۋ ءۇشىن بالاسىن ساتقان 24 جاستاعى كەلىنشەكتىڭ قىلمىسىن اشكەرەلەدى. بەزبۇيرەك ايەل جۇكتىلىكتىڭ جەتىنشى ايىندا-اق «بالا ساتامىن» دەپ الەۋمەتتىك جەلىگە جارناما بەرىپ, ءسابيىن باۋىرىنا باساتىن جۇپتى دا تاۋىپ, ۋاعدالاسىپ ۇلگەرگەن. بىراق پيعىلى جۇزەگە اسپادى. قازىر بۇل ءىس بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ امالدارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قازىر كۇدىكتى ايەل ۋاقىتشا تەرگەۋ يزولياتورىنا قامالدى. مۇنداي فاكت شىمكەنتتە دە تىركەلدى.
«ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى 23 جاستاعى ايەلدىڭ بالاسىن ساتپاق بولىپ, ساتىپ الۋشىلاردى ىزدەۋمەن اينالىسقانىن انىقتادى. ول دەلدال ارقىلى باسقا وبلىستىڭ 45 جاستاعى تۇرعىنىن تاپقان. ءىس قىلمىستىق كودەكستىڭ 135-بابى بويىنشا تىركەلدى, سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ باستالدى. بالا سابيلەر ۇيىنە ورنالاستىرىلىپ, كۇدىكتى قاماۋعا الىندى.
تاياۋدا رەسپۋبليكالىق «ستوپ ترافيك» جەدەل الدىن الۋ ءىس-شاراسى اياقتالدى. رەسپۋبليكالىق جەدەل الدىن الۋ ءىس-شاراسى اياسىندا 39 دەرەك اشكەرە بولدى. ونىڭ ىشىندە بەسەۋى ادام اعزاسىن ساتۋعا بايلانىستى. ەڭبەكتى قاناۋ ماقساتىمەن ادامدى زاڭسىز باس بوستاندىعىنان ايىرۋدىڭ 3 فاكتىسى انىقتالدى. ادام ساۋداسىنا قاتىستى 7 قىلمىس تىركەلدى. ونىڭ ىشىندە بەسەۋى كامەلەت جاسىنا تولماعانداردى ساۋدالاعان. جەزوكشەلىككە يتەرمەلەۋدىڭ 4 فاكتىسى بەلگىلى بولدى. ونىڭ ىشىندە ۇشەۋى – كامەلەت جاسىنا تولماعاندار. ونىڭ ءبىرى – باتىس قازاقستان وبلىسىنان. 35 جاستاعى ايەل كامەلەتكە تولماعان 2006 جىلعى قىزدى ءۇش اي بويى جىنىستىق قىزمەت كورسەتۋگە يتەرمەلەگەن», دەدى ق.نۇرماعامبەتوۆ.
قىلمىسقا باراتىندار دا وسال ەمەس. اككىلەر كوبىنە پسيحيكالىق اۋىتقۋى بار ادامداردى قۇلدىققا سالاتىن كورىنەدى. ماسەلەن, پاۆلودارلىق پوليتسەيلەر 2 جىل ەڭبەك قاناۋىندا بولعان 1987 جىلعى ەر ادامدى قۇتقارعان. ال جاس قىزداردى ءتان ساۋداسىنا ماجبۇرلەيدى. ادام ساۋداسىنا قاتىستى كەڭ تاراعان ءتۇرى دە وسى جەزوكشەلىك. بيىل ەلدە پريتون ۇيىمداستىرىپ, جەڭگەتايلىقپەن اينالىسۋدىڭ 24 دەرەگى تىركەلىپتى.
سونداي-اق «شەتەلگە بارىپ جۇمىس ىستەيمىن, اقشا تابامىن» دەپ شەكارا اسقان وتانداستارىمىزدىڭ قۇرىققا ءتۇسىپ, قۇلدىققا, جەزوكشەلىككە جەگىلگەندەرى دە از ەمەس. اسىرەسە قازاقستان ازاماتتارى ءباا, قاتار, يندونەزيا, باحرەين, تۇركيا, وڭتۇستىك كورەيا ەلدەرىنە ءتىرى تاۋار بولىپ كەتسە, ءبىزدىڭ ەلگە قىرعىز رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستاننان كەلىپ, قۇلدىققا جەگىلگەندەر كوپ.
«اۋىل, شارۋا قوجالىقتارى, قۇرىلىس وبەكتىلەرى, قوناقۇيلەر, مونشا كەشەندەرى تەكسەرىلەدى. سونداي-اق ينتەرنەت جەلىسىنە دە مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى. مىسالى, جىل باسىنان پوليتسيا ورگاندارى وسى ساناتتاعى 124 قىلمىستى تىركەدى. قازاقستان ادام ساۋداسىنىڭ قۇرباندارىن شىعارۋ, كىرگىزۋ جانە ءترانزيتتى ەل رەتىندە وسى قۇبىلىستارعا قارسى ءىس-قيمىل سالاسىنداعى حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ ساقتالۋىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن, بىرتىندەپ دايەكتى شارالار قابىلدايدى. مۇنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, قايدا جول جۇرسەڭىز دە قۇجاتتارىڭىزدى تۇگەندەپ, ەشكىمگە بەرمەي, جاقىندارىڭدى ۇدايى حاباردار ەتىپ وتىرۋ قاجەت», دەدى ءىىم وكىلى.
ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار جاريالاعان ستاتيستيكالىق دەرەكتەردى باعدارلاساق, وڭىرلەر بويىنشا ادام ساۋداسىنا قاتىستى 2019 جىلى – 120, 2020 جىلى – 141, 2021 جىلى – 200, 2022 جىلى 193 قىلمىس تىركەلىپتى. اراسىندا استانا, الماتى, شىمكەنت, تەمىرتاۋ, اقتوبە قالالارى كوش باستاپ تۇر.
سونداي-اق ادام اعزاسىن الىپ-ساتۋ بويىنشا 4 فاكت انىقتالعان. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى «بۇيرەك ساتۋدى ۇيىمداستىرعان» قىلمىستىق توپتى قۇرىقتاعان. ناتيجەسىندە, 23 ادام ۇستالىپ, ۇشەۋى قاماۋعا الىنىپتى. ايتا كەتەرلىگى, جىل سايىن 300-دەن استام وتانداسىمىز دونور تاپشىلىعىنان قايتىس بولاتىن كورىنەدى. ءارى ولاردىڭ سانى ءوسىپ جاتىر. بىلتىر مىسالى 3 مىڭعا جۋىق بولسا, قازىر 4 مىڭ ادام دونورعا مۇقتاج. ءدال وسى كۇتۋ پاراعىندا كەزەكتە تۇرعان 3 916 ناۋقاستىڭ 110-ى بالا. ولارعا جۇرەك, باۋىر, وكپە جانە بۇيرەك قاجەت.
