جامبىل ءوڭىرىنىڭ جۇرتى جارىتىمدى جالاقى الا المايتىنىن ايتىپ, قاپا بولىپ جۇرگەنى راس. ءبىراز ۋاقىت بۇرىن «قازفوسفات» جشس قىزمەتكەرلەرى, «تاراز ەنەرگو ورتالىعىنىڭ» جۇمىسشىلارى جانە وزگە بىرقاتار ەڭبەك ۇجىمىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار ەڭبەكاقىنىڭ ازدىعىن, ايلىقتىڭ شايلىققا جەتپەيتىنىن ايتىپ, شاعىمدانعان ەدى. دەرەككە سەنسەك, جامبىل ءوڭىرى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ جان باسىنا شاققانداعى تابىسى تومەن وڭىرلەردىڭ ساناتىنا جاتادى. دوتاتسيادا وتىرعان وبلىستاعى احۋال قاشان تولىقتاي تۇزەلەتىنىن كىم ءبىلسىن؟
ءبىراز ۋاقىت بۇرىن تارازداعى بايىرعى قانت زاۋىتى رەسەيلىك كاسىپكەردىڭ قاراماعىنا وتكەندە جەرگىلىكتى جۇرت «مۇنىسى نەسى؟» دەپ تاڭعالعان ەدى. بۇرىنعى جامبىل قالاسى دەسە, ءدال وسى قانت زاۋىتىنىڭ اتى قاتار اتالۋشى ەدى. ەندى ول زاۋىتقا رەسەيلىك قوجايىن يەلىك ەتىپ وتىر. ارينە, وكىنىشتى. الايدا قالاي دەسەك تە ۋاقىتتى كەرى قايتارا المايتىنىمىز انىق. كونبەسكە شارا جوق.
يەسى كىم بولسا دا جەرگىلىكتى ازاماتتار, انىعىراق ايتساق, زاۋىت جۇمىسشىلارىنىڭ جاعدايى ءماز بولماي تۇر. «جەتى اي بويى ەڭبەكاقى المادىق», دەپ داۋرىققان قاراپايىم قىزمەتكەرلەردىڭ ايتۋىنشا, قانت زاۋىتىنىڭ باسشىلىعى ولاردى لايىقتى جۇمىس كيىمى مەن قاجەتتى قۇرال-سايمانعا دا جارىتپاپتى. قىسقاسى, باسشىلىق تاراپىنان ەڭبەگى لايىقتى باعالانباي جاتقانىن ايتقان قىزمەتكەرلەر باس كوتەردى. ولار ادال ەڭبەگىنىڭ لايىقتى باعالانعانىن ءجون كورەدى.
«شايلىعىمىزعا كەرەك ايلىق ماسەلەسى جۇيكەمىزدى جۇقارتتى. سىياقى دەگەندى ەستىگەنىمىزبەن, قولىمىزعا ول دا تيەر ەمەس. قىسقاسى, جۇمىسشىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى ءماز بولىپ, كوڭىلىمىز جاز بولىپ تۇرعان جوق. وسى ءبىر وتكىر ماسەلەگە بيلىك باسىنداعى ازاماتتار نازار اۋدارسا دەگەن تىلەگىمىز بار. ءبىزدىڭ جانايقايىمىز سولارعا جەتسە ەكەن, ءبىزدى ەستىسە عوي», دەيدى زاۋىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرى نۇرجان تاماەۆ ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ.
ۋاقىتىندا دۇركىرەگەن زاۋىتتىڭ بۇگىنگى ءحالى مۇشكىل مە دەگەن وي كەلەدى. زاۋىت جۇمىسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, جەتى ايدىڭ بەدەرىندە جالاقى الا الماي ءجۇر ەكەن. ول از دەسەڭىز, سىپىرعىشتى, جۇمىس كيىمىن دە ءوز قارجىسىنا ساتىپ الاتىن كورىنەدى. قيىندىقتىڭ بارىنە ءتوزىپ كەلگەن قىزمەتكەرلەر «شىدامنىڭ دا شەگى بار عوي. شىداي-شىداي ءتوزىمىمىز تاۋسىلدى», دەپ وتىر.
ء«وز كيىمىمىزبەن ءجۇرمىز. جۋىناتىن دا مۇمكىندىگىمىز جوق. ماسەلەمىزدى ايتساق, «ماقۇل» دەگەن جاۋاپتان باسقا ايتارلارى جوق. بىزدەگىلەر رەسەيدەگىلەرمەن سويلەسەمىز دەيدى دە قويادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قۇرعاق سوزدەن ابدەن قاجىپ بىتتىك. جاعدايدىڭ قاشان وڭالاتىنىن كىم ءبىلسىن؟ ازىرگە ەش ناتيجە جوق», دەيدى قانت زاۋىتىنىڭ تاعى ءبىر قىزمەتكەرى ايدوس بازارباەۆ ۇجىمداعى احۋال تۋرالى ءۇن قاتىپ.
كەرەك دەرەككە كوز جۇگىرتسەك, قانت زاۋىتى ءبىراز ۋاقىت بۇرىن رەسەيلىك وليگارحتاردىڭ ءبىرى پاۆەل دەميدوۆتىڭ قاراماعىنا وتكەن. ول ۋاقىتىندا ايگىلى «Forbes» جۋرنالىنداعى باي-ماناپتاردىڭ تىزىمىندە بولعان. وعان تيەسىلى كومپانيا رەسەيدەگى ءىرى قانت وندىرۋشىلەردىڭ قاتارىنا جاتادى ەكەن. قىسقاسى, دەميدوۆ دەگەنىڭىز قاتارداعى كوپتىڭ ءبىرى ەمەس. الايدا اۋليەاتاداعى زاۋىتتى ءوز يەلىگىنە السا دا, جەرگىلىكتى قىزمەتكەرلەردى جالاقىدان قىسىپ وتىرعانى تاڭداي قاقتىرماي قويمايدى. جامبىلداعى زاۋىتتى بيلەپ-توستەپ وتىرعان وليگارح قىزمەتكەرلەردىڭ جاعدايىن جاساۋعا كەلگەندە ساراڭدىق تانىتىپ وتىر ما, الدە جۇمىسشىلاردىڭ جانايقايى ونىڭ قۇلاعىنا جەتپەي جاتىر ما؟
ءوندىرىس وشاعىندا ايانباي ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن قىزمەتكەرلەر باسشىلىقتىڭ الدىندا قادىرى كەتكەنىنە كۇيىنەدى. زاۋىتتاعى احۋال رەسەيلىك قوجايىننىڭ قۇلاعىنا جەتۋى ەكىتالاي دەگەندى العا تارتىپ وتىر ولار. شايلىعىن از عانا ايلىعىمەن ايىرىپ جۇرگەن قاراپايىم تۇرعىنداردىڭ تالابى ورىندى. ولار دا ەل قاتارلى ەڭبەكاقى الىپ, جان باعۋى كەرەك. الايدا ازىرگە ونداي كۇننىڭ ساۋلەسى تۇسەر ەمەس.
«ەسەپشىلەرىمىزدىڭ ۇلگەرمەي جاتۋى سەبەپتى وسىنداي تۇسىنىسپەۋشىلىك تۋىنداپ تۇر. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ءبىر-ەكى كۇندە قىزمەتكەرلەرىمىزگە سىياقى بەرەمىز. جۇمىس بارىسىندا پايدالاناتىن قاجەتتى كيىم-كەشەكتى ەندى ساتىپ الدىق. قويمامىزدا تۇر. جاقىن كۇندەرى بارىنە تاراتىپ بەرەمىز. جالاقى ماسەلەسى جەتى ايدان بەرى نەگە شەشىلمەدى دەگەن ساۋالعا ديرەكتوردىڭ ءوزى جاۋاپ بەرە جاتار. زاۋىت ەكى ايدان بەرى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جابىلدى. زاۋىتتىڭ قاشان ىسكە قوسىلاتىنىن ءدال قازىر تاپ باسىپ ايتۋ قيىن», دەيدى تاراز قانت زاۋىتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ارمان جوتاباەۆ.
ءبىراز بۇرىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدە وندىرىلەتىن قانت قىزىلشاسىنىڭ ۇلەسىن 7 پايىزدان 43 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋدى تاپسىرعان ەدى. سول ارقىلى قانت ماسەلەسىندە يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋدى مەملەكەت باسشىسى شەگەلەپ تۇرىپ ايتقان.
وسى جىلى جامبىلدىق شارۋالار قۋاڭشىلىقتىڭ زاردابىن شەگۋدەي شەكتى. القاپقا قانت قىزىلشاسىن ورنالاستىرعان شارۋالاردىڭ ەڭبەگى ەش كەتىپ, جالپى ەگىلگەن ءتاتتى ءتۇبىردىڭ ەداۋىر بولىگى قۋراپ كەتتى. ارينە, وتە وكىنىشتى.
قانت زاۋىتىندا ەڭبەك ەتەتىن جۇمىسشىلاردىڭ تالابى قالاي دەسەك تە ورىندى ەكەنىنە داۋ جوق. جالاقى الا الماي ەكى كوزى ءتورت, جۇرەگى ءورت بولعان قاراپايىم ازاماتتاردىڭ ماسەلەسى تولىقتاي قاشان شەشىلمەك؟ تۇسىنە بىلگەنگە جەتى اي دەگەن از ۋاقىت ەمەس. ارينە, سۇراق كوپ. الايدا ءبارى دە رەسەيدەگى قوجايىننىڭ كوڭىل كۇيىنە بايلانىستى سەكىلدى. وزەكتى ورتەيتىن وكىنىش تە وسى بولسا كەرەك.
جامبىل وبلىسى
