وتاندىق بانكتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن شەتەلدىك ساراپشىلار راستاپ وتىر. رەسەيلىك Forbes.ru باسىلىمىنىڭ «كورشى ەلدەردىڭ 50 سەنىمدى بانكى – 2023» رەيتينگى بويىنشا العاشقى ءتورت ورىندى ءبىزدىڭ بانكتەر يەلەندى. ءبىرىنشى ورىندا – شەتەلدىك قاتىسۋى بار, نەگىزىنەن مۇناي-گاز سەكتورىنا قاتىستى كورپوراتيۆتىك بيزنەسكە باعىتتالعان «سيتيبانك قازاقستان».
كوشباسشىلار تىزىمىندە قازاقستانداعى تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس جيناقتارى جۇيەسىن جۇزەگە اسىراتىن «وتباسى بانكى» دە بار. بانك ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەگى جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتىك بازاسىنىڭ 12,7%-ىن, سونداي-اق يپوتەكالىق نەسيە نارىعىنداعى ەلەۋلى ۇلەستى الادى. قارجى ينستيتۋتى ەڭ سەنىمدى جانە تۇراقتى ۇيىمداردىڭ ءبىرى رەتىندە قازاقستاندا عانا اتالمايدى, حالىقارالىق رەيتينگتىك اگەنتتىكتەرىنىڭ دە جوعارى رەيتينگتەرىنە يە. ناقتىراق ايتساق, Moody’s اگەنتتىگى «وتباسى بانكىنىڭ» رەيتينگىن Baa2 (بولجامى – «تۇراقتى»), Fitch Ratings رەيتينگى BBB (بولجامى – «تۇراقتى») دەپ باعالادى.
Forbes.ru رەيتينگىندەگى 3 سەنىمدى بانكتى قازاقستانداعى ەڭ ءىرى كوممەرتسيالىق بانك Halyk Bank تۇيىندەيدى. قارجى ينستيتۋتى قازىر وتاندىق بانك سەكتورى اكتيۆتەردىڭ 28,9%-نا يە. ۇزدىك بەستىككە سونداي-اق وتاندىق Kaspi Bank جانە گرۋزيانىڭ ProCredit بانكى كىردى. العاشقى وندىقتا قازاقستاننىڭ بەس بانكى بار.
جالپى, 2023 جىلعى 1 تامىزداعى جاعداي بويىنشا, ءبىزدىڭ بانك سەكتورىمىزدا 21 ەكىنشى دەڭگەيلى بانك بولسا, ولاردىڭ 11-دە شەتەلدىك قاتىسۋ بار.
وتاندىق بانكتەردىڭ جيىنتىق اكتيۆى 46,6 ترلن تەڭگەگە جەتتى, بۇل – ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 42,1%-ى. ءوز كەزەگىندە وتىمدىلىگى جوعارى اكتيۆتەر 14,0 ترلن تەڭگەنى نەمەسە اكتيۆتەردىڭ 30%-ىن قۇرادى, بۇل بانكتەرگە كليەنتتەر الدىنداعى ءوز مىندەتتەمەسىن تولىق اتقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بيىل شىلدە ايىندا بانكتەردىڭ مەنشىك كاپيتالى ءبىر ايدا 3,7%-عا ءوسىپ, 5,9 ترلن تەڭگەگە جەتتى (2023 جىلدىڭ باسىنان بەرى 13,6%-عا ءوستى). 2023 جىلعى 1 تامىزىنداعى جاعداي بويىنشا, نەگىزگى كاپيتالدىڭ جەتكىلىكتىلىك كوەففيتسيەنتى (k1) – 18,8%, مەنشىكتى كاپيتال (k2) – 21,5% بولدى, بۇل زاڭنامادا بەلگىلەنگەن نورماتيۆتەردەن ايتارلىقتاي اسىپ تۇسەدى جانە بانك سەكتورىنداعى ىقتيمال تاۋەكەلدەردى جابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتىكتەرىنىڭ تامىزداعى باعالاۋىندا وڭ دا, تەرىس تە تۇستار بار. اگەنتتىك ءبىزدىڭ بانكتەردىڭ ءبىرىنىڭ رەيتينگىن جوعارىلاتسا, بىرىنە قاتىستى تومەندەتۋ شەشىمدەرىن قابىلداعان. رەيتينگتىڭ جوعارىلاۋى تاۋەكەلى جوعارى اكتيۆتەردىڭ قىسقارعانىن, پورتفەلدەگى ناشار نەسيەلەردىڭ ازايىپ, سايكەسىنشە ولاردىڭ بيزنەس-پروفيلگە جاعىمسىز اسەر ەتپەيتىنىن بىلدىرەدى. سوڭعى ءتورت جىلداعى تابىس كورسەتكىشتەرى مەن قارجى ينستيتۋتىنىڭ وتىمدىلىك ناتيجەلەرى دە وڭ باعالاۋعا سەبەپ.
سوڭعى جىلدارى حالىقارالىق اگەنتتىكتەر ءبىزدىڭ بانكتەردىڭ جاعدايىن نەگىزىنەن ءتاۋىر دەپ ءجۇر. 4 قىركۇيەكتە S&P Global Ratings ەلدىڭ تاۋەلسىز نەسيە رەيتينگىن تالداۋ اياسىندا قازاقستان بويىنشا جاڭارتىلعان شولۋدى جاريا ەتتى. ول بويىنشا ۆۆۆ دەڭگەيىندەگى نەسيە رەيتينگى جانە «تۇراقتى» بولجامى وزگەرگەن جوق. وندا اناليتيكتەر قازاقستاننىڭ قارجى سەكتورىنداعى اكتيۆتەر ساپاسىنىڭ اجەپتاۋىر جاقسارىپ قالعانىن اتاپ وتەدى. گەوساياسي فاكتوردىڭ ەكونوميكالىق ءوسىم مەن بانك سەكتورىنا اسەرى قالىپتى دەپ باعالانعان, ال قارجى تۇراقتىلىعىنىڭ تاۋەكەلى باقىلاۋدا تۇر.
