حۆق بولجامى بويىنشا, كەلەسى جىلى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى الدەقايدا قالىپتى, ياعني 3-3,5 پايىز دەڭگەيىندە بولادى. مۇنايدى شەتكە ىسىرىپ قويعاندا, وزگە سەكتورلاردىڭ جالپى وسىمگە قوسار ۇلەسى جوعارىدا كورسەتىلگەن قالىپتا بولماق. ونىڭ ايتۋىنشا, بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ەكونوميكالىق ءوسىم بويىنشا وپتيميستىك جورامال جاساۋعا دا بولادى. الايدا بۇل ءۇشىن مەيلىنشە جىلدامداتىلعان رەفورما قاجەت دەيدى.
«تسيفرلار بيىلعا قاراعاندا تومەندەۋ قالىپتاسادى. مۇنىڭ باستى سەبەبىنىڭ ءبىرى – تەڭىز كەن ورنىن كەڭەيتۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى تۋىنداپ وتىرعان تەجەلۋ سالدارىنان مۇناي ءوندىرىسى كولەمىنىڭ تومەندەپ كەتۋى. جالپى, ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن باستى تاۋەكەلدەر قاتارىندا مۇناي ءوندىرىسى كولەمىنىڭ قىسقارۋى بار. سونىمەن بىرگە جاھاندىق جاعدايلار, ساۋدا سەرىكتەستەرى, مۇنايدىڭ ەكسپورتتىق جەتكىزىلىمى تاراپىنان تۋىندايتىن قيىندىقتار دا بار. بارىنەن بۇرىن ۋكرايناداعى سوعىستىڭ قايتالاما سالدارى جانە سانكتسيا سالقىنى قاتتى اسەر ەتۋى مۇمكىن», دەدى ن.بلانشە.
ساراپشى سوزىنشە, اقپان ايىندا 21 پايىزعا دەيىن شارىقتاپ كەتكەن ينفلياتسيا دەڭگەيى تومەندەيدى.
«قازىر ول 11 پايىزدان تومەن بولىپ تۇر. جىل سوڭىنداعى رەسمي بولجانعان دەڭگەيدەن ءسال-ءپال عانا جوعارى تۇرۋى مۇمكىن. قالاي بولعاندا دا ينفلياتسيا 5 پايىزدىق ماقساتتى كورسەتكىشتەن جوعارى ساقتالادى. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى بويىنشا تاريفتەردىڭ وسۋىنە جانە ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى. بۇل فاكتورلار ينفلياتسيانىڭ ءالى دە جوعارى كۇيدە ساقتالۋىنا اسەر ەتۋى ىقتيمال» دەيدى.
حۆق وكىلدەرى بانك سەكتورىنىڭ تاۋەكەلدەرى تۋرالى دا ءسوز ەتتى. اقشا-نەسيە ساياساتى جۇيەسى جانە كاپيتال نارىعى دەپارتامەنتىنىڭ اعا ەكونوميستى پەرپاولو گريپپانىڭ ايتۋىنشا, كليماتتىق تاۋەكەلدەردى تالداۋ كورسەتىپ وتىرعانداي, قازاقستاننىڭ بانك جۇيەسى ىشكى جانە سىرتقى تاۋەكەلدەرگە ۇشىراعان.
«بۇل, اسىرەسە جىلدام دەكاربونيزاتسيا (تومەن كومىرتەكتى «جاسىل» ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ) ستسەناريى شەڭبەرىندە ءتيىستى شارالاردى جەدەلدەتۋگە قاتىستى. ءبىز بانك جۇيەسى ءۇشىن شىعىندار 5-7 جىلدىق جوسپارلاۋ كوكجيەگىندە 30 پايىزدان جوعارى بولۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيمىز. سوندىقتان قيىن كۇندەرگە قازىردەن دايارلىق جاساۋ كەرەك. ارينە قانداي دا ءبىر قيىن احۋال مىندەتتى تۇردە تۋىندايدى دەپ ايتا المايمىز, دەگەنمەن ونداي جاعدايدىڭ بولۋىن دا جوققا شىعارمايمىز. بيلىك بۇعان دايىن بولۋعا ءتيىس. ايتكەنمەن جالپى بانك جۇيەسىن ورنىقتى دەپ باعالاۋعا نەگىز بار. كوپتەگەن بانكتە كاپيتال جانە وتىمدىلىك بويىنشا بۋفەرلىك قور ادەكۆاتتى دەڭگەيدە. ءبىز تەستىلەپ وتىرعان توتەنشە داعدارىس ستسەناريىندە ورنىقتىلىقتىڭ قاناعاتتانارلىق دەڭگەيىنە جەتۋ ءۇشىن مۇمكىن كەيبىر بانكتەرگە قوسىمشا رەزەرۆتەر قالىپتاستىرۋ كەرەك شىعار», دەيدى اعا ەكونوميست.
حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنىڭ (بجزق) قاراجاتىن پايدالانۋ باستاماسىن دا باعالادى.
«زەينەتاقى قورى قاراجاتىن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا ينۆەستيتسيا ەتىپ بەرۋ تۋرالى شەشىمدى بىلەمىز. بىزدىڭشە, ينفراقۇرىلىمعا بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساعان تيىمدىرەك بولماق. زەينەتاقى قورى ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋ – جاقسى ءتاسىل ەمەس», دەيدى ميسسيا باسشىسى ن.بلانشە.
قور ەلىمىزدەگى جوعارى سالىق مولشەرلەمەسىنە دە قولداۋ بىلدىرەتىندەرىن جەتكىزدى. ن.بلانشە مىرزا 2025 جىلدان باستاپ ەنگىزىلگەلى وتىرعان, جاڭا سالىق كودەكسىن ازىرلەۋ بارىسىندا كوتەرىلگەلى جاتقان سالىق مولشەرلەمەسى جوسپارىن قولدايمىز دەيدى.
ء«بىز ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردى قولدايمىز جانە وعان تەحنيكالىق كومەك ۇسىنۋعا دايىنبىز. قوسىمشا قۇن سالىعى مولشەرلەمەسىنىڭ 16 پايىزعا دەيىن جوعارىلاۋى باسقا ەلدەرمەن سالىستىراتىن بولساق, ونشا جوعارى ەمەس جانە مۇنداي جاعدايدا سالىقتىق كىرىستەر, اسىرەسە مۇنايلىق ەمەس سالىق تابىسى كوبەيۋى مۇمكىن», دەيدى ول.
ولار جەكە تابىس سالىعىنىڭ قوس ساتىلى جۇيەسىنە قاتىستى دا وسىنداي ۇستانىمدا ەكەن. قازىرگى ءتارتىپ بويىنشا جىلدىق تابىسى 40 ملن تەڭگەدەن از ازاماتتار ءۇشىن جەكە تابىس سالىعىنىڭ مولشەرلەمەسى 10 پايىز دەڭگەيىندە ساقتالادى, ال كىرىسى 40 ملن تەڭگەدەن اساتىن ازاماتتار 15 پايىز سالىق تولەيدى.
«سالىق كودەكسىنىڭ جاڭارۋىنا قاتىستى باسقا دا ەلەمەنتتەردى قولدايمىز, نەگىزىنەن جەكە تابىس سالىعىنىڭ پروگرەسسيۆتى شكالاسىن ەنگىزۋ بويىنشا كورپوراتسيا كىرىسىنە سالىق سالۋ بويىنشا ۇكىمەتكە بىرىڭعاي مولشەرلەمە ۇسىنامىز. سونىمەن قاتار حۆق سالىق جەڭىلدىكتەرىن الىپ تاستاۋ ۇسىنىسىن دا قولدايدى. ويتكەنى ولار ەكونوميكادا بۇرمالانۋشىلىق تۋدىرادى. ءبىز ءار كەز سالىق جەڭىلدىگىنىڭ قاراپايىم بولۋىنا قولداۋ بىلدىرەمىز», دەدى.
حۆق 2022 جىلدىڭ سوڭىنان بەرى جۇرگىزىلىپ جاتقان زەردەلى اقشا-كرەديت ساياساتى مەن وعان تۇسپا-تۇس كەلگەن الەمدىك ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ تومەندەۋى باعا قىسىمىن ەداۋىر جەڭىلدەتتى دەپ سانايدى. قىسقامەرزىمدى پەرسپەكتيۆاداعى بەلگىسىزدىك, جانار-جاعارماي مەن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق قىزمەتتەرىنىڭ باعاسى ءوسىپ, ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردىڭ جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ كەلگەنىن ەسكەرە كەلە, حۆق اقشا-كرەديت ساياساتىن ىسكە اسىرۋدا بايىپتىلىق ۇستانىمىن ساقتاۋدى ۇسىنىپ, مەرزىمىنەن بۇرىن بوساڭسىتۋدىڭ تاۋەكەلدەر تۋعىزاتىنىن باسا ايتتى.
