كەيىنگى جىلدارى ەسىرتكى ساۋداسى بەلەڭ الىپ كەلەدى. باق بەتتەرىن پاراقتاساق, ەسىرتكى ساتۋشىلاردىڭ ۇستالعانى تۋرالى دەرەك كوبەيىپ كەتتى. ويتكەنى بۇۇ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى 10 جىلدا ەسىرتكىگە تاۋەلدى ادامداردىڭ سانى 22 پايىزعا وسكەن. ال قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە شامامەن 275 ملن ناشاقور بار كورىنەدى. سول سياقتى جىل سايىن 500 مىڭنان استام ادام ەسىرتكىدەن قايتىس بولادى ەكەن. ال ەلىمىزدەگى مالىمەتتەرگە توقتالساق, قازىر رەسپۋبليكادا ەسىرتكىگە تاۋەلدى 110 مىڭ ادام ەسەپتە تۇر دەلىنگەن. بۇۇ دەرەگىندە كەيىنگى 30 جىلدا ەسىرتكى زاتتارىنان بولاتىن ءولىم 134 پايىزعا ارتقانى ايتىلادى. بۇل فاكتور اسىرەسە شىعىس جانە وڭتۇستىك ازيا, سولتۇستىك امەريكا ەلدەرى ءۇشىن اسا قاۋىپتى. ەسكەرە كەتەتىنى, بۇۇ بايانداماسىندا 2013-2016 جىلدارى ورتالىق ازيانىڭ باسقا ەلدەرىنە قاراعاندا قازاقستاندا پسيحوبەلسەندى زاتتار كوبىرەك تاركىلەنگەنى جازىلعان. احۋالدىڭ كۇردەلىلىگىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىر قىركۇيەك ايىندا «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دا باسا ايتتى.
«سينتەتيكالىق ەسىرتكى تۇتىناتىنداردىڭ كوبەيۋى ۇلت ساۋلىعىنا زور قاۋىپ ءتوندىرىپ كەلەدى. قازىرگى احۋال وتە كۇردەلى, كەيىنگى ءۇش جىلدا تاركىلەنگەن «سينتەتيكانىڭ» كولەمى 10 ەسە ارتقان. ۋاقىت وتكەن سايىن مۇنداي ەسىرتكى ارزان ءارى قولجەتىمدى بولا باستادى. ناشاقورلار ونى الەۋمەتتىك جەلى مەن ءتۇرلى مەسسەندجەر ارقىلى ەمىن-ەركىن ساتىپ الىپ جاتىر. ەسىرتكىنى, ءتىپتى, ۇيگە اكەپ بەرەتىندەر بار. بۇل – اسا قاۋىپتى ءارى اۋقىمدى الەۋمەتتىك كەسەل. سينتەتيكالىق ەسىرتكىنى وندىرۋگە جانە تاراتۋعا قارسى كۇرەس جالپىۇلتتىق دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋگە ءتيىس. سوندىقتان ناشاقورلىقپەن جانە ەسىرتكى ساۋداسىمەن كۇرەسۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن ازىرلەۋ قاجەت», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا.
بيىل شىلدەدە دە پرەزيدەنت شىۇ-نىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان ەسىرتكىگە قارسى جاڭا ستراتەگياسىن ازىرلەۋدى جانە قابىلداۋدى ۇسىندى.
ء«بىزدىڭ پارتيا ناشاقورلىققا, اسىرەسە جاستار اراسىندا جاعىمسىز ادەتكە بەرىك توسقاۋىل قويۋعا, جان-جاقتى قارسى تۇرۋعا مۇددەلى. زامان قارقىندى دامىعان سايىن زياندى زاتتاردى تاراتۋدىڭ جولى كوبەيدى. سوندىقتان جاستاردى ەسىرتكىگە قارسى كۇرەسكە بەلسەندى ارالاسۋعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار وزىق IT-تەحنولوگيالاردى ۇيرەنۋگە جانە پايدالانۋعا شاقىرامىز. الداعى ۋاقىتتا وسى حاكاتوننىڭ اياسىن كەڭەيتىپ, ءار وڭىردە وتكىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز. كۇش بىرىكتىرىپ, زاماناۋي تەحنولوگيانى پايدالانۋ ارقىلى بۇل سىن-قاتەردىڭ جولىن تەجەپ, قاۋىپسىز قوعام قۇرا الامىز», دەدى «Amanat» پارتياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى داۋلەت كارىبەك.
وسى ماقساتتى باستى باعدار ەتكەن وتانداستارىمىز جيىندا بىرقاتار ينتەللەكتۋالدى IT-شەشىم ازىرلەدى. ماسەلەن, دارىندى جاستار جەلىدە ەسىرتكىنىڭ تارالۋى تۋرالى اقپاراتتى اۆتوماتتى تۇردە قاداعالاۋعا ارنالعان مامانداندىرىلعان باعدارلامالار جاساپ شىقتى. بۇل جاڭاشىلدىق ونلاين-كەڭىستىكتەگى ەسىرتكى ساۋداسى تۋرالى حابارلاندىرۋلاردى وپەراتيۆتى تۇردە انىقتاپ, ونى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بىردەن جولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ء«بىز ەسىرتكى ساتۋشىلاردىڭ وپەراتورىن «بۇعاتتاۋعا», وسىلايشا ولاردىڭ ساۋداسىن تەجەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن باعدارلاما ازىرلەدىك. Telegram اكىمشىلىگى جەكە پاراقشانى بۇعاتتاۋ تۋرالى ءوتىنىشتى قاراپ جاتقان كەزدە, ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە جول بەرمەيمىز. سەبەبى ولار ۆيرتۋالدى كليەنتتەردى ناقتى كليەنتتەردەن اجىراتا المايدى», دەدى «اسك» كومانداسىنىڭ مۇشەسى ءۋاليحان ايعوجين.
ال «Amanat tech» حاكاتوننىڭ قاتىسۋشىسى, 11-سىنىپ وقۋشىسى ۇلجان حاميدوللا ەسىرتكىگە تاۋەلدى ادامداردى وڭالتۋعا ارنالعان قوسىمشا ازىرلەگەن.
«بۇل قوسىمشادا پسيحولوگتەر مەن الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كەڭەسى 24/7 رەجىمىندە قولجەتىمدى بولادى. سونداي-اق اتالعان قوسىمشا enbek.kz. پورتالىمەن ينتەگراتسيالاندى. ياعني ساۋىعىپ كەتكەن ادام وسى قوسىمشانى پايدالانا وتىرىپ وقىتۋ كۋرسىنان ءوتىپ, جۇمىس تابا الادى», دەدى «Futurista» كومانداسىنىڭ مۇشەسى.
وزىق شىققانداردى استانا قالاسى پوليتسيا دەپارتامەنتى ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى ءىس-قيمىل باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەركەش قالىقوۆ, «Astana Hub» اتقارۋشى كەڭسەسىنىڭ ديرەكتورى دانيا احمەتوۆا, بلوگەر ياكوۆ فەدوروۆ, «Blockchain Center» ديرەكتورى ايدانا قاسقىربەك, «اmanat tech» ۇيلەستىرۋشىسى سۇلتان اللابەرگەنوۆ جانە «قۇقىق» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى گۇلمارجان شۋناەۆا انىقتادى.
تارتىمدى جوبالار تارتىسقان الاڭدا «Futurista» كومانداسى I ورىندى يەلەنىپ, 1,4 ملن تەڭگە كولەمىندە جۇلدەنى قانجىعالارىنا بايلادى. II ورىندى جانە 1 ملن تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىن «AntiTox» كومانداسى, III ورىندى جانە 800 مىڭ تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىن «Shalkyma» كومانداسى جەڭىپ الدى. سونداي-اق «Best market ready solution» جانە «The best scaling potential» اتالىمدارىندا «اسك» جانە «IB Sila» كوماندالارى ۇزدىك دەپ تانىلدى. ءار كومانداعا 600 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى قارجىلاي سىياقى بۇيىردى.
جالپى, جىل باسىنان بەرى «جاستار رۋحىنىڭ» مىڭنان استام مۇشەسى «ەسىرتكىگە جول جوق» جوباسى اياسىندا ەسىرتكى جارنامالارىن ءوشىرىپ, ۇنەمى رەيدكە شىققان. ناتيجەسىندە, رەسپۋبليكانىڭ 20 وڭىرىندەگى وسىنداي فورماتتاعى 5 مىڭنان استام «حابارلاندىرۋ» جويىلعان. بۇعان قوسا بەلسەندىلەر ءتۇرلى وقۋ ورىندارىندا ەسىرتكى زاتتارىنىڭ زيانى تۋرالى ءدارىس ۇيىمداستىرىپ, «Bir Tolqynda» ساراپتامالىق الاڭدارى جانە جاستاردىڭ كوشباسشىلارىمەن پىكىرتالاس جانە دەپۋتاتتارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزگەن.
بۇعان دەيىن پارتيا جانىنداعى جاستاردى قولداۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كەڭەس مۇشەلەرى جاسوسپىرىمدەر مەن جاستاردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەتىن ەلەكتروندىق تەمەكىلەردىڭ, الكوگولدىك ىشىمدىكتەردىڭ, ەسىرتكىلەردىڭ جانە وزگە دە زياندى زاتتاردىڭ تارالۋى, زاڭسىز اينالىمى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋ ماقساتىندا زاڭناماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى ۇسىنعان بولاتىن. ماسەلەن, ماجىلىستەگى «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى ەسىرتكى مەن ءتۇرلى پسيحوتروپتىق جانە كۇشتى اسەر ەتەتىن زاتتاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى زاڭ جوباسى بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر. قۇجات كۇشتى جانە ۋلى زاتتاردى, پسيحوتروپتىق زاتتاردى, انالوگتەردى, پرەكۋرسورلاردى, ولاردى دايىنداۋعا ارنالعان قۇرالدار مەن جابدىقتاردى زاڭسىز ازىرلەۋ, قايتا وڭدەۋ, ساتىپ الۋ, ساقتاۋ, تاسىمالداۋ جانە جونەلتۋ ارەكەتتەرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەرزىمى مەن ايىپپۇل كولەمىن ارتتىرۋ دا تالقىلاندى.
