سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – بالنۇر قاناەۆا
ارينە, جايىق وزەنىن جاعالاي جاتقان بۇل ولكەنىڭ تاريحى تىم تەرەڭدە. التىن كيىمدى ايگىلى تاقساي حانشايىمى وسى جەردەن تابىلعان. كىشى ءجۇزدىڭ اكەلى-بالالى بيلەۋشىسى ايشۋاق پەن جانتورە حانداردىڭ زيراتى دا وسى توپىراقتا جاتىر. اتاقتى ماراباي جىراۋ مەن ابۋباكىر كەردەرىنىڭ دە تۋعان جەرى – تەرەكتى. حح عاسىردىڭ باسىندا قاراشەكپەندىلەر قاپتاپ, قۇيقالى جەرگە جاپپاي قونىستانسا, «تىڭ يگەرۋ» دەگەن تۇرەننىڭ استىندا دا ءبىراز تاريح جىرتىلىپ كەتتى. بىراق تاۋەلسىزدىك تاڭى اتقالى اتاجۇرتتىڭ ارعى-بەرگىسى تۇگەندەلىپ, ەل دە, جەر دە جاڭاشا تۇلەپ كەلە جاتقانى راس.
– تورقالى 90 جىلدىقتا اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن جەتىستىگىمىز جەتەرلىك. توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان ءبىزدىڭ اۋدان قاي كاسىپپەن دە شۇعىلدانۋعا قولايلى مەكەن. اۋماعىنداعى 15 وكرۋگتە 40 مىڭعا تارتا تۇرعىن, 29 ۇلت وكىلى تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇرەدى. اۋدان بويىنشا 24 ەلدى مەكەن اۋىز سۋمەن, 96 پايىز اۋىل گازبەن قامتىلعان. بيىلدىڭ وزىندە 25 شاقىرىم جول جوندەلىپ جاتىر, 4 مەكتەپ سالىنىپ, 3 جاڭا مەديتسينالىق نىسان بوي كوتەردى. 23 وتباسى جاڭا پاتەر يەسى اتانسا, 38 تۇرعىن ءۇيدىڭ قابىرعاسى قالاندى. اۋداننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى دا قارقىندى دامىپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە مال سانى ايتارلىقتاي ءوسۋ ۇستىندە. بۇل – وڭىردەگى وزگەرىستەردىڭ ءبىر پاراسى عانا. جىل سايىن اۋدانىمىزدا جاڭا جوبالار مەن يگى ىستەر جۇزەگە اسسا, ەلدىڭ تىنىشتىعى مەن تۇراقتىلىعىنىڭ ارقاسى, – دەدى تەرەكتى اۋدانىنىڭ اكىمى ءاليا مۇحانبەتجانوۆا.
بۇل كۇنى تۋعان جەردىڭ تويىنا الىس-جاقىننان مارتەبەلى مەيماندار دا اعىلىپ كەلىپتى. سونىڭ ءبىرى – وسى ءوڭىردىڭ تۋماسى, اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «قۇرمەت» جانە «وتان» وردەنىنىڭ يەگەرى, اقجايىقتىڭ اق شاعالاسى اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا. ساحنا تورىنەن:
«كولدەرىڭ تۇنىق, ءموپ-ءمولدىر,
جاعاسى جاسىل, جەلەك-ءتى.
توگىلىپ تۇرعان كوكتەن نۇر,
سۇلۋسىڭ قانداي, تەرەكتى!» دەپ تەبىرەنە جىر وقىعان اقىننىڭ وڭىرىنە تەرەكتى اۋدانىنىڭ 90 جىلدىعىنا وراي ارنايى دايىندالعان توسبەلگى تاعىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, اقىن داريعا مۇشتانوۆا مەن كومپوزيتور, «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى ەركىن نۇرىمبەتوۆتىڭ شىعارماشىلىق وداعىنان تۋعان «تەرەكتى ءۆالسى» اشىق اسپان استىندا ورىندالىپ, جينالعان جۇرتتى ءتانتى ەتتى.
وسى كۇنى ۇزاق جىلدار بويعى جەمىستى قىزمەتى ءۇشىن «قازپوشتا» تەرەكتى اۋداندىق فيليالىنىڭ كاسسا مەڭگەرۋشىسى ۆالەنتينا انيششەنكو, اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى بولىمشەسىنىڭ باستىعى قانات جاقىباەۆ, اقجايىق اۋىلدىق وكرۋگى اكىمى بولات الەكساندر ۇلى, پريرەچنىي اۋىلدىق وكرۋگى اكىمى مەيرامبەك جاقسىبەك ۇلى, تەرەكتى رەك باس ينجەنەرى دامير مىرزاباەۆ, «تەرەكتى-تازا سۋ» جشس ينسپەكتورى اقمارال ەركىنقىزى, اۋداندىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى ەرلان ساعىنالين سىندى ۇزدىكتەر وبلىس اكىمى ناريمان تورەعاليەۆتىڭ العىسحاتىمەن ماراپاتتالدى.
كوپشىلىك ءىس-شارا تەرەكتى اۋدانىنداعى حالىقتىق «دات» تەاترى ارتىستەرى قويعان تاريحي كورىنىستەرمەن, «جۇلدىز» ۇلگىلى بي ءانسامبلىنىڭ اسەم قويىلىمدارىمەن, جەرگىلىكتى ونەرپازداردىڭ تاماشا ونەر شاشۋىمەن ارلەنىپ, كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىقتى. تەرەكتى اۋداندىق مادەني-دەمالىس ورتالىعى قىزمەتكەرلەرى دە بار ونەرىن سالدى. ساحنا تورىندە, سايىن دالا توسىندە كامشات قادىرعاليەۆا, گۇلناز قۇسايىنوۆا, ساعيدوللا يزدەلەەۆ شارىقتاتا ءان شىرقاسا, اۋداندىق ساز مەكتەبى جانىنان قۇرىلعان «اقجەلەڭ» فولكلورلىق ءانسامبلى دومبىرا كۇمبىرىمەن تويدىڭ ءسانىن كەلتىردى.
كوپشىلىكتىڭ دەلەبەسىن قوزدىرعان دالا قىزىقتارى – بايگە مەن كۇرەس اۋدان كاسىپكەرلەرىنىڭ, شارۋا قوجالىعى باسشىلارىنىڭ قولداۋىمەن ءوتتى. قۇنان بايگە مەن توپ بايگەگە – موتوتسيكل, الامانعا – اۆتوكولىك تىگىلدى. العاشقى جۇلدەلەردى شىڭعىرلاۋ اۋدانىنان كەلگەن تالعات بيسەمباەۆتىڭ «نازكۇرەڭى» مەن «اتامەكەن» جشس اتىنان قاتىسقان بەكسۇلتان يباتوۆتىڭ «اقتاڭگەرى» يەمدەنسە, اۆتوكولىك اتىراۋ وبلىسىنان كەلگەن حاميت التىنبەكتىڭ «قاراقۇس» اتتى تۇلپارىنا بۇيىردى. ال بوز كىلەمدە بەلدەسكەن پالۋانداردىڭ باس بايگەسى – 500 مىڭ تەڭگەنى بورلىلىك تەمىرلان كولباي جەڭىپ الدى.
بيىلعى كۇزدىڭ سوڭعى جايماشۋاق كۇندەرىنىڭ بىرىندە وتكەن تەرەكتى تويى ەل ىشىندەگى ەڭبەك ادامىنىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, حالىققا تاماشا كوڭىل كۇي سىيلادى.
باتىس قازاقستان وبلىسى
