ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس كودەكسىن ازىرلەۋ ەكونوميكانىڭ ەڭ سۇرانىسقا يە سالالارىنىڭ ءبىرى – قۇرىلىس سالاسىن قوزعايتىن جانە ونىڭ ودان ءارى دامۋىن ايقىندايتىن نەگىزگى زاڭنامالىق اكتىلەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى.
«بۇگىنگى فورۋم مەملەكەت, بيزنەس-قۇرىلىس سالاسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى اراسىنداعى ديالوگتى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان. مۇنداي ءىس-شارالار «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن پارمەندى جانە ءتيىمدى ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزىن نىعايتادى», دەدى مينيستر.
فورۋم بارىسىندا قاتىسۋشىلار قۇرىلىس قىزمەتىنىڭ ءتۇرلى باعىتتارى بويىنشا پلەنارلىق سەسسيالار مەن پانەلدىك پىكىرتالاستار وتكىزدى, وندا قۇرىلىس سالاسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى. فورۋمنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى نەگىزگى تاقىرىپتار بويىنشا (جاڭا كودەكس, رەتتەۋدى جەتىلدىرۋدەگى ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن ۇيىمداردىڭ ءرولى, قۇرىلىس ساپاسى, قوعامدىق باقىلاۋ) ءسوز سويلەدى.
قاتىسۋشىلار سرو ينستيتۋتىن دامىتۋ جايىن, زاماناۋي قۇرىلىس يندۋسترياسىنداعى ساراپتاما جانە جوبالاۋ ماسەلەلەرىن, سونداي-اق قۇرىلىستا FIDIC كەلىسىمشارت نىسانىن قولدانۋ ءتارتىبىن دە ءسوز ەتتى.
FIDIC – ينجەنەرلەر مەن كونسۋلتانتتاردىڭ حالىقارالىق فەدەراتسياسى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ولاردا جوبانى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا بازا بار جانە ول تاپسىرىس بەرۋشى مەن مەردىگەردىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسى تۇرىندەگى ءداستۇرلى فورماتتان وزگەشە. بۇل تىزبەكتەگى جاڭا ادام – ينجەنەر. قازاقستاندا ازىرگە ونداي سەرتيفيكاتقا يە ادام سانى – ەكەۋ.
«ينجەنەر, ول – تاۋەلسىز, زاڭدى تۇلعا. ونىڭ مىندەتى – جوباعا كەلىپ, ونىڭ ساپاسىن تاۋەلسىز قاداعالاۋ. ول مەردىگەرگە دە, تاپسىرىس بەرۋشىگە دە يىلمەي, ناقتى قاتەلىكتەردى انىقتاپ, سونىمەن عانا جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس», دەيدى فورۋم ساراپشىلارى.
رەسپۋبليكالىق جوبالاۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى تالانت وماربەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, كودەكس ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە سالاداعى جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك.
«ليتسەنزيالاۋ ينستيتۋتى ءوزىن-ءوزى اقتاعان جوق. بۇل كودەكس ليتسەنزيالاۋعا قاتىستى اتالعان قاداعالاۋدى رەتكە كەلتىرۋگە كومەكتەسەدى. 90 مىڭ ليتسەنزيا بەرىلىپتى. سالادا ءتىپتى وسىنشاما كومپانيانىڭ جۇمىس ىستەمەيتىنى بەلگىلى. كودەكس ادام كاپيتالىن ارتتىرۋ, ليتسەنزيا مەن قاداعالاۋدى جاقسارتۋ, قۇرىلىسشىلاردىڭ, جوبالاۋشىلاردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرۋى كەرەك», دەيدى تالانت وماربەكوۆ.
قازاقستان قۇرىلىس سالۋشىلار وداعىنىڭ باسشىسى ۆيكتور ميكريۋكوۆتىڭ سوزىنشە, ءبىز سالانى تسيفرلاندىرۋ تۇرعىسىنان دا تىم شابانداپ تۇرمىز.
«ەگەر وزگە ەلدەرمەن سالىستىراتىن بولساق, قۇرىلىس سالاسىن, قۇرىلىس كومپانيالارىن تسيفرلاندىرۋ تۇرعىسىنان ءبىز الدىڭعى قاتاردا ەمەسپىز. بالكىم, تسيفرلاندىرۋ ادىستەرىن قولدانۋ تۇرعىسىنان 100 پايىز مۇمكىندىكتىڭ ءارى كەتسە 2 پايىزىن پايدالانعان شىعارمىز. مەملەكەت «ە-قۇرىلىس» جوباسىن باستادى. ونىڭ دا جۇزەگە اسۋ ماسەلەسى وتە داۋلى. ويتكەنى بيزنەس تالاپتارىنا جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن ول مەيلىنشە جەدەل جۇمىس ىستەپ تۇرۋى كەرەك», دەيدى قازاقستان قۇرىلىس سالۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى ۆيكتور ميكريۋكوۆ.
فورۋمدا جاريا بولعان جاڭالىقتىڭ ءبىرى – ەلىمىزدە ليتسەنزياسى بار قۇرىلىس ۇيىمدارىنىڭ بىرىڭعاي رەەسترى قۇرىلماق. سونىڭ ارقاسىندا «بوس» جۇرگەن كومپانيالاردى انىقتاپ, ءاربىر ءپروفيلدى فيرمانىڭ تاريحىن باستان-اياق باقىلاۋ مۇمكىندىگى پايدا بولادى دەيدى ماماندار. جاڭا قۇرىلىس كودەكسىنىڭ ماڭىزدى تارماقتارىنىڭ ءبىرى – مىندەتتى تسيفرلاندىرۋ. بۇل ساتىمەن جۇزەگە اسقان جاعدايدا ارحيتەكتۋرا جانە قالا قۇرىلىسى سالاسىنىڭ وزەكتى پروبلەمالارىن شەشەدى دەيدى شەندىلەر.
«قۇرىلىس ينسپەكتورلارى ەندى ليتسەنزيا بەرمەيدى, ول بارلىعىنا اشىق بولادى. ەگەر كومپانيا ءتىپتى جوبالاۋشى بولسىن, تەحنيكالىق قاداعالاۋشى بولسىن, اۆتورلىق قاداعالاۋ بولسىن, قۇرىلىس كومپانياسى بولسىن زاڭدى رەسۋرستارمەن راستالماسا, دەمەك مۇنداي كومپانيالار بولمايدى دەگەن ءسوز. قازىر ءجۇز مىڭداي ليتسەنزيا بار بولسا, سونىڭ 30-40 مىڭدايى – بوس كومپانيالار», دەيدى ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر قاراعويشين.
فورۋم بارىسىندا وتاندىق قۇرىلىس سالۋشىلار شەتەلدىك باسەكەلەستەرىنەن قاۋىپتەنەتىنىنەن دە جاسىرمادى.
«ەكونوميكانىڭ نەگىزى ىسپەتتى قۇرىلىس سالاسى ءدال قازىر تىزەرلەپ تۇر. مەن ماسەلەن, ءوزىمدى ەلىمنىڭ پاتريوتىمىن دەپ ەسەپتەيمىن. سوندىقتان سالۋعا دا بەلسەنە ارالاسۋىمىز كەرەك. الايدا بۇل جەردەن شەتەلدىك كومپانيالار ناپاقا ىزدەمەۋى كەرەك, ولار تەك ءبىزدىڭ دامۋىمىزعا كومەكتەسكەنى ءجون», دەيدى قازاقستان قۇرىلىس سالاسى قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى رۋسلان يمانوۆ.
دەگەنمەن سالا وكىلدەرىنىڭ بارلىعى دەرلىك جاڭا كودەكس شەتەلدىكتەرگە تىيىم سالىنۋى كەرەك دەگەن پىكىرمەن كەلىسپەيدى. بىرىنشىدەن, شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ ءبىزدىڭ نارىققا كەلۋى باسەكەنى ارتتىرىپ, دامۋعا سەپتەسەدى. ەكىنشىدەن, ولاردىڭ تاراپىنان تولىققاندى ەكسپانسيا بولمايدى دا.
«كورىپ وتىرمىز عوي, شەتەلدىك كومپانيالارعا ءبىزدىڭ نارىق قىزىق ەمەس. ەگەر كودەكسكە ەنگىزبەسەك, قۇرىلىس سالۋدى جالعاستىرا بەرەدى جانە ەشقانداي تاۋەكەل كورمەيمىز. نارىقتىڭ قۇلاۋى مۇمكىن ەمەس. ءتىپتى «التىن» كودەكس ەنگىزىلسە دە, احۋال وزگەرمەيدى», دەيدى ۆيكتور ميكريۋكوۆ.
