مۋزەي • 02 قاراشا, 2023

قۇندى جادىگەرلەر مۋزەيى

250 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

شىمكەنت قالالىق ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى مۋزەيى 1937-1938 جىلدارى رەپرەسسيادان وپات بولعان نەمەسە قۋعىندالعان ازاماتتاردىڭ ەسىمىن ماڭگى ساقتاۋ, سول زۇلمات وقيعالاردى تاريحتا, ۇرپاقتار جادىندا قالدىرۋ ماقساتىندا اشىلعان. قۇندى جادىگەرلەرگە تولى مۋزەيدە جىل سايىن وسى تاقىرىپقا وراي ءتۇرلى باسقوسۋ مەن جيىن ۇيىمداستىرىلادى.

قۇندى جادىگەرلەر مۋزەيى

ال 31 مامىر – ساياسي قۋعىن-سۇر­گى­ن جانە اشتىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى اۋقىمدى كون­فەرەنتسيالار ۇيىم­داس­تى­رىلادى. سونى­مەن بىرگە رەپرەسسيا قۇربانى بول­عان, ستاليندىك جۇيەنىڭ ەزگىسىن كورگەن جان­داردىڭ ۇرپاقتارى مۋزەيگە ءجيى باس سۇعا­دى. شىمكەنتتى كورۋگە كەلگەن تۋريس­تەر دە مۋزەيدى تاماشالايدى. ولاردى كو­بىنە جەرگىلىكتى جەردىڭ تۇرمىسى, تاريحى­ قى­زىق­تىرادى. بۇدان بولەك, مۋزەيگە ەلى­مىز­دىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى, مادەنيەت قاي­راتكەرلەرى كەلىپ, تاري­حي قۇجاتتار, دەرەكتەرمەن تانىسقاندى ءجون كورەدى.

جۋىردا مۋزەيگە ءبىر توپ زيالى قاۋىم وكىلى كەلدى. ولاردىڭ اراسىندا جۇسىپبەك ايماۋىت­ ۇلىنىڭ تۋعان ءىنىسى جاقىپبەكتىڭ نەمە­رەسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دو­ك­تورى باۋىرجان ىسقاقوۆ, تاريح عىلىم­­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جام­بىل­­ ارتىقباەۆ, جازۋشىلار وداعى تور­اعا­­سى­نىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرجان قۋان­­تاي­ ۇلى, قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­­­رات­كەرى كەنجەحان ماتىجان ۇلى, فيلو­­­لو­گيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايمان زەي­نۋل­لينا, قالامگەر سايلاۋ باي­بوسىنوۆ بار.

قوناقتار مۋزەيدىڭ جاڭعىرتىلعان جاڭا ەكسپوزيتسيا زالدارىمەن تانىسىپ, قازاق حالقىنىڭ زۇلمات جىلدارى جا­يىندا تاريحي-تانىمدىق باياندامالارىن تىڭدادى. بۇدان بولەك, ەل زيالىلارى «تاعزىم» زالىندا ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ازاماتتاردىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتاپ, تاعزىم ەتتى. كەيىن مۋزەي ەكسپوزيتسياسىنا قاتىستى ۇسىنىستارىن ءبىلدىرىپ, ءوزارا پىكىر الماستى. ءوز كەزەگىندە مۋزەي اتىنان قوناقتارعا ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىلىپ, 10 تومدىق «اق جول» كىتابى سىيعا تارتىلدى. ەكسكۋرسيا سوڭىندا قوناقتار مۋزەيدىڭ قىزمەتىن جوعارى باعالاپ, پىكىر كىتابىنا جىلى لەبىزى مەن ەستەلىك جازبا قالدىردى.

«شىمكەنتتەگى ءو.جانىبەكوۆ اتىنداعى پەدا­گوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتە جۇسىپ­بەك ايماۋىت ۇلىنا اتىندا ەسكەرتكىش اشى­­­­لىپ, تاقتايشا قويىلدى. الاش قاي­رات­­كەرىنىڭ ۇرپاعى وسى ءىس-شاراعا قوناق بو­لىپ قاتىسىپ, ءبىر جاعىنان ءبىزدىڭ مۋزەي­گە تا­ريحي قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەسىن تاپسىر­دى. الاش كوسەمدەرىنىڭ ۇرپاقتارى مۋزەي­مەن تىعىز بايلانىستا. ماسەلەن, سۇلتان­بەك قوجانوۆتىڭ ءىنى­سىنىڭ بالاسى­ كونە فوتوالبومدى سىيعا تار­­تىپ كەت­تى.­ ول كەنتاۋ قالاسىنان س.قوجا­نوۆ اتىن­­داعى كوشەنىڭ اشىلۋى­نا­ كۇش سال­عان. الاش زيالىسىنىڭ اتىنان تۋعان جەرى­نەن مۋزەي دە اشقان. الداعى ۋا­قىتتا سۇل­تان­بەك قوجانوۆتىڭ 130 جىل­دىعىن توي­لاۋعا ازىرلىكتە ءجۇر. جالپى, ساياسي قۋ­عىن-سۇرگىن قۇرباندارىنىڭ ۇرپاق­تا­رى­مەن تىعىز قارىم-قاتىناستامىز. ءتىپتى Whatsapp جەلىسىندە ورتاق چاتىمىز دا بار. بيىلدان باستاپ ۆيدەوتەكانى قولعا ال­دىق. بۇل جەردە رەپرەسسيا قۇربان­دا­رى­ ۇر­پاق­تارىنىڭ ەستەلىگىن جازىپ الامىز. كەيىن رەداكتسيالاپ, جيناققا ەنگىزەمىز. اسى­رەسە مۋزەيدىڭ جۇمى­سىنا شەتەلدىكتەر قات­تى قىزىعادى. جاقىندا عانا اقش-تىڭ قازاق­ستانداعى ەلشىسى دەنيەل روزەن­بليۋم مىرزا مەن جۇبايى شارون ۆاكسمان حانىم, اقش-تىڭ باس كونسۋلى ميشەل ەركين جانە ەلشىلىكتىڭ قىزمەتكەرلەرى بىز­دە قوناقتا بولدى. باس كون­سۋل­دىڭ قى­زى اشتىق تاقىرىبىندا تاري­حي ىزدە­نىس­تەر جۇرگىزەدى ەكەن. ءبىزدىڭ قور­داعى قۇ­جات­تارمەن, فوتوالبومدارمەن تانى­سىپ, قۇن­دى جادىگەرلەرگە جولىققانىن قۋا­نىش­پەن جەتكىزدى. جالپى, مۋزەيگە شەتەل­دىك­تە­ر­ تاراپىنان قىزىعۋشىلىق جىل­دان-جىل­عا ءوسىپ كەلەدى. ماسەلەن, 2021 جىلى 21 شە­تەلدىك ازامات مۋزەي قوناعى بولسا, بيىل 8 ايدىڭ وزىندە ولاردىڭ سانى 300-گە جۋىق­تادى», دەدى مۋزەي ديرەكتورى ماريا اسقاروۆا.

ەلىمىزدەگى ساياسي باعىتتاعى قۋعىن-سۇر­­گىن تاقىرىبىنا ارناپ العاش اشىلعان مۋ­زەي­­دىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى سىرتقى ساۋلەتى مەن ىشكى ديزاينى اتاۋىنا ساي ۇيلەسىم تاپقان. مۋزەي «ەكسپوزيتسيالىق», «تاعزىم» جانە «كينو» زالدارىنان تۇرادى.

 

شىمكەنت 

سوڭعى جاڭالىقتار