اۋىز سۋعا سۋساعان سارىوزەك

سارىوزەك – كەربۇلاق اۋدانىنىڭ ورتالىعى. ءبىر قىزىعى, ەلدى مەكەندە سۋ قورى جەتكىلىكتى بولسا دا, حالىققا تولىق جەتپەي قالادى. سەبەبى سول, توزىعى جەتكەن سۋ قۇبىرلارى قايتا-قايتا جارىلىپ, سۋ قىسىمى ازايىپ كەتەدى. سونىڭ سالدارىنان جوعارى قاباتتاعى تۇرعىندارعا سۋ جەتپەيدى. ولار امالسىز­ تومەنگى قاباتتاعى كورشىلەرىنەن سۋ تاسۋعا ءماجبۇر. ماسەلەن, وڭىردە 358 ەلدى مەكەن بار دەسەك, ونىڭ 323-ءى­ ورتا­لىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىمەن قام­تاماسىز ەتىلگەن. قالعانى تىرشىلىك كو­زىن­ وزگە جەردەن السا, كەيبىرى سۋ قوي­ما­­لارىنان جەتكىزەدى. ال سارىوزەكتىڭ ءجونى بولەك. ونى بولەك دەيتىن سەبەبىمىز, جىل سايىن وسى ماسەلە كوتەرىلىپ, شەشۋ ءۇشىن قىرۋار قارجى بولىنەدى. بىراق ىسكە كەلگەندە ايتەۋىر ءبىر شيكىلىكتىڭ شەتى شىعادى.

جالپى, جەتىسۋ جەرى نۋلى دا سۋلى ءوڭىر دەگەنىمىزبەن, كەيبىر ەلدى مەكەندە اۋىز سۋ ماسەلەسى تولىق شەشىمىن تاپپاعان. ءبىر تەكەلىنىڭ ءوزى 30 جىلدان بەرى لاي سۋ ءىشىپ وتىر. سول قاتاردا سارىوزەكتىكتەر دە بار. وسى جىلدىڭ باسىندا كۇننىڭ سۋىعىندا سۋ جۇيەسى ىستەن شىعىپ, حالىق ابىگەرگە تۇسكەن ەدى. ءجيى-ءجيى سۋ توقتاپ, تۇرعىندار ىشەرگە سۋ تاپپاي الەككە تۇسكەن. مەردىگەر كومپانيالاردىڭ سالعىرتتىعىنىڭ سالدارىنان سۋ قۇبىرلارى جارىلىپ, ءتىپتى اكىمدىك تاراپى سوتقا جۇگىنگەن ەدى.

«سارىوزەك قالاشىق بولىپ قالىپ­تا­سىپ كەلە جاتىر عوي. قازىر جاڭا سارى­وزەك, ەسكى سارىوزەك دەپ ەكىگە بولىنەتىن بولعان. جاڭاسىن قايدام, ەسكىسىن ايت­قاندا ەلدىڭ نازى اۋىز سۋعا تيەدى. بۇرىن­عى اكىمدىك تە ءۇيىپ-توگىپ ۋادە ەتكەن اۋىز سۋدان تارشىلىق كورمەيمىز دەپ, وعان وبلىس تاراپىنان دا قىرۋار قارجى بولىنگەن. ايتكەنمەن مەردىگەرلەر قۋلىق­قا بارىپ, قۇبىر جارىلىپ, سۋدى كىسىدەن سۇراپ ىشكەن كەزدەرىمىز بولدى. ءالى دە سولاي. بيىل قايتا جۇمىس باستالدى, ماڭايداعى اۋىلدارعا دا تارتىلىپ جاتىر. ەندى قالاي بولار ەكەن, كورەيىك», دەيدى اۋىل تۇرعىنى ايدار ءاپسامات.

ءبىزدىڭ ءبىر بايقاعانىمىز, حالىق اكىم­دىككە سەنبەيدى. بۇل جەردە تەك مەر­دى­گەردىڭ جاۋاپسىزدىعى عانا ەمەس, جەكە تۇلعالاردىڭ, سوعان جاۋاپتى سالا ما­مان­­­دارىنىڭ نەمقۇرايدى ارەكەتى جات­قان­داي. ماسەلەن, 2008 جىلى اۋدان ورتا­لى­عىندا «جاڭا تۇرمىس» شاعىن اۋدانى تۇر­عىزىلعاندا توسەلگەن سۋ جۇيەسىنىڭ پلاس­تيك قۇبىرلارى مۇلدە ساپاسىز بولىپ شىققان. ول ول ما, 2012 جىلى جارىلعان قۇبىرلار قايتا جون­دەلگەنىمەن, اكىمدىك ءىستى تولىق شەشىپ بەرە الماعان. جىل سا­يىن جۇرتتىڭ مازاسىن الىپ كەلە جاتقان سۋ جەلىلەرى قىرىق-جاماۋ.

«جىلدا جارىلىپ, ىستەن شىعاتىن پلاستيك قۇبىرلاردىڭ ساپاسىن ءبىلۋ ءۇشىن ارنايى «تالدىقورعان سۋ قۇبىرى» مەكەمەسىنىڭ زەرتحاناسىنا اپارىپ, تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. سونداعى ماماندار سۋ قۇبىرىنىڭ ستاندارتقا ساي ەمەس ەكەنىن, ساپاسى وتە تومەندىگىن انىقتاپ, ءبارىن ناقتى كورسەتتى. ولاردى الماستىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس, ساپاسى جوعارى قۇبىرلار وتە قىمبات تۇرادى. سوندىقتان وسىنى جاماپ-جاسقاپ قايتا سۋ جىبەرەدى. كەيدە اۋىلداعى ۇيلەردىڭ بارلىعىنا سۋ جەتكىزۋ ماقساتىندا قىسىمدى ءسال ارتتىرساق, قۇبىرلار جارىلا باستايدى. قىسىمدى ازايتۋعا تاعى كەلمەيدى. بىلتىر اۋىل سىرتىنان سىيىمدىلىعى 1 مىڭ تەكشە­مەترلىك سۋ جيناقتاعىشتى ىسكە قوسقانبىز, سونىڭ قىسىمىنا شىداس بەرمەدى. رەتتەۋگە, قىسىمدى تومەندەتۋگە تىرىس­قا­نىمىزبەن, ونىڭ دا وزىندىك تالاپتارى مەن ەرەكشەلىكتەرى بار. كۇندىز-ءتۇنى وسى جۇمىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرەمىز», دەيدى سالاعا جاۋاپتى مامان ەرمەك ارىن ۇلى.

ونىڭ ايتۋىنشا, قۇبىرلاردىڭ ءبىرىن جاماسا, ەكىنشىسى اتىلادى. ونىڭ سەبەبى كوپكە ايان. مەردىگەر كومپانيالار اقشانى ۇنەمدەۋ ءۇشىن ساپاسىز قۇبىرلاردى سالعان. سوندىقتان بارلىق ارىز سوعان جاۋاپتى جۇمىس توبىنا كەلىپ تۇسەدى. وتكەن جىلى ايازدا سۋ قۇبىرى جارىلىپ كەتپەۋى ءۇشىن كەربۇلاق اۋداندىق اكىمدىگىنىڭ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى «كۇرەڭبەل سۋ» مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق كاسىپورنىنداعى جۇمىس توبى ۇنەمى قاداعالاۋمەن بولعان. سۋدى ءتۇن ورتاسىندا جاۋىپ, تاڭعى التىدا قوسقان. ال جاڭا شاعىن اۋدانداعىلارعا, سول جاقتاعى بالاباقشا, مەكتەپتەرگە, الەۋمەتتىك نىساندارعا سۋ ارنايى كولىكتەرمەن تاسىمالدانعان ەكەن.

ماسەلەن, بىلتىر 400-گە جۋىق ادام تۇراتىن ونجاس اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى دا سۋدان سۋساعان ەدى. ۇڭعىما بۇرعىلانعانىمەن, سۋ جەتپەي, كۇنىنە 2 ساعاتقا تەك جەرگىلىكتى مەكتەپ عيماراتىنا عانا بەرىلگەن. گەولوگيالىق بارلاۋ جۇرگىزگەندە جاڭا ۇڭعىمانى قايتا بۇرعىلاۋعا تۋرا كەلەتىنى انىقتالعان. ايتپەسە ماسەلەنى تولىق شەشۋ مۇمكىن ەمەس. بيىل اۋداندا توزعان سۋ جەلىلەرى جاڭارتىلۋدا. ارينە, بۇل تۇرعىندار سۋدان قيىندىق كورمەيدى دەگەن ءسوز ەمەس.

ەندى رەسمي مالىمەتكە يەك ارتساق. بيىل سارىوزەك اۋىلىنداعى سۋمەن جاب­دىقتاۋ جۇيەلەرىندە ءجيى ورىن ال­عان­ اپاتتىق جاعدايلاردى جويىپ, سۋ جۇيە­لەرىنە قالىپتى تۇردە سۋ بەرۋ ماق­سا­تىندا سۋ جۇيەسىنە اعىمدى جوندەۋ جۇ­مىستارىن جۇرگىزۋگە 214,5 ملن تەڭگە قارا­جات بولىنگەن. جوندەۋ جۇمىستارىن جۇر­گىزەتىن مەردىگەر – «بەرەكە قۇرىلىس» جشس.

«بۇگىنگى تاڭدا سارىوزەك اۋىلى جاڭا شاعىن اۋدانداعى 2,1 شاقىرىم سۋ قۇبىرى اۋىستىرىلىپ, ديامەترى 1,5 مەتر 14 سۋ قۇدىعى سۋ تاراتۋ ۆەنتيلدەرىمەن قىسىم رەتتەگىش ورناتىلدى. سونىمەن قاتار دوس ستانساسىنداعى سۋ توعانىندا سۋسورعى ەتسۆ 8-40-180 ناسوسى اۋىس­تىرىلىپ, سۋسورعى ەتسۆ 10-65-150 ناسوسىنا قورعاۋدى باسقارۋ جۇيەسى (سۋز-200) جانە دوس ستانساسىنداعى سۋسورعىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن قۋاتى 100 كۆت ترانسفورماتور مەن ديزەلدى گەنەراتور ورناتىلدى. بولىنگەن قاراجاتقا اعىمدى جوندەۋ جۇمىستارى جوسپارعا سايكەس جۇرگىزىلۋدە», دەيدى اۋدان اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

بىزگە بەرگەن مالىمەتكە سۇيەنسەك, شاعان اۋىلىنىڭ اۋىز سۋ جۇيەلەرىنىڭ قۇرىلىسى مەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە مەردىگەر «ۋنيۆەرسال ستروي سەرۆيس» جشس-مەن 751 ملن 351 مىڭ تەڭگەگە كەلىسىمشارت جاسالعان. نىسان 2024 جىلعا جالعاسادى. 2023 جىلعا بولىنگەن قاراجات – 575 ملن تەڭگە. جۇمىس بيىل كوكتەمنىڭ ورتاسىندا باس­تالعان, كەلەسى جىلى اقپاندا ەل يگى­لى­گى­نە جاراماق. اۆتورلىق قاداعالاۋ – «ج.ر.دجانەكەنوۆ اتىنداعى جوبالاۋ ينس­­­تيتۋتى» جشس تيەسىلى, ال تەحنيكالىق قاداعالاۋدى «Krav ينجينيرينگ» جشس موينىنا الىپ وتىر.

بۇگىندە 100 دانا سۋ قۇدىعى, 33 دانا بايلاۋ, بارلىعى 16,8 شاقىرىم سۋ قۇبىرى توسەلگەن. تەرەڭدىگى 130 مەتر 2 ۇڭعىما بۇرعىلانىپ, 2 سورعى ورناتىلعان. كولەمى 150 تەكشە مەتردى قۇرايتىن 2 دانا سۋ قويماسىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى 60 پايىز ورىندالدى. جۇمىسشىلار سانى – 12 ادام. ارنايى تەحنيكادان 4 ەكسكاۆاتور, 1 مانيپۋلياتور جانە 1 كاماز شوعىرلانعان.

قارىمساق اۋىلىنىڭ اۋىز سۋ جۇيەلەرىنىڭ قۇرىلىسى مەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا مەردىگەر «رازا ستروي» جشس-مەن 489 ملن 338 مىڭ تەڭگەگە كەلىسىمشارت جاسالعان. 2023 جىلعا بولىنگەن قاراجات – 440 ملن 405 مىڭ تەڭگە. نىسان 2024 جىلعا جالعاسادى. جۇمىستىڭ باستالۋ مەرزىمى – 10.08.2023 جىل, اياقتالۋ مەرزىمى – 10.01.2024 جىل. اۆتورلىق قاداعالاۋعا «پريكاسپيسكوە ۋپراۆلەنيە سترويتەلستۆو-شىمكەنت» جشس جاۋاپتى, ال تەحنيكالىق قاداعالاۋعا «نۋراي سەرۆيس» جشس كەپىل بەرەدى. قازىر ديامەترى 110 مم قۇرايتىن 5 شاقىرىم پوليەتيلەندى سۋ قۇبىرلارى تارتىلعان, 1,5 مەترلىك – 20, 2 مەترلىك 5 سۋ قۇدىقتارى ورناتىلىپتى. ۇيگە جەتكىزۋشى ديامەترى 20 سم بولاتىن 1 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جۇرگىزىلگەن. بۇگىندە قۇرىلىس جۇمىستارى 40 پايىز ورىندالدى دەسە بولادى.

جالپى, اۋداندا سۋ قۇبىرلارىن سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ, اۋىلدىڭ سۋ قۇبىرىن اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى 2008 جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلەدى. سارىوزەك كەنتىنىڭ تۇرعىندارى اۋىز سۋمەن 4 جەراستى كوزىنەن تەرەڭ قۇدىقتار ارقىلى قامتاماسىز ەتىلگەن. اتاپ ايتساق, جوعارعى وزەندە تەرەڭدىگى 57 مەترلىك 3 ۇڭعىما جانە 84 مەترلىك 2 ۇڭعىما, 80 مەترلىك تومەنگى 1 ۇڭعىما جانە دوس ستانساسىندا 63 مەترلىك 1 ۇڭعىما. سۋ قۇبىرىن كەربۇلاق اۋدانى اكىمدىگىنىڭ «كۇرەڭبەل سۋ» قويماسىنداعى مەملەكەتتىك كاسىپورىن جۇرگىزەدى.

سارىوزەك كەنتىنىڭ تۇرعىندارىن ۇز­دىكسىز اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ­ ماقساتىندا 2008-2022 جىلدار­ كە­زەڭىندە 1, 2, 3, 4-كەزەڭدەردەگى سۋ قۇبىر­لارىنىڭ قۇرىلىسى جانە رەكون­س­ترۋكتسيا­سى 1459,5 ملن تەڭگەگە جۇر­گى­زىل­دى. ناتيجەسىندە, ديامەترى 110-225 مم بولاتىن 72 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلىسى تارتىلعان. ايتكەنمەن حالىق تولىقتاي اۋىز سۋعا جەتپەي وتىر. بيىل اكىمدىك تاراپى قۇبىرلاردى جاڭعىرتىپ, حالىقتىڭ الاڭىن ءبىر باستى. ەندى سۋدان تارشىلىق كورمەيمىز دەپ وتىر. ال حالىقتىڭ كوڭىلى ەلەڭ-الاڭ...

جەتىسۋ وبلىسى