مۇنايلى قالانىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان ماسەلەنىڭ ءبىرى – تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ اپاتتىق جاعدايى مەن توزىعى جەتۋى. تۇرعىن ءۇي قورىن جاڭارتۋ حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى دەسەك, ەسكى ۇيلەردىڭ ماسەلە بولىپ كۇن تارتىبىنە ءىلىنۋى دۇرىس.
قازىرگى ۋاقىتتا جاڭاوزەن قالاسىندا 262 كوپقاباتتى ءۇي بار, ونىڭ 232-ءسى 1960-1980 جىلدار ارالىعىندا سالىنعان. اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى اياسىندا ولاردىڭ ەكەۋى اپاتتى دەپ جاريالانىپ, 200-دەن اسا تۇرعىنى باسقا ۇيلەرگە كوشىرىلدى. سونداي-اق قالادا كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن 52 تۇرعىن ءۇي بار. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ 15-ءى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى ەسەبىنەن جوندەلگەن, قالعان 37 عيمارات ءۇشىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جوسپارلانىپ وتىر.
جاڭاوزەن قالاسىنىڭ اكىمى ايبەك قوسۋاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارالار قالا تۇرعىندارى ءۇشىن تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جانە جاڭاوزەندەگى 40 ەسكى ءۇيدىڭ اعىمداعى جاعدايىن انىقتاۋ ءۇشىن ساراپتامالىق باعالاۋ جۇرگىزۋگە جىبەرىلگەن. تالداۋ ناتيجەسى بەلگىلى بولعان سوڭ, اپاتتىق دەپ تانىلعان عيماراتتار بۇزىلىپ, قالعاندارى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلەدى.
تۇرعىن ۇيگە قاتىستى بۇل جۇمىستار جاڭاوزەندە 2022 جىلدان باستاپ قولعا الىنعان 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق دامۋ باعدارلاماسىنا سايكەس تۇرعىن ءۇي قورىن جاڭارتۋ باعدارلاماسى اياسىندا جۇرگىزىلەدى. وسى ماقساتتا بيۋدجەتتەن 1,2 ملرد تەڭگە بولىنگەن.
ايماق باسشىسىمەن كەزدەسۋدە ايتىلعان, جاڭاوزەن تۇرعىندارىن تولعاندىراتىن تاعى ءبىر ماسەلە – سۋ تاپشىلىعى. قالادا جاز ايلارىندا ورتاشا ەسەپپەن تاۋلىگىنە 42 مىڭ تەكشە مەتر, ال قىستا تاۋلىگىنە 30 مىڭ تەكشە مەترگە دەيىن سۋ بەرىلەدى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن 2025 جىلعا دەيىنگى كەشەندى دامۋ جوسپارى اياسىندا قۋاتى تاۋلىگىنە 50 مىڭ تەكشە مەتر تەڭىز سۋىن تۇشىتۋ زاۋىتىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار قالادا 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن سۋمەن جابدىقتاۋ جانە كارىز جۇيەلەرىن قايتا قۇرۋ, كەڭەيتۋ جوسپارلانىپ جاتىر. تۇكش ينجەنەرلىك جۇيەلەرىن جاڭارتۋ سۋمەن جابدىقتاۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
حالىقپەن التى ساعاتتىق كەزدەسۋدە تۇرعىندار جۇمىسپەن قامتۋ, مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسى, بيزنەستى دامىتۋ, ەسكى كوپپاتەرلى ۇيلەرگە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ سياقتى ءتۇرلى سۇراقتار قويدى, كەيبىرى ءۇي الۋعا جاردەمدەسۋ, سونداي-اق مۇناي-گاز سالاسىنا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ تۋرالى ءوتىنىش جاسادى.
ن.نوعاەۆ بارلىق ماسەلەنى قولدانىستاعى زاڭناما شەڭبەرىندە شەشۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋىندا مەملەكەتتىك ورگاندار جۇمىسىندا ادىلدىك پەن اشىقتىق قاعيداتتارىن باسشىلىققا الۋىنىڭ اجىراماس ماڭىزىن ايتتى. ول حالىقتا تۋىندايتىن بارلىق ماسەلە, سونىڭ ىشىندە جۇمىسقا ورنالاسۋعا جانە اۋىز سۋعا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋگە بايلانىستى ماسەلەلەر قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس قاتاڭ شەشىلۋگە ءتيىس ەكەنىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. مۇناي-گاز سالاسىنا جۇمىسقا ورنالاسۋعا كەلەتىن بولساق, كەلىسىلگەن الگوريتمنىڭ تالاپتارىن ساقتاماي, بارلىعىن, ءتىپتى كەزەكسىز ۇيىمداستىرۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگى تۋرالى بىرنەشە رەت ايتتىم. ءبىز ارقاشان اشىق ديالوگ قۇرۋعا دايىنبىز. الايدا وسى تۇستا مەنىڭ اتاپ وتكىم كەلەتىن ماسەلە – مۇناي ونەركاسىبىندە عانا ەمەس, باسقا سالالاردا دا قىزمەت اتقارۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراۋ كەرەك. ماسەلەن, كوپتەگەن تۇرعىن دارىگەرلەردىڭ تاپشىلىعى تۋرالى ايتادى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەت گرانتتار ءبولىپ, تەگىن ءبىلىم بەرۋدە. سونداي-اق بيزنەسپەن اينالىسامىن دەيتىن جاندارعا ءبىز مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا كەپىلدىك بەرەمىز. سونىمەن قاتار بولاشاقتا جاسىل ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جانە باسقا دا كوپتەگەن جاڭا سالادا مۇمكىندىكتەر وتە كوپ», دەدى وبلىس اكىمى.
ەسەپتى كەزدەسۋ اياقتالعان سوڭ ن.نوعاەۆ جاڭاوزەننىڭ 88 تۇرعىنىن جەكە قابىلدادى. ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, جالپى جاڭاوزەن قالاسىنا ءۇش كۇندىك ءىسساپار بارىسىندا ايماق باسشىسى 145 تۇرعىنمەن جەكە كەزدەسىپ, ماسەلەلەرىن تىڭداعان.
جاڭاوزەندە ءبارى جاقسى دەي المايمىز, ەلىمىزدىڭ باسقا قالالارىنداعىداي وزىندىك ماسەلەلەرى بار, تۇرعىندار ولاردى ايماق باسشىسىنا ايتىپ, نازارىنا ۇسىندى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, ەسكى ۇيلەر, سۋ تاپشىلىعى ماسەلەلەرىن شەشۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان, بۇل ماقساتتى جۇمىستار تولىق ەڭسەرىلگەن كەزدە قالانىڭ احۋالى جاقسارا تۇسەدى دەپ سەنەمىز.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
