فوتو: اشىق دەرەككوز
ۆەدومستۆو ۇسىنعان دەرەك بويىنشا قازاقستاندا 439 327 مىڭ ەرەسەك جانە 5132 بالا قانت ديابەتىمەن اۋىرادى. ولاردا ۇنەمى قاتتى شولدەۋ, ءجيى نەسەپ شىعارۋ, دەگيدراتاتسيا, قاتتى اشتىق سەزىمى, شارشاۋ, كورۋ قابىلەتىنىڭ بۇزىلۋى, بۇلشىقەت السىزدىگى, تەرىنىڭ قىشۋى جانە تىتىركەنۋى سياقتى بەلگىلەر بولادى.
قانت ديابەتىنىڭ دامۋى ورگانيزمدەگى كومىرسۋلار الماسۋىنىڭ بۇزىلۋىمەن بايلانىستى. قانت ديابەتى ورگانيزم قانداعى قانت (گليۋكوزا) دەڭگەيىن تۇسىرە الماعان كەزدە پايدا بولادى. قان قويۋلانىپ, ۋاقىت وتە كەلە ينفاركتكە, ينسۋلتكە, سوقىرلىققا, بۇيرەك جەتكىلىكسىزدىگىنە جانە اياقتىڭ گانگرەناسىنا اكەلۋى مۇمكىن. قانت ديابەتىمەن اۋىراتىنداردىڭ كوبى وزدەرىنىڭ اۋرۋىن بىلمەيدى. كوپ جاعدايدا ولار اۋرۋى ابدەن اسقىنعاندا عانا ءبىلىپ جاتادى.
قانت ديابەتىنىڭ ءۇش نەگىزگى ءتۇرى بار: 1-ءتيپتى, 2-ءتيپتى جانە گەستاتسيالىق قانت ديابەتى. 1-ءتيپتى قانت ديابەتىنىڭ سەبەبى بەلگىسىز جانە مۇنداي قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامدارعا ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن كۇندەلىكتى ينسۋلين سالۋ قاجەت. الەمدەگى قانت ديابەتىمەن اۋىراتىنداردىڭ كوپشىلىگىندە 2-ءتيپتى قانت ديابەتى بار, بۇل كوبىنەسە ارتىق سالماق پەن فيزيكالىق بەلسەندىلىكتىڭ بولماۋىنان بولادى. بۇرىن 2-ءتيپتى قانت ديابەتى ەرەسەكتەردە عانا بايقالعان, بىراق بۇگىندە بۇل بالالار مەن جاس ەرەسەكتەردە ءجيى كەزدەسەدى.
گەستاتسيالىق قانت ديابەتى جۇكتىلىكتىڭ ۋاقىتشا بۇزىلۋى كەزىندە بولادى. ول 2-ءتيپتى قانت ديابەتىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى قاۋپىن تۋدىرادى. قانت ديابەتىنىڭ بارلىق ءتۇرى اعزالاردىڭ اسقىنۋىنا اكەلەدى. ول ءوز كەزەگىندە مەزگىلسىز ءولىم قاۋپىن ارتتىرادى.
قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ماماندارى اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن كەلەسى ۇسىنىمداردى ورىنداۋعا كەڭەس بەرەدى:
ۇيقى بەزىن (ينسۋلين بولەتىن) شامادان تىس جۇكتەمەۋ ءۇشىن كومىرسۋلار مەن كالوريا مولشەرىن ازايتىڭىز. قانت ديابەتىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن مازىردەن قانت پەن قۇرامىندا قانت بار كەز-كەلگەن ونىمدەردى الىپ تاستاۋ كەرەك. ماكارون جانە ۇن ونىمدەرىن, قىشقىل, اششى جانە ىستالعان تاعامداردى تۇتىنۋدى شەكتەۋ قاجەت. قۋىرىلعان تاعامدى قايناتىلعان, پىسىرىلگەن نەمەسە بۇقتىرىلعان تاعاممەن اۋىستىرۋ كەرەك.
ەگەر ءسىز كۇن سايىن دەنە شىنىقتىرۋ ساباقتارىنا كەم دەگەندە جارتى ساعات بولسەڭىز, قانت ديابەتىنىڭ الدىن الۋ ءتيىمدى بولادى. دەنە بەلسەندىلىگى مەتابوليكالىق پروتسەستەرگە پايدالى اسەر ەتەدى, سونىڭ ارقاسىندا مايلاردىڭ ىدىراۋى كۇشەيەدى, قاننىڭ ماي قۇرامى جاقسارادى, دەنە سالماعى ايتارلىقتاي تومەندەيدى. قانت ديابەتىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن جاياۋ ءجۇرۋ, ۆەلوسيپەد تەبۋ, بيلەۋ, ءجۇزۋ, فۋتبول جانە باسقا دا سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسۋ كەرەك.
پسيحيكالىق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاڭىز. تۇراقتى سترەسس اۋرۋدىڭ دامۋ سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, قانت ديابەتىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ەموتسيونالدىق جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستاڭىز. مەديتسينالىق تەكسەرىستەن ۋاقتىلى ءوتىڭىز.
