سابەڭنىڭ قامشىسى
كوگالداعى حوككەيدە ارعىماق اتتاي ارىنداپ شاپقان سايان شايمەردەنوۆتى بۇل سپورتقا جەتەلەپ الىپ بارعان ادام – ونىڭ اكەسى, ۇلكەن جازۋشى, قازاق زيالىلارى كوشباسشىلارىنىڭ ءبىرى سافۋان اعا ەكەن. بۇل الپىسىنشى جىلداردىڭ ورتاسى بولاتىن. دوپتى حوككەيدىڭ ەندى-ەندى قانات جايىپ كەلە جاتقان زامانى. بالا سايان كىشكەنتاي كۇنىندە تىنىم تاپپاي تىپىرشىپ دالاعا جۇگىرەتىن. قاراشادا قىرباق قار ءتۇسىپ, جەلتوقساندا مايدا قوڭىر تاۋدىڭ سامالىنا باۋىرىن ءجىبىتىپ, قاڭتار تۇسسە قاتاتىن اۋلاداعى كوكتايعاقتا سايان كوپپەن بىرگە كونكي تەبەتىن.
ول زاماندا قازىرگىدەي باتىڭكەنىڭ تابانىنا قاپسىرا شەگەلەپ, توبىق تۇسى ءسىرى تەرىمەن اينالا كومكەرىلگەن زاماناۋي كونكيلەر جوق. جوق ەمەس-اۋ, وتە از. ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنا تۇسە بەرمەيدى. بىراق وعان قاراپ جاتقان سايان جوق. قولىنا تۇسكەن كەندىر جىپپەن تەمىر كونكيدى پيماسىنا شاندىپ بايلاپ الىپ, اۋلانى اينالا شابادى. ودان كالدى كورشى اۋلانىڭ بالالارىمەن جارىسادى.
بىردە مىناداي قىزىق بولىپتى. اتاقتى سابەڭ, ياعني زاڭعار جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆ اۋىلداس ءىنىسى سافۋانعا قازاقتىڭ بۇلدىرگەلى, جىڭىشكەلەپ تىلىنگەن سەگىز ءورىم تاسپالى, توبىلعى ساپتى قامشىسىن سىيلاپتى. ونى سافەكەڭ تابارىك رەتىندە قاق تورگە ءىلىپ قويادى. اياعىنا بايلاعان كەندىر ءجىبى ءۇزىلىپ, مازاسى كەتكەن سايان ۇيگە كىرىپ كەلىپ, قاق توردە تەربەلىپ تۇرعان قامشىعا كوزى تۇسەدى. ك ۇلىمدەپ بارىپ قولىنا الادى. قامشىنىڭ تۇيىق ۇشىن تارقاتىپ كورسە, شاشىرايتىن ءتۇرى بار. جىڭىشكە قايىس تاسپا كونكي بايلاعانعا تابىلمايتىن قۇرال سياقتى. كوكتەن ىزدەگەنى جەردەن تابىلعانىن قارامايسىز با؟ سودان بالا سايان وتىرا قالىپ تابارىك قامشىنى تارقاتادى. جۇمساق يلەنىپ, شەبەر تىلىنگەن جىڭىشكە قايىسپەن تەمىر كونكيدى قارا پيماعا بايلاپ الىپ, ارىنداپ اۋلاعا شىعادى. اتتاي تۋلاپ, كونكي تەبەدى. قولدى-اياققا تۇرماي سىرعانايدى.
ءۇيدىڭ كىرەبەرىس ەسىك كوزىندە جاتقان ءورىمى جوق, توبىلعى ساپتى قامشىنىڭ جۇرناعىن كورگەن سافۋان اكە ءبىر ءسات توسىلىپ قالدى دا, اۋلادا سۇتكە تويعان ق ۇلىنداي شاپقىلاپ جۇرگەن ۇلىن كورىپ, كەڭ قاباعىن ءبىر قايشىلاعان دا قويعان. «قۋاتى بويىنا سىيماي جۇرگەن بۇل ۇلدى كونكي تەبەتىن حوككەيگە بەرمەسە بولمايتىن ءتۇرى بار...». ونىڭ بەر جاعىندا اۋلانىڭ تايعاق مۇزى ناۋرىزدىڭ ورتاسىندا بۋعا اينالىپ, كوككە ۇشىپ جوق بولادى. كونكيگە تالاپتى بالا الا جازداي قارا جەردە سىرعاناي ما؟ «قوي, بۇل بالانى ودان دا جىل ون ەكى اي مۇزى ەرىمەيتىن سپورتتىق ايدىنعا الىپ بارايىن!»
وسىلاي كورەگەن اكە 12 جاسار بالا ساياندى الماتىداعى «دينامو» ستاديونىنا جەتەلەپ اكەلىپ, مۇز ۇستىندەگى دوپتى حوككەيدىڭ جاس باپكەرى ۆلاديمير الەشيننىڭ قولىنا تاپسىردى.
كوگالداعى حوككەيدەن كسرو چەمپيونى اتانعان تۇڭعىش قازاق
«ىزدەگەنگە – سۇراعان» دەگەندەي, سايان سافۋان ۇلى باسقالارداي ەمەس, تەز شيىرىقتى. اينالاسى ءتورت جىلدا كادىمگىدەي «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەيتىن دارەجەگە جەتتى. ءتىپتى دوپتى حوككەيدىڭ ەكى تۇرىمەن (مۇز ۇستىندەگى جانە كوگالداعى) قاتار اينالىستى. قىسقاسى, قىسى-جازى دامىل تاپپادى. ونىڭ سىرتىندا مەكتەپ قابىرعاسىندا وقىپ جۇرگەن بالانىڭ ساباعى دەگەن تاعى بار.
سونىمەن سايان بالا 1971 جىلى ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ, قازاق مەملەكەتتىك دەنەشىنىقتىرۋ ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتى اتاندى. ءدال وسى جىلى اتاقتى «دينامونىڭ» جاستار قۇرامىنا مۇشەلىككە قابىلداندى. قۇداي وڭداپ تاعى دا وسى جىلى تاريحتا تۇڭعىش رەت كوگالداعى حوككەيدەن جاستار اراسىندا كسرو بىرىنشىلىگى وتە قالماسى بار ما. وعان تۇلپارداي تۋلاعان الماتىنىڭ «ديناموسىنىڭ» ساپىندا سايان دا باردى. اپىر-توپىر ويىن باستالدى. دينامولىقتار ىرىكتەۋ سىنىندا ءوز توبىندا كوش باستادى.
سوڭعى تۋرعا ءتورت كوماندا اياق باستى. ولار: سۆەردلوۆسكىنىڭ «سكا»-سى, گوركيدىڭ «ستارتى», سىزراننىڭ «تورپەدوسى», الماتىنىڭ «ديناموسى». ءبىزدىڭ جىگىتتەر وسى سىندا قارسىلاستارىنان باسىم ءتۇسىپ, تۇڭعىش رەت جاستار اراسىندا كسرو چەمپيونى اتاندى. ال «دينامونىڭ» ەرەسەكتەرى شەشۋشى سىندا ۋليانوۆسكىنىڭ «ۆولگاسىنا» جول بەرىپ, ەكىنشى ورىنعا تۇراقتاپ قالدى.
اتاقتى باپكەر ەدۋارد ءايريحتىڭ قىراعى جانارى ساياندى ءجىتى قاداعالاپ جۇرەتىن. ناتيجەسىندە, ەدۋارد فەرديناندوۆيچ 1973 جىلى ساياندى ەرەسەكتەر قۇراماسىنىڭ قاتارىنا قوسىپ جىبەردى. شىركىن, ساياننىڭ بالا كۇنگى ارمانى وسى ەدى عوي. يمەك تاياعىن ءيىرىپ, كوك جۇزىندە جەبەدەي جۇيتكىگەن سۇقسىر ۇيرەكتەي جارقىلدادى. مىندەتى – قۇرامانىڭ جارتىلاي قورعاۋشىسى. وسى جىلدىڭ جازىندا كوگالداعى حوككەيدەن ەرەسەكتەر اراسىندا كسرو بىرىنشىلىگى جالاۋىن كوتەردى. سىنعا تۇسكەن 16 كوماندانىڭ ىشىنەن الماتىلىقتار توپ جاردى. سايان سافۋان ۇلى وسىلاي كوگالداعى حوككەيدەن قازاق ۇلاندارى ىشىنەن كسرو چەمپيونى اتانعان تۇڭعىش قازاق رەتىندە تاريحتا قالدى.
1976 جىلى قازاقستان سپورتىنداعى ۇلكەن وقيعا كوگالداعى حوككەي مەن مۇز ايدىنىنداعى حوككەي رەسمي تۇردە ءبولىندى. بۇرىن ويىنشىلار ەكەۋىنە بىردەي قاتىسا بەرەتىن. سايان كوگالداعى حوككەي كومانداسىنىڭ قۇرامىنا باردى ءارى كوماندا كاپيتانى اتاندى. تاعى ءبىر ەستە جۇرەرلىك دۇنيە, 1977 جىلى سايان شايمەردەنوۆ كوگالداعى حوككەيدەن كسرو-نىڭ ۇزدىك 22 ويىنشىسىنىڭ قاتارىن تولىقتىردى, الىپ دەرجاۆا كسرو قۇراماسىنىڭ كاپيتانى تىزگىنىن قولىنا الدى.
دارا تۋعان تالانت
كەزەكتى ءبىر وداق بىرىنشىلىگىندە الماتىلىقتار كانىگى قارسىلاسى سۆەردلوۆسكىنىڭ سكا-سىمەن جان بەرىپ, جان الىسىپ ايقاسىپ جاتقان. ءبىزدىڭ كومانداعا چەمپيون اتانۋ ءۇشىن جالعاز ۇپاي كەرەك. دينامونىڭ سايىپقىران ويىنشىلارى الەكساندر گونچاروۆ, ميحايل نيچەپۋرەنكولار ارمياشىلاردىڭ وسال تۇسىن تاپپاي قان سورپاسى شىقتى. سوققىسى جايدىڭ وعىنداي الەكساندر يونكيننىڭ اتقان دوبى دالاعا كەتىپ كوماندانىڭ ويىنى قوجىراي باستايدى. بار-جوعى جالعىز دوپ قارسىلاستاردىڭ تورىندا تۋلاپ جاتسا ءبىتىپ-اق تۇر. قولسوزىم جەردەگى چەمپيوندىق اتاققا جەتە الماي, دينامولىقتار تارىعا باستادى. ويىننىڭ اياقتالۋىنا 15 مينۋت...
مۇندايدا نە ىستەۋ كەرەك؟ باس باپكەر ەدۋارد فەرديناندوۆيچ جان بەرەردە اتاتىن سوڭعى وعى سياقتى قاپتالدا وتىرعان ساياندى ويىنعا قوسادى. ءدال وسى ساتتە تورەشى دينامولىقتاردىڭ پايداسىنا ايىپ دوبىن بەلگىلەدى. ونى يونكين شىرەنە تۇرىپ تارتىپ جىبەردى. زىمىراي ۇشقان دوپ وقتاي زۋلاپ بارىپ, قاقپاشىنىڭ تاياعىنان تابىلىپ, قايتادان كەرى سەرپىلدى. مانادان بەرى «شىركىن, جەڭىس, تارىعا شاپقان تاۋىقتاي كەلگەنىڭ بە؟» دەپ ىشتەي قۋانىپ تۇرعان الماتىلىقتاردىڭ ءۇمىت وتى سۋ قۇيىپ جىبەرگەندەي سونە بەردى, سونە بەردى... قاقپاعا كىرمەي قايتقان دوپ, قالىقتاپ الاڭنىڭ ورتاسىنا قاراي ۇشىپ كەلەدى, ۇشىپ كەلەدى...
وسى ساتتە الاڭنىڭ جيەگىنە جەتىپ ۇلگەرگەن سايان قالىقتاعان دوپقا قاراي قۇستاي ۇشتى. باستاپقىدا ونى ەشكىم اڭداعان جوق. ءتىپتى ارمياشىلار جەڭىس تويىن تويلاۋعا قامدانا باستاعان سىڭايلى. بىراق دۇنيە كۇرت وزگەردى. اۋەلەگەن دوپتى جەرگە تۇسىرمەي, يمەك تاياقپەن قارقىپ ۇلگەرگەن سايان قارسىلاس قاقپاسىنا قاراي قايتادان زىمىراتتى. جاۋدىڭ بەتىن قايتارىپ ماساتتانىپ تۇرعان قاقپاشى ەس جيىپ ۇلگەرگەن جوق, ارتىنداعى قاقپادا تۋلاپ جاتقان دوپتى ءبىر-اق كوردى. وسىلاي الماتىلىقتار سايان سافۋان ۇلىنىڭ ارقاسىندا ءتورتىنشى دۇركىن كسرو چەمپيونى اتاندى.
بۇيىرماعان باق
1979 جىل تۋعاندا سايان شايمەردەنوۆ كوگالداعى حوككەيدەن كەڭەس وداعىن تولىق مويىنداتتى. جالپى دەرەك ءۇشىن ايتا كەتكەن دۇرىس بولار, ەرەسەكتەر اراسىندا «دينامو» ساپىندا كسرو چەمپيونى اتاعىن جەتى مارتە جەڭىپ العان ءۇش ويىنشى بار. ولار: سايان شايمەردەنوۆ, فاريد زيگانگيروۆ, قاقپاشى مينەۋلا ازيزوۆ.
1980 جىلى دينامولىقتاردىڭ ساپىنان توعىز ويىنشى كسرو قۇراماسى قاتارىندا ونەر كورسەتىپ ءجۇردى. بۇل ماسكەۋ وليمپياداسىنا قازاقستاننان توعىز سپورتشى قاتىسادى دەگەن ءسوز. ولار: شابۋىلشىلار – سايان شايمەردەنوۆ, ميحايل نيچەپۋرەنكو, الەكساندر گونچاروۆ, قورعاۋشىلار – يگور رىجكوۆ, فاريد زيگانگيروۆ, جارتىلاي قورعاۋشىلار – ولەگ زاگوروديەۆ, الەكساندر مياسنيكوۆ, الەكساندر يونكين, قاقپاشى – مينەۋلا ازيزوۆتار بولاتىن.
سودان وليمپيادانىڭ باستالۋىنا تۋرا ءبىر اي قالعاندا كسرو قۇراما مۇشەلەرى دارىگەرلىك باقىلاۋدان وتەتىن بولدى. قىزىق بولعاندا مەديتسينالىق تەكسەرۋ ساياندى اۋرۋ دەپ تاپتى. «باۋىرىندا ىسىك بار, سپورتتىق جارىستارعا قاتىسۋعا بولمايدى» دەگەن شەشىم قابىلدادى. سايان اڭ-تاڭ. ومىردە مۇنداي اۋرۋ بارىن بىلمەيدى, العاش رەت دارىگەرلەردەن ەستىپ تۇر. باسقاسى باسقا, دۇنيەنىڭ ءدۇبىرلى دوداسى وليمپياداعا قاتىسپايتىنى جانىن جەگىدەي جەدى.
ول كەزدە ەدۋارد فەرديناندوۆيچ سىرقاتتانىپ اۋرۋحانادا جاتقان. جۇگىرىپ ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى ميحايل وسينتسەۆكە باردى. «اعاتاي-اۋ, مەندە سىرقات جوق, بۇل نە سۇمدىق!». باس باپكەر: «دارىگەرلەر قاتەلەسپەيدى, شىراعىم, بار دا ەمدەل!» دەپ قىسقا قايىردى.
بۇيىرماعان باققا شارا بار ما, ايتۋلى جارىستى سايان كورەرمەندەر ورتاسىندا وتىرىپ تاماشالادى. كەڭەس قۇراماسى جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىن, قولا مەدالعا قول جەتكىزدى. مۇمكىن كوماندا كاپيتانى سايىپقىران سايان ويناعاندا كەڭەس وداعى قۇراماسى كۇمىس, مۇمكىن التىن الار ما ەدى...
ءبىر قىزىعى, وليمپيادادان كەيىن «كورەگەن» دارىگەرلەر سايانعا الاڭعا شىعۋىنا رۇقسات بەردى. جوعارىداعى وقيعادان كەيىن وي تۇيگەن سايان ءوز قاتارىنا قازاق ازاماتتارى سەرىك قالىمباەۆتى, مارات ماڭعىباەۆتى, سۇلتان قوبىلانديندى تارتتى. وسى ىنىلەرىنە قامقور بولا ءجۇرىپ, 1982 جىلدىڭ ءجۇزىن دە كوردى.
باپكەرلىككە بەت بۇرۋ
ساياننىڭ سپورتتىق ومىرىندەگى ەلەۋلى جەتىستىك 1982 جىلى كسرو-نىڭ ازۋلى التى كومانداسى قاتىسقان تۋرنيردە توپ جارىپ, ەۋروپا چەمپيوندارىنىڭ كۋبوگى جارىسىنا اتتانۋى ەدى. فرانتسيا ەلىنىڭ استاناسى پاريج قالاسىندا وتكەن جارىستا ساياننىڭ كومانداسى التىن مەدالىن جارقىراتىپ جەڭىسپەن ورالدى. وسى جىلى ديناموشىلار توعىزىنشى دۇركىن كسرو چەمپيونى اتاندى.
وسى جىلدىڭ سوڭىندا كوگالداعى حوككەيدەن حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى سايان سافۋان ۇلى ۇلكەن سپورتپەن قوش ايتىستى. العاشىندا الماتى قالاسىنداعى رشۆسم-نىڭ كومانداسىنا باپكەر بولىپ بارادى. بىراق كوپ جىل بىرگە ءجۇرىپ, بىتە قايناسقان ورتاسىن ءبىر ساتتە تاستاپ كەتۋ وڭاي بولماعان سىڭايلى. كوماندالاس دوسى فاريد نۇرعالي ۇلى ايتادى: «سايان العاشقى ايلاردا رشۆسم-داعى جۇمىسى اياقتالا سالىسىمەن بىزگە جەتىپ كەلەتىن. ءبىز جەڭىسكە جەتسەك قۋانىپ, ساتسىزدىك كورسەتسەك رەنجىپ ءجۇردى. سپورتقا جان-تانىمەن بەرىلگەن سايان سياقتى ادامدى كەزدەستىرۋ قيىن: ءبىرتۋار تۇلعانىڭ قادىرىن دەر كەزىندە بىلە المادىق», دەيدى.
سايان باپكەرلىك قىزمەتىن اتقارا ءجۇرىپ ەلىمىزدە كوگالداعى حوككەيدىڭ دامۋىنا بارىنشا ۇلەس قوستى. كوگالداعى حوككەيدەن ازيا فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى, مالاي ەلىنىڭ كورولى اسلان شاحپەن جاقسى دوس ەدى. وسى كىسى قازاقستانعا زاماناۋي الاڭ سالىپ بەرەيىك, قارجىنىڭ 70 پايىزىن ءبىز بەرەمىز, قالعان 30 پايىزىن شىعارىڭدار دەپتى. ءبىزدىڭ جاق اۋزىن قۋ شوپپەن سۇرتكەن.
بۇگىن سايان شايمەردەنوۆتىڭ 70 جىلدىعىندا وسى سالا تۋرالى جان-جاقتى ويلانۋ مەملەكەتتىك ماسەلە دەپ بىلەمىز. كوگالداعى حوككەيدەن سايان ءىزباسارلارى شىعۋعا ءتيىس.
«سايانعا ۇستاز بولعانىمدى ماقتان تۇتامىن»
– مەنىڭ ءتول شاكىرتتەرىم اراسىندا ساياننىڭ ورنى بولەك. ول وتە ساۋاتتى وينايتىن ءارى وتە ءبىلىمدى جىگىت ەدى. بىزدەر جاقىن دوستار سياقتى جاقىن ارالاستىق. سونداي-اق سايان ۇلكەن سپورتتان قول ۇزگەن سوڭ باپكەرلىككە اۋىستى. الماتىنىڭ «سۆيازيست» قىزدار كومانداسىن جاتتىقتىرعان جىلدارى رەسپۋبليكالىق جارىستاردا ەشكىمگە دەس بەرمەي, وداق دەڭگەيىندەگى تۋرنيرلەردەن جۇلدە اكەلىپ ءجۇردى.
مەن قاقپادا تۇر ەدىم, سايان دوپ قۋالاپ جۇيتكىپ كەلىپ قالعان ەكەن, مەن ءتارتىپتى بۇزىپ قاقپاعا كولدەنەڭ جاتا كەتتىم. بۇندايدا ءتارتىپ بۇزعانىم ءۇشىن سايان ماعان رەنجۋى كەرەك بولاتىن. بىراق ول ۇندەمەي كەتە بەردى. ويىن سوڭىندا جانىما كەلىپ: «ۆلاديمير انتونوۆيچ, ۇستاز بەن شاكىرتتىڭ ءبىر-بىرىنە قارسى كەلۋى قاي جاقسىلىق دەيسىز, كۇنادەن اۋلاق بولايىق...» دەپ كىشىپەيىلدىك تانىتتى. مەن وسىنداي ازاماتتىڭ ۇستازى بولعانىمدى ماقتان تۇتامىن.
ۆلاديمير الەشين,
س.شايمەردەنوۆتىڭ العاشقى باپكەرى
«ەل مۇددەسىن بارىنەن جوعارى قوياتىن»
– سايان ەكەۋمىزدىڭ جاستىق شاقتاعى جاقسى كۇندەرىمىز حوككەي الاڭىندا ءوتتى. جىلىندا كەمىندە بەس رەت شەتەلگە شىعىپ جۇردىك. بۇل دەگەن – بارىمىزدى سىعىپ بەرەمىز دەگەن ءسوز. سايان وداققا تانىمال الەكساندر گونچاروۆ, ميحايل نيچەپۋرەنكو, ولەگ زاگورودنەۆتەردەن ءبىر مىسقال كەم وينامايتىن. ءتىپتى ولاردان اسىپ كەتەتىن كەزدەر دە بولىپ تۇردى.
سىرتقا جارىسقا بارعاندا مىندەتتى تۇردە قوناقۇيدە بىرگە جاتامىز. سايان وتە از ۇيىقتايتىن. اڭگىمە ايتقاندا شەبەر ەدى, قيالى ۇشقىر بولاتىن. اسىرەسە ونىڭ ەستە ساقتاۋ قابىلەتى ەرەكشە. ءبىلىم جاعىنان ەشكىم ونىمەن شەندەسە المايتىن. ول ورتاشا ويناۋ دەگەندى بىلمەدى, تەك جوعارى دەڭگەيدە عانا وينايتىن.
كوگالداعى حوككەيدەن كسرو قۇراماسىنا كاپيتان بولۋ تەك سايانعا بۇيىردى. كاپيتان سايلاۋ جابىق داۋىسپەن وتەتىن. ويىنشىلار وعان ساياندى لايىق كورەتىن. كاپيتان دەگەن – باس باپكەردىڭ كومەكشىسى. وعان مەنىڭ دوسىم ءبىلىمى مەن ەڭبەكقورلىعىنىڭ ارقاسىندا جەتتى. ءبىر وكىنەتىن جاعداي, سايان سپورتتان ەرتە كەتتى. جەكە باس مۇددەسىن ەل مۇددەسىنەن جوعارى قوياتىن ازامات ەدى.
فاريد زيگانگيروۆ,
كوگالداعى حوككەيدەن وليمپيادانىڭ قولا جۇلدەگەرى
«جۇبىمىز جازىلمايتىن ەدى»
– 1953 جىلى جازۋشى سافۋان شايمەردەنوۆتىڭ شاڭىراعىندا ەكى قىزدان كەيىن دۇنيەگە كەلگەن ۇلعا مۇحتار اۋەزوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ, عابيت مۇسىرەپوۆ سىندى قازاقتىڭ مارعاسقالارى «تاۋ تۇلعالى ازامات بولىپ ءوسسىن» دەگەن ىزگى نيەتپەن, ىرىمداپ سايان دەپ ات قويىپتى. 1961 جىل مەن تۋىپپىن. ۇلكەن اكەم سافۋان: «قازاقتىڭ ساحاراسىندا دۇنيەگە كەلگەن بۇل بالا ماعان – ۇل, سايانعا – ءىنى, ءوزى دالاداي كەڭ بولسىن, اتىن سايىن قويامىن» دەپ ات قويىپتى. ءسويتىپ, سايان – قالادا, مەن 15 جاسىما دەيىن اتامنىڭ باۋىرىندا, دالادا ءوستىم. وكىنىشكە قاراي, ءوز اكەمنەن تىم ەرتە ايىرىلىپ قالدىم. 1976 جىلى الماتىعا كەلىپ, سودان 1996 جىلى قىزمەت بابىمەن ەلىمىزدىڭ جاڭا ورتالىعى استاناعا قونىس اۋدارعانعا دەيىن 20 جىل سايان ەكەۋمىزدىڭ جۇبىمىز جازىلعان جوق.
سايان ءبىلىمدى, زيالى, تاربيەلى ءارى وتە قاراپايىم ەدى. اتاق-داڭقتىڭ بۋىنا ەشقاشان باسى اينالىپ كورگەن جان ەمەس. ادامگەرشىلىگى مەن ادالدىعىن, وتاندىق سپورت الدىنداعى ەرەن ەڭبەگىن باعالاعان بولار, سول كەزدەگى سپورت اگەنتتىگىنىڭ باسشىلارى ونى الدەنەشە رەت استاناعا ۇلكەن لاۋازىمدى قىزمەتتەرگە دە شاقىردى.
الايدا ءبىر جاعىنان الماتىداعى ەگدە تارتقان اكە-شەشەمىزدى, ءوزى جانىنداي جاقسى كورەتىن حوككەيىن قيماعاندىقتان, «سپورتتا مەنسىز دە باستىق جەتەدى عوي, قيناماڭدار» دەپ ات-تونىن الا قاشاتىن. قولى بوساي قالعان ساتىندە كىتاپ وقيتىن. قاي ەلدەگى تۋرنيرگە باراتىن بولسا, سول مەملەكەت تۋرالى مالىمەتتەر جيناپ, كونسپەكتى جازىپ وتىرعانىن تالاي كوردىم. اعىلشىن ءتىلىن جەتىك بىلەتىن. «وسىنىڭ نە قاجەتى بار» دەسەم, «شەتەلدەردە قازاقستان تۋرالى بىلەتىندەر نەكەن-ساياق. ءتىپتى كوپشىلىگى ءبىزدى ءالى كۇنگە مال سوڭىندا جۇرگەن كوشپەلى, قاراڭعى حالىق دەپ ويلايدى. سوندىقتان ولارعا بىلىمدىلىگىمىزدى كورسەتىپ, مادەنيەتتى, وركەنيەتتى ەل ەكەنىمىزدى تانىتۋىمىز كەرەك», دەيتىن.
ءوز باسىم 2012 جىلدان باستاپ «سافۋان جانە سايان شايمەردەنوۆ» اتتى قوعامدىق قور قۇرىپ, ەكى تۇلعانى ناسيحاتتاۋ ىسىنە اتسالىستىم. ناتيجەسىندە, قور بىرقاتار كەلەلى جۇمىس اتقاردى. اتاپ ايتقاندا, 2012 جىلى سافۋان اكەمىزدىڭ 90 جىلدىعىنا بايلانىستى مادەني ءىس-شارالاردىڭ وتكىزىلۋىنە, 2013 جىلى سايان سافۋان ۇلىنىڭ 60 جىلدىعى قارساڭىندا الماتى قالاسىندا كوگالداعى حوككەيدەن ۇلكەن تۋرنير ۇيىمداستىرۋعا مۇرىندىق بولعان ەدىك. وتكەن جىلى سافۋان اكەمنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى وسى قوردىڭ اياسىندا قىزىلجار وڭىرىندە جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتىلدى. بۇل – مەنىڭ اۋلەت تىرەگى شايمەردەنوۆتەرگە دەگەن قۇرمەتىم.
سايىن ەسماعي,
ءىنىسى
