ءتورت تاراپقا تارتىلعان جول

ينتەگراتسيا يىرىمىندەگى اۋە جولدارى

قازاقستاندا اۋەجايلاردىڭ جەرۇستى ينفراقۇرىلىمى وبەكتىلەرىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇمىستار جوسپارلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە. تاۋەلسىزدىك جىلدارى 21 اۋەجايدا ۇشۋ-قونۋ جولاقتارىن قايتا قۇرۋ جانە سالۋ, سونداي-اق 15 اۋەجايدا جولاۋشىلار تەرمينالدارىن قايتا قۇرۋ جانە سالۋ ىسكە استى. 2020 جىلى تۇركىستان قالاسىندا جاڭا اۋەجايدىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. بىلتىر وسكەمەن, ءۇشارال, ءۇرجار اۋەجايلارىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاقتارىن, ورال جانە قوستاناي اۋەجايلارىنىڭ تەرمينالدارىن قايتا جاڭارتۋ جوبالارى ىسكە اسىرىلدى. جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن الماتى, شىمكەنت, قىزىلوردا قالالارىنىڭ اۋەجايلارىندا جاڭا جولاۋ­شىلار تەرمينالدارىن سالۋ جونىندەگى ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر. ولاردىڭ قۇرىلىسى كەلەسى جىلى اياقتالادى.

ال ەلىمىز ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى تالاپ­تارىنا سايكەستىك دەڭگەيى بويىنشا­ تمد ەلدەرى اراسىندا 2-ورىندى جانە حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمىنا (ICAO) قاتىسۋشى ەلدەر قاتارىندا 73-ورىندى يەلەنەدى. سونداي-اق ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتى تالاپتاردىڭ 80% سايكەستىك دەڭگەيىنە قول جەتكىزىپ, الەمنىڭ ەڭ دامىعان
50 اۆيا­تسيالىق اكىمشىلىگىنە كىرۋدى جوس­پارلاپ وتىر.

ەلىمىزدە 18 اۋەجاي جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 17-ىنە حالىقارالىق ۇشۋعا رۇق­سات ەتىلگەن (كەڭەس وداعى كەزىندە حالىق­ارا­لىق ۇشۋعا ماسكەۋ مەن تاشكەنت قالا­لا­رى ارقىلى عانا رۇقسات بەرىلەتىن ەدى). 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان يدمب شەڭبەرىندە ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا بىرقاتار ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبا ىسكە اسىرىلدى. اۋدانى 47 مىڭ شارشى مەتر جانە وتكىزۋ قابىلەتى جىلىنا 5 ملن جولاۋشى بولاتىن استانا حالىقارالىق اۋەجايىندا جاڭا تەرمينال قۇرىلىسى اياقتالدى. بۇرىن قولدانىستا بولعان تەرمينالمەن بىرگە, ول ەندى جىلىنا 8,2 ملن, ال ساعاتىنا 2,5 مىڭ جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتە الادى.

قازاقستاندا 59 اۆياكومپانيا, ونىڭ ىشىندە اۆياتسيالىق جۇمىستاردى ورىندايتىن – 36 پايدالانۋشى, تۇراقتى ەمەس رەيستەردى ورىندايتىن – 11, تۇراقتى جولاۋشىلار رەيستەرىن اتقاراتىن – 7, جۇك اۆياكومپانياسى – 4 جانە جالپى ماقساتتاعى اۆياتسيا سالاسىندا 1 اۆيا­­كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. اۋە كەمە­لە­رىنىڭ قازىرگى زامانعى جانە سانى كوپ فلوتى «ەير استانا» اق-عا تيەسىلى.

حالىقارالىق اۋە كولىگى قاۋىم­داس­تى­عى­نىڭ (IATA) بايانداماسىندا قازاقستان شىعىس ەۋروپا مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى ەڭ سەرپىندى دامىپ كەلە جاتقان نارىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ تانىلدى. IATA بولجامدارى بويىنشا الداعى 20 جىلدا اۆياجولاۋشىلار لەگى 2 ەسەدەن اسا وسەدى. بۇل اۋە كەمە­لە­رىنىڭ ءتيىستى ينفراقۇرىلىمىن, پەرسو­نا­لى مەن فلوتىن دايىنداۋدى تالاپ ەتە­دى. 2025 جىلعا دەيىن ەل حالقىنىڭ وڭىر­ل­ىك تاسىمالدارعا قاجەتتىلىگىن قام­تا­­ماسىز ەتۋ ءۇشىن كەمىندە تاعى 15 جاڭا اۋە كەمەسىن پايدالانۋعا ەنگىزۋ تالاپ ەتىلەدى دەپ بولجانعان. ءتيىمدى گەو­گرا­فيالىق ورنالاسۋى. قازاقستاننىڭ اۋە­جايلارى نەگىزىنەن ەۋروپانى ازيا­مەن, وڭتۇستىك-شىعىس ازيامەن بايلانىس­تى­راتىن اۋە تراسسالارى جولىندا ورنا­لاس­قان, سوندىقتان حالىقارالىق اۋە قا­تى­ناس­تارىن كەڭەيتۋدىڭ جانە وتاندىق اۆيا­كوم­پانيالاردىڭ تاياۋ جانە الىس شەتەل­دەرگە ۇشۋلارىن ۇلعايتۋدىڭ ەلەۋلى الەۋەتى بار.

تاس جولداردىڭ جاڭا تىنىسى

تاۋەلسىزدىك العان 1991 جىلى قازاق­ستانداعى جالپى پايدالانىمداعى اۆتو­مو­بيل جولدارىنىڭ ۇزىندىعى 83,1 مىڭ شاقىرىمدى قۇراعان بولاتىن. ونداعى رەسپۋبليكالىق جەلى – 20,2 مىڭ كم, جەرگىلىكتى جەلى – 62,9 مىڭ كم ەدى. بۇگىندە بۇل كورسەتكىش ءوستى. قازىر جال­پى پايدالانىمداعى جولداردىڭ ۇزاق­تى­عى – 96 مىڭ كم. رەسپۋبليكالىق جولدار – 25 مىڭ كم-ءدى جانە جەرگىلىكتى جولدار – 71 مىڭ كم. تاۋەلسىزدىكتىڭ 32 جىلىندا رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ 12,5 مىڭ كم-گە جۋىعى سالىنىپ, رە­كون­سترۋك­­تسيالانعان. ال جەرگىلىكتى 3 مىڭ كم جول سالىندى جانە قايتا جاڭارتىلدى. سون­داي-اق وبلىستىق جانە اۋداندىق ما­ڭى­زى بار 27 مىڭ كم جول جوندەۋدەن ءوتتى.

جول سالاسى 2001 جىلدى «جولدار جىلى» دەپ جاريالانعان كەزدەن باس­تاپ ەرەكشە سەرپىنمەن دامي باستادى. قارجىلاندىرۋ كولەمى ەسەلەپ ارتتى. ويتكەنى حالىقارالىق قارجى ينس­تي­­تۋت­تارىمەن, اتاپ ايتقاندا, ازيا دامۋ, ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ, يسلام دامۋ, حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكتەرىمەن ىنتىماقتاسا باستا­دىق. تيىسىنشە, جول جۇمىستارىنىڭ كولەمى دە ەداۋىر ۇلعايدى. سول جىلى اۆتوجول سالاسىن دامىتۋدىڭ 2001-2005 جىلدارعا ارنالعان العاشقى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بەكىتىلگەن ەدى.

ەڭ اۋقىمدى جوبا – جالپى ۇزىندىعى 8 445 شاقىرىم بولاتىن «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىن رەكونسترۋكتسيالاۋ بولىپ تابىلادى. قازاقستان اۋماعى ارقىلى 2 787 شاقىرىمى وتەدى. ءدالىز – ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ەۋروپامەن كولىك بايلانىسىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ەڭ قىسقا جولى. اتالعان ءدالىزدىڭ قازىرگى بالاما دالىزدەرمەن, ياعني ءترانسسىبىر تەمىرجولى جانە سۋەتس كانالىمەن سالىستىرعانداعى نەگىزگى ارتىقشىلىعى – جولدى ەڭسەرۋگە كەتەتىن ۋاقىت.

جوبا نەگىزگى ءۇش باعىت بويىنشا جۇك تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتتى: «قىتاي – قازاقستان» (25%), «قىتاي – ورتالىق ازيا» (35%), «قىتاي – قازاقستان – رەسەي – باتىس ەۋروپا» (40%). «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» جوباسىن ىسكە اسىرۋ تۇتاستاي العاندا قازاقستانداعى, سونداي-اق جەكەلەگەن وڭىرلەردەگى الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالىن جاق­سارت­قانى ءسوزسىز. ويتكەنى ءدالىز حالىق تىعىز ورنالاسقان بەس وڭىرىنەن – اقتوبە, قىزىلوردا, تۇركىستان, جامبىل جانە الماتى وبلىستارىنىڭ اۋماعى ارقىلى وتەدى. وندا 7,9 ملن ادام نەمەسە قازاق­ستان حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى تۇرادى. جوبانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 1 390 شاقىرىم اۆتوجول I ساناتقا جانە 1 061 شاقىرىم اۆتوجول II ساناتقا اۋىس­تىرىلدى. 121 ەلدى مەكەنمەن سەنىمدى كولىك قاتىناسى قامتاماسىز ەتىلدى. 24 ءىرى ەلدى­ مەكەندى اينالىپ ءوتۋ جولدارى جانە ۇزىندىعى 421 شاقىرىم بولاتىن 2 اسۋ سالىندى. جوبانى ىسكە اسىرۋدان تۇسەتىن ورتاشا جىلدىق ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى جۇك تاسىمالدارى مەن ترانزيت كولەمدەرىن 2,5 ەسەگە ۇلعايتۋ جانە جول ءجۇرۋ ۋاقىتىن 2 ەسەگە قىسقارتۋ ەسەبىنەن 190 ملرد تەڭگەدەن اسادى. بۇدان بولەك, جوبانىڭ ارقاسىندا حالىقارالىق ساۋدا-ساتتىق جاندانىپ, حالىقارالىق قارجى جانە ساۋدا بايلانىسى نىعايتىلدى.

تاۋەلسىزدىك تاريحىنداعى العاشقى اۆتوبان – ۇزىندىعى 224 كم بولاتىن التى جولاقتى «استانا – ششۋچينسك» كۇرە جولىنىڭ قۇرىلىسى. مۇندا 2013 جىلى ەلىمىزدە العاش رەت اقىلى جول جۇيەسى ەنگىزىلدى. ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە 3 مىڭ كم جول سالىنىپ رەكونسترۋكتسيالاندى جانە 10 مىڭ كم-گە جۋىعى جوندەلدى. جەرگىلىكتى ماڭىزى بار 15 مىڭ كم جول تۇزەلدى. بۇل وڭىرلەردىڭ قاتىناسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەردى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا وڭ اسەر ەتتى. «استانا – قوستاناي – چەليابى», «ومبى – پاۆلودار», «الماتى – تالدىقورعان», «استانا – تەمىرتاۋ», «بەينەۋ – اقتاۋ», «ششۋچينسك – كوكشەتاۋ – پەتروپاۆل», «تاسكەسكەن – باقتى» سياقتى بىرقاتار اۋقىمدى جوبا, سونداي-اق ەرتىس وزەنى ارقىلى وتەتىن ورتالىق ازياداعى ەڭ ۇزىن كوپىر وتكەلىنىڭ قۇرى­لىسى اياقتالدى.

جالپىتاۋەلسىزدىك العالى بەرى 28 مىڭ­ كم-دەن استام اۆتوموبيل جولدارى سالىنىپ, نورماتيۆتىك جاعدايعا كەلتىرىلدى.

شويىن جولدىڭ جۇگى اۋىر

ەلدەگى تەمىرجولدىڭ عاسىردان اسا تاريحى بار. وسى كەزەڭدە ءبىزدىڭ شويىن جولدار ەل اۋماعىندا عانا ەمەس, ودان تىس جەرلەردە دە جولاۋ­شىلار مەن جۇك تاسىمالىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ماڭىزدى مەملەكەتتىك مىندەتتەردى قامتاماسىز ەتتى جانە ورىنداۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. بۇگىندە بۇل سالا ايتارلىقتاي دامۋعا قول جەتكىزدى. كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتاردىڭ قۇرىلىسى قاتتى قار­قىنمەن جالعاسىپ جاتىر. وتاندىق جانە شەتەلدىك جۇك جونەلتۋشىلەرگە جاڭا تارتىمدى باعىتتار قۇرىلۋدا.

قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا 3 مىڭ كم جۋىق جاڭا تەمىر­جول ماگيسترالدارى سالىندى. 2001 جىلى ۇزىندىعى 184 كم «اقسۋ-دەگە­لەڭ» تەمىرجول جەلىسى تارتىلىپ, ول پاۆ­لو­داردى سەمەيمەن بايلانىس­تىر­دى. ال 2004 جىلى قوستاناي مەن اقتوبەنى جالعاعان ۇزاقتىعى 402 كم­ «التىنسارين-حروم­تاۋ» تەمىر­جول­ جەلىسى سالىندى. شىعىس ءوڭىرىنىڭ بىر­ىڭ­­عاي تەمىرجول ينفراقۇرىلىمىن قا­لىپ­تاستىرعان ۇزىندىعى 151 كم «شار – وسكەمەن» تەمىرجول جەلىسى 2008 جىلى پايدالانۋعا بەرىلدى. ايتىلعان جولدار ەلدىڭ تەمىرجول جەلىسىن وڭتايلاندىردى. رف-نىڭ شەكا­را­سىن كەسىپ ءوتۋ قاجەتتىگىنسىز, ەل وڭىر­لەرى اراسىندا تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ونىڭ ءبىر دالەلى – تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­دارىندا اقتوبەدەن سولتۇستىك وبلىس­تارعا تىكەلەي باراتىن جولدىڭ بول­ماعانى. اسىرەسە ەل استاناسى ارقاعا كوشى­رىلگەن تۇستا, مۇنىڭ قيىندىعى قات­تى­ بايقالدى. اقتوبەلىكتەر ەلورداعا بارىپ كەلۋ ءۇشىن رەسەي ارقىلى اينالىپ, 4 رەت شەكارادان وتۋگە ءماجبۇر بولدى.

2012 جىلى ەلىمىزدىڭ باتىسىنان تۇرىكمەنستان مەن يران ارقىلى پارسى شىعاناعىنا دەيىن تىكە مارشرۋتتى قامتاماسىز ەتەتىن ۇزىندىعى 146 كم «وزەن – تۇرىكمەنستانمەن مەملەكەتتىك شەكارا» تەمىرجول جەلىسى سالىندى. ءدال سول جىلى ۇزاقتىعى 293 كم «جەتىگەن – قورعاس» تەمىرجول جەلىسى تارتىلدى. ول ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. قىتايدان قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرى مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە دەيىنگى قاشىقتىقتى 550 كم-گە قىسقارتۋعا مۇمكىندىك تۋدىردى. ال 2015 جىلى ۇزىندىعى 214 كم «ارقالىق – شۇباركول» تەمىرجول جەلىسى سالىندى, ول ورتالىق قازاقستاننان سولتۇستىك وڭىرلەرگە دەيىنگى قاشىقتىقتى 540 كم قىسقارتۋعا جاعداي جاسادى. كەلەسى جىلى ۇزىندىعى 1 036 شاقىرىم بولاتىن «جەزقازعان – بەينەۋ» تەمىرجول جەلىسى توسەلدى. بۇل جول قىتايدان ەۋروپاعا دەيىنگى قاشىقتىقتى 1 200 شاقىرىمعا قىسقارتتى. سول جىلى ۇزىندىعى 14 كم «بورجاقتى – ەرساي» جەلىسى دە پايدالانۋعا بەرىلدى. ول قۇرىق پورتىن تەمىرجولمەن بايلانىستىردى. 2017 جىلى «نۇرلى جول» مەملەكەت­تىك باعدارلاماسى اياسىندا ۇزىندىعى 112 كم­ «الماتى – شۋ» ۋچاسكەسىندە ەكىنشى جول سالىندى. بۇل جەلى جەتكىزۋ ۋاقى­تىن قىسقارتۋ جانە تيىسىنشە كولىك شىعىستارىن ازايتۋ ەسەبىنەن شەتەلدىك جۇك جونەلتۋشىلەر ءۇشىن ءبىزدىڭ باعىتتىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىردى.

سۋ جولدارىنا دا سۇرانىس بار

ترانسكاسپي باعدارىنىڭ دامۋىمەن اقتاۋ جانە قۇرىق تەڭىز پورتتارى ارقىلى كولىك قاتىناسى جانداندى. اقتاۋ تەڭىز پورتى كاسپي تەڭىزىنىڭ جۇك اعىندارىن قالىپتاستىرۋدا جانە اۋىس­تىرىپ تيەۋدە جەتەكشى ورىن الادى. 2003-2005 جىلدارى پورت ايلاقتارىن قايتا جاڭارتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلدى. 2015 جىلى اقتاۋ پورتى سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتىلىپ, پورتتىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 21 ملن تونناعا دەيىن ارتتى. كونتەينەرلىك تاسىمالداردى دامىتۋ ماقساتىندا اقتاۋ پورتى, باكۋ ازەربايجان پورتى جانە كاسپي يران پورتى اراسىندا تۇراقتى فيدەرلىك جەلىلەر اشىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا اقتاۋ پورتى بازاسىندا «كونتەينەرلىك حاب» قۇرۋ بويىنشا شەشىم قابىلداندى. 2025 جىلعا قاراي كونتەينەر اعىنىنىڭ بولجامدى ءوسىمى جىلىنا شامامەن 100 مىڭ جفە قۇرايدى.

قۇرىق پورتى «نۇرلى جول» باع­دار­لاماسى اياسىندا دامىدى. 2015-2018 جىلدارى مۇندا جىلىنا 6 ملن تونناعا دەيىن وڭدەيتىن پاروم كەشەنى سالىندى. قازىر قۇرىق پورتىندا كاسپي ماڭى باكۋ جانە انزالي پورتتارىمەن تۇراقتى پارومدىق قاتىناس بار. قۋاتتى ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ناتيجەسىندە ەلدەگى تەڭىز پورتتارىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 27 ملن تونناعا دەيىن جەتكىزىلدى. وتاندىق تەڭىز فلوتى 300 كەمەدەن تۇرادى. ولار كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاق سەكتورىندا مۇناي كەن ورىندارىن يگەرەتىن تانكەرلەر, قۇرعاق جۇك تاسۋشىلار, كونتەينەر تاسۋشىلار جانە سەرۆيستىك كەمەلەر. وتاندىق فلوتتىڭ كاسپي نارىعىنا كىرۋى 1998 جىلى, «قازاقتەڭىزكولىكفلوتى» ۇلتتىق تەڭىز تاسىمالداۋشىسى قۇرىلعان كەزدە باس­تالدى. كومپانيانىڭ نەگىزگى قىزمەتى ۇلتتىق تەڭىز ساۋدا فلوتىن دامىتۋعا باعىتتالعان. بۇل قازاقستاننىڭ سۋ كولىگىن الەمدىك كولىك جۇيەسىنە ينتە­گراتسيالاۋعا ىقپال ەتەدى. 2005 جىلدان باستاپ 12 مىڭ توننا دەدۆەيتتى مەنشىكتى مۇناي قۇيۋ تانكەرلەرىمەن وپەراتسيا باستالدى. دامي كەلىپ 2017 جىلى جۇك كوتەرگىشتىگى 7 مىڭ توننا بولاتىن تاعى 2 قۇرعاق جۇك تانكەرى سالىندى. سونداي-اق اشىق تەڭىزدەردە 115 مىڭ توننا Aframax ءتيپتى 2 تانكەر جۇمىس ىستەيدى. بۇيىرتسا 2025 جىلعا دەيىن ساۋدا فلوتىن پاروم, كونتەينەر كەمە جانە تاعى 2 ءىرى توننالى تانكەرلەرمەن تولىقتىرۋ جوسپارلانعان. كەمە ەكيپاجدارى قۇرامىنداعى ەل ازاماتتارىنىڭ ۇلەسى سوڭعى 10 جىلدا 3 ەسە ءوستى. 2021 جىلى حالىقارالىق تەڭىز ۇيىمى قازاقستاندى «اق تىزىمگە» ەنگىزدى. بۇل ءبىزدىڭ تەڭىزشىلەردى دايارلاۋ جۇيەسى ساپاسىنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستىگىن جانە ولاردىڭ ديپلومدارىنىڭ الەمدىك زاڭدىلىعىن بىلدىرەدى.

وزەن كەمە قاتىناسى ەرتىس, ورال-كاسپي جانە ىلە-بالقاش باس­سەين­دەرى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. وزەن كولىگىمەن تاسىمالداۋ تولىق باسە­كە­لەستىك ورتادا. بۇگىنگى تاڭدا كولىك فلوتى 306 كەمەدەن تۇرادى. ەرتىس وزەنىنىڭ ءبىزدىڭ جاق بولىگىندە تولاسسىز كەمە قاتىناسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2004 جىلى ءۇلبى كەمە ءشليۋزى پايدالانۋعا ەنگىزىلدى. 2005 جىلى ورال-كاسپي كانالىن قايتا قۇرۋ جوباسى اياقتالدى. ناتيجەسىندە, جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 132 مىڭ توننادان 1,5 ملن تونناعا دەيىن ءوستى. ەەو شەڭبەرىندە قول قويىلعان كەمە قاتىناسى تۋرالى كەلىسىمنىڭ ارقاسىندا وتاندىق تاسىمالداۋشىلار رەسەيدىڭ ىشكى سۋ جولدارىمەن قارا تەڭىزدەگى پورتتارعا دەيىن ترانزيتتىك ءوتۋدى جەڭىلدەتىلگەن سحەما بويىنشا جۇزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق وزەن تاسىمالدارىن وب-ەرتىس الابىنا دەيىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك الدى. 2025 جىلعا قاراي وزەن تاسىمالدارىنىڭ كولەمىن 3,8 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

بۇگىندە 400 مىڭنان استام وتانداسىمىز ەڭبەك ەتەتىن جول سالاسى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ ناق درايۆەرى دەسەك بولادى.