مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ساحنا كورگەن بۇل قويىلىمدى ەكى عاسىر بويى ءوزىنىڭ قايتالانباس تاريحى مەن رومانتيكالىق ەستەتيكا رۋحىن ساقتاپ كەلگەن كونە بالەت داۋىرىنە قايتا ورالۋ بولدى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. ويتكەنى كورەرمەن ايگىلى شوتلاند اڭىزىنىڭ زاماناۋي ساحنادا قايتا جاندانۋىنا كۋا بولدى.
وتكەنگە ءسال شەگىنىس جاساپ, تاڭعاجايىپ تۋىندىنىڭ تاريحى تۋراسىندا تولعانساق, فرانتسۋز حورەوگرافى فيليپپو تالوني ءوزىنىڭ قىزى ماريانىڭ بىرەگەي بي ماشىقتارىن پاش ەتۋ ءۇشىن بۇل بالەتتى 1832 جىلى ارنايى قويعان. ءتۇر الپەتى كوز قىزىعاتىنداي بولماسا دا, ماريا تاماشا ءبيشى بولاتىن. وسىلايشا, حورەوگراف اكە قىزىنىڭ كەمشىلىكتەرىن ارتىقشىلىققا اينالدىردى. ءوزىنىڭ تەحنيكاسى مەن حاريزماسىنىڭ ارقاسىندا ماريا سيلفيدانى جەڭىل, دەنەسىز تىرشىلىك يەسى رەتىندە بەينەلەپ, بيشىلەردىڭ بىرنەشە بۋىنىن شابىتتاندىرعان تاماشا وبراز تۋدىردى. «سيلفيدانىڭ» تاعى ءبىر تاڭعالدىرارلىق تۇسى – ول كوردەبالەتتىڭ بيدەگى كورىنىسى كەيبىر ۇزىندىلەردە بالەرينانىڭ پا قيمىلىن تولىقتاي قايتالاعان تۇڭعىش بالەت بولدى.
ءوزى دە, ساحنالىق تاريحى دا تاڭعاجايىپقا تولى ورمان پەرىلەرى تۋرالى شوتلاند اڭىزى ارقاۋ بولعان ايتۋلى سپەكتاكلدى «استانا وپەرا» بالەت ترۋپپاسىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, الەمدىك بالەت جۇلدىزى التىناي اسىلمۇراتوۆا جاڭاشا ساراپتادى. ال ءتورت قۇرامدا ويناعان ارتىستەردىڭ بارلىعى دا ءوز بيىگىنەن كورىندى. اسىرەسە بۇل بەينەنىڭ ءمادينا ونەرباەۆا ءۇشىن ورنى بولەك. سەبەبى بالەرينا ءۇشىن سيلفيدا جاڭا پارتيا ەمەس. جەتەكشى سوليست اۋا پەرىسىنىڭ بەينەسىن بۇعان دەيىن دە ءتۇرلى قازاقستاندىق تەاتر ساحنالارىندا جۇزەگە اسىرعان. «استانا وپەرادا» ول كورەرمەندەردى ءوزىنىڭ تەحنيكاسىمەن كەزەكتى مارتە تاڭعالدىردى. ءارتىس ونەرىنىڭ كەرەمەت بولعانى سونشا, ول شىنىمەن اۋەدە قالىقتاپ ءجۇر دەگەن وي تۋدى. بيشىلىك جانە اكتەرلىك شەبەرلىگىنىڭ ارقاسىندا ءمادينا ءمىنسىز وتاندىق پريمالاردىڭ قاتارىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى. ال ءمادينانىڭ ساحناداعى ءساتتى تاجىريبەسىن كەلەسى قۇرامداردا ونەر كورسەتكەن شۇعىلا ادەپحان, اناستاسيا زاكلينسكايا مەن سوفيا ءادىلحانوۆا دا تابىستى جالعادى. بالەت بيكەشتەرى سيلفيدا پارتياسىندا ساحناعا العاش رەت شىققانىنا قاراماستان, كورەرمەنىن سۇلۋ قيمىلىمەن ءسۇيسىنتتى. اسەرلى ورىلگەن ارەكەت پەن كوركەم قيمىل كورۋشىسىن تامسانتپاي قويمادى. ارتىستەر ءتۇرلى تەحنيكالىق جاي-جاپسارعا تولى حورەوگرافيالىق سۋرەتكە مۇلتىكسىز ىلەسىپ, ەڭ باستىسى اۋاداي جەڭىلدىك يدەياسىن ءساتتى جەتكىزدى.
دجەيمس پارتياسىنا توقتالار بولساق, بۇل بەينە بارلىق ۋاقىتتا وتە كۇردەلى ءرول سانالىپ كەلدى. سوعان قاراماستان «استانا وپەرا» سوليستەرى الدارىنا قويىلعان تاپسىرمانى تابىستى ەڭسەردى. ولار ورىنداۋدىڭ تاماشا تەحنيكاسىن پاش ەتىپ, ءوز كەيىپكەرىنىڭ ۋايىمى مەن سەزىمدەرىن بارىنشا انىق كورسەتتى. اتاپ ايتساق, دجەيمس پارتياسىندا جارقىراعان ەركىن راحماتۋللاەۆ, سەرىك ناقىسپەكوۆ, دياس قۇرمانعازى, دانيار جۇماتاەۆ كورەرمەندەرگە جاعدايدىڭ قانشالىقتى اۋىر ەكەنىن سەزىندىردى. كەيىپكەر جەر مەن تىلسىم قاتىناستار الدىندا تاڭداۋ جاساۋعا قينالادى. ولاردىڭ بيىككە سەكىرۋى, اياقتىڭ ۇساق تەحنيكاسى, دەنەنى دۇرىس ۇستاي الۋى – مۇنىڭ بارلىعى سوليستەردىڭ جوعارى كاسىبي شەبەرلىگىن پاش ەتتى. سونداي-اق بالەت ارتىستەرى سۇلتانبەك عۇمار, قۋات كارىباەۆ, سۇڭعات قىدىرباي ورىنداعان مەدج سيقىرشى ءرولىنىڭ جارقىندىعى دا قويىلىمعا عاجايىپ ورنەك قوستى.
ءسوز جوق, ارتىستەر تۇتاس سپەكتاكل توعىستىرىلعان شىم-شىتىرىق وقيعا جەلىسىن ءساتتى جەتكىزە ءبىلدى. ساحنانىڭ بەزەندىرىلۋى كورەرمەندەردىڭ ويىن بولگەن جوق, كەرىسىنشە ەستەن كەتپەس ەستەتيكالىق اسەر سىيلادى. البەتتە, بۇل – ستسەنوگرافتىڭ ەڭبەگى. كوڭىلگە قۇرمەت ورنىقتىرعانى – قويۋشى سۋرەتشى ۆياچەسلاۆ وكۋنەۆ دەكوراتسيالاردىڭ كەسكىنىن جاساۋ كەزىندە زاماناۋي بەينە مەن 3D شەشىمدەردى ەمەس, سپەكتاكلدىڭ تاريحي بەزەندىرىلۋىن نەگىزگە الىپتى. ءسويتىپ شوتلانديانىڭ تابيعاتىن كوز الدىڭىزعا اكەلەتىن قولدان سالىنعان جۇمساق دەكوراتسيالاردى پايدالانۋدى, سونداي-اق ەسكى زاماننىڭ اتموسفەراسىن ساقتاۋ ءۇشىن شارۋا قىز اننانىڭ ءۇيىن (قاتتى دەكوراتسيالار) كورسەتۋدى ۇيعارىپتى. ال جارىق بويىنشا سۋرەتشى سەرگەي شەۆچەنكونىڭ ارقاسىندا جارىق ەففەكتىلەرى وسىناۋ قيال-عاجايىپ حيكايانىڭ قۇپيالىلىعى مەن كوركەمدىگىن ودان سايىن ارتتىرىپ, قويلىم اتموسفەراسىن كەرەمەت قۇلپىرتتى.
وسى تۇرعىدا «استانا وپەرا» سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ جانعا شۋاق سىيلاعان تىڭعىلىقتى ىزدەنىسىن دە اتاپ وتپەسكە بولمايدى. ەركىن ءارى مانەرلى ورىنداۋ ءاربىر ساحنانىڭ كوڭىل كۇيىن ءدال جەتكىزىپ وتىردى. قويۋشى ديريجەر ارمان ورازعاليەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن مۋزىكانتتار پارتيتۋرانىڭ اسەمدىگى مەن نازىك ەرەكشەلىكتەرىن تۇشىمدى بەينەلەپ, كوپشىلىكتى قايتالانباس اسەرگە بولەدى.
«استانا وپەراداعى» پرەمەرا – «سيلفيدانىڭ» قايتا جاڭعىرۋى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بالەت تاريحىنا جاسالعان تاماشا ساياحات بولدى دەسەك, تيتتەي ارتىق ايتقاندىعىمىز ەمەس. توقەتەرىن تۇيگەندە, بۇل «سيلفيدا» شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ ۇزدىك ىزدەنىسىن پاش ەتكەن, شوتلاند اڭىزىنىڭ زاماناۋي ساحنادا قالاي جاندانعانىن كورسەتكەن تەاتردىڭ تاماشا تابىسى بولعانى انىق. قويىلىم كوركەمدىك تالعام ۇدەسىنەن شىعىپ قانا قويماي, كورەرمەندەرگە جۇرەكتە ۇزاق ساقتالاتىن عاجايىپ كوڭىل كۇي سىيلادى.
