باسپادان نەمىس, پورتۋگال, يتاليان, فرانتسۋز, يسپان, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە جارىق كورگەن بۇل جيناق ارقىلى الەم عالىمدارى قازاق حالقىمەن, قازاقستان ءباسپاسوزىنىڭ كەشەگىسى جانە بۇگىنىمەن تانىسادى.
«Kazakhs: issues of identification and identity and press of Kazakhstan (Historical, philological and methodological aspects)» – (قازاقتار: ۇلتتىق يدەنتيفيكاتسيا جانە ۇلتتىق بىرەگەيلىك ماسەلەلەرى جانە قازاقستان ءباسپاسوزى (تاريحي-فيلولوگيالىق جانە ادىستەمەلىك اسپەكتىلەر) اتتى بۇل عىلىمي جيناقتا قاراستىرىلعان ماسەلەلەر اۋقىمدى. ناقتىلاي ايتقاندا, وندا پاتشالىق رەسەي مەن كەڭەستىك بيلىك كەزەڭدەرىندەگى ۇلتتىق يدەنتيفيكاتسيا جانە ۇلتتىق بىرەگەيلىك پروبلەمالارىنىڭ قازاقستان باسىلىمدارىندا كورىنىس تابۋى تۋرالى ءسوز بولادى.
عالىمنىڭ ەڭبەگىندە قازاقستان تاريحىندا جەر ماسەلەسى ايرىقشا ورىن الاتىنىنا باسا ءمان بەرىلگەن. XVII-XIX عاسىرلاردا پاتشالىق رەسەي قازاق جەرىندە وتارلاۋ ساياساتىن جۇرگىزدى. قازاقتىڭ شۇرايلى جەرىنە نەگىزىنەن ورىس وتارشىلدارى يەلىك ەتتى. قازاق جەرىن باسىپ الۋدىڭ زاڭدىق نەگىزدەرى جاسالدى, رەفورمالار جۇرگىزىلدى. رەسەي يمپەرياسىنا بودان بولعان ءۇش ءجۇز جىلعا جۋىق كەزەڭدە قازاق حالقى تاۋەلدىلىكتىڭ زاردابىن كوردى. تاريحي دەرەكتەر 1893-1912 جىلدارى 27 ميلليون دەسياتينادان استام جەردىڭ ورىستاردىڭ بوداۋىنا بايلانعانىن ايعاقتايدى.
بۇل ەڭبەكتە كەڭەستىك بيلىكتىڭ ستالينيزم كەزەڭىندە قازاق حالقىنىڭ باسىنا تونگەن قايعى-قاسىرەت تۇرعىسىندا دا ءسوز بولادى. 1932 جىلعى اشتىق قازاق دالاسىن قىرعىنعا ۇشىراتتى. كەزىندە كەڭەستىك تاريحي وقۋلىقتار مەن ادەبيەت, ونەردە شىندىق ايتىلمادى. كوممۋنيستىك پارتيانىڭ ىقپالىنداعى قازاق جۋرناليستيكاسى دا دارمەنسىزدىك تانىتتى.
سونىمەن قاتار ەڭبەكتە تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى, الەمدىك باسەكەدە ەگەمەندى مەملەكەت رەتىندەگى الار ورنى, ۇلتىمىزدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى مەن وزگەشەلىكتەرى زەردەلەنگەن.
س.سادىقوۆتىڭ اڭگىمەگە ارقاۋ بولىپ وتىرعان عىلىمي جيناعىندا جوعارىدا باياندالعان وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ۇلتتىق باعىتى مەن ماڭىزىن قازىرگى الەمدىك تاجىريبە كونتەكسىندە پايىمداۋدان وتكىزۋگە ۇمتىلىس جاسالعان. وسى تۇرعىدان كەلگەندە بۇل جۇمىستا قازاق جۋرناليستيكاسى مەن پۋبليتسيستيكاسىنىڭ ۇلتتىق دامۋى مەن قالىپتاسۋىنداعى ءرولى مەن ورنىن ايقىنداپ, ۇلتتىق يدەنتيفيكاتسيالانۋ مەن ۇلتتىق بىرەگەيلىك پروبلەمالارىنىڭ رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا جازىلۋ قاعيداتتارى مەن ءادىس-تاسىلدەرىن, فورمالارىن اشىپ كورسەتۋ نەگىزگە الىنعان.
اۆتور قازاق ۇلتىن يدەنتيفيكاتسيالاۋ ماسەلەسىن العا قويعان العاشقى ۇلت پۋبليتسيستەرىن قاراستىرىپ, ولاردىڭ ۇلتتىق جۋرناليستيكانىڭ پايدا بولۋىنداعى ورنىن ايقىنداۋ, امىرشىلدىك-اكىمشىلدىك جۇيەنىڭ قازاق ۇلتتىق جۋرناليستيكاسىنىڭ دامۋى مەن قالىپتاسۋ ۇدەرىسىنە ىقپال ەتۋىنىڭ كەرى اسەرىن تالداۋ, «ۇلتتىق بىرەگەيلىك» جانە «ينتەرناتسيوناليزم» تۇسىنىكتەرىنىڭ ارا-جىگىن اشىپ, ولاردىڭ قازاقستان باسپاسوزىندە ءار كەزەڭدەگى كورىنىس تابۋ پروبلەمالارىن زەرتتەۋ, حرۋششەۆتىك «جىلىمىق», برەجنەۆتىك «توقىراۋ» جانە گورباچەۆتىك «قايتا قۇرۋ» كەزەڭدەرىندە قازاقستان باسپاسوزىندە ۇلتتىق دامۋ ماسەلەلەرىنىڭ جازىلۋىن كەزەڭ كەزەڭىمەن اشىپ كورسەتۋ, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاقستان جۋرناليستيكاسىندا ۇلتتىق يدەيانىڭ كوتەرىلۋى, ۇلتتىق مەملەكەتتىك قۇرىلىس ماسەلەلەرىن جازۋدىڭ ەرەكشەلىگىن وي ەلەگىنەن وتكىزۋ مىندەتتەرىن ناقتىلايدى.
قازاقستان ءباسپاسوزىنىڭ پايدا بولۋىنان قازىرگە دەيىنگى ارالىقتا ۇلتتىق يدەنتيفيكاتسيا جانە ۇلتتىق بىرەگەيلىك پربلەمالارىن كوتەرۋ ماسەلەلەرىن تۇڭعىش رەت جۇيەلى ءارى كەشەندى زەرتتەۋگە تالپىنىس جاسالعان. بۇل عىلىمي جيناقتىڭ جاڭالىعىن ايقىندايدى.
