ەسەلى ەڭبەگى ەلەنىپ, اينالاسىنداعى جۇرتتىڭ شەكسىز العىسىنا بولەنىپ جۇرگەن ونەگەلى اۋلەتتىڭ اسقار تاۋداي تىرەگى نۇرماحانبەت ماداليەۆ 1940 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. بالۋان شولاق اۋىلىندا قىزىققا تولى بالداۋرەن شاعىن وتكىزگەن ول 1972 جىلى مال شارۋاشىلىعى تەحنيكۋمىن تامامداپ, ءار جىلدارى جۇرگىزۋشى-مەحانيزاتور, تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سەكىلدى ءتۇرلى قىزمەتتەر اتقارعان.
نۇرماحانبەت اقساقال زەينەتكە شىققاننان كەيىن دە قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرعان جوق. بەينەتكە تولى شارۋانى قولعا الۋدى ءجون ساناعان ول «قالقا» شارۋا قوجالىعىن قۇرىپ, جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقان. كوزى تىرىسىندە تولە بي اۋىلىنىڭ ورتالىعىنان 40 ادامدىق مونشا سالدىرعان اياۋلى ازاماتقا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك شۋ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعىن بەرىپتى. 2017 جىلى ارداقتى اقساقال ومىردەن وتكەننەن كەيىن وتباسىنىڭ وتاناسى شىمشىق ماداليەۆا ۇل-قىزدارىمەن بىرگە قاريا اماناتىنا قيانات جاساماي, مەحناتقا تولى تىرشىلىك تىزگىنىن قولىنا العان.
شىناشاقتاي كەزىنەن ەڭبەككە ارالاسقان شىمشىق اپا جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, بەس قىز, بەس ۇلدى دۇنيەگە اكەلىپتى. ءبىر قولىمەن بەسىكتى, ەكىنشى قولىمەن الەمدى تەربەتكەن اق جاۋلىقتى كەيۋانا بۇگىندە 84 جاسقا قادام باسىپ وتىر. ۋاقىتىندا ەڭبەك جولىن ۇجىمشاردا جۇمىسشى بولىپ باستاعان ول ءار جىلدارى تاربيەشى, تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنىڭ زەرتحاناشىسى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارعان. جانارىنان مەيىرىم نۇرى سەبەزگىلەپ تۇراتىن كەيۋانانىڭ جۇزىندەگى تارام-تارام ءاجىم سىزىقتارى بەينەتكە تولى جىلداردىڭ كۋاسى سەكىلدى.
ونەگەلى اۋلەتتىڭ وتاناسى «التىن القا» يەگەرى, ەڭبەك ارداگەرى ش.ماداليەۆانىڭ وتباسى قاي كەزدە دە الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن ازاماتتارعا قارايلاسىپ تۇرادى. مۇنى داستۇرگە اينالدىرعان دەسەك تە بولادى. بالۋان شولاق, بايدىبەك, كوكتوبە اۋىلىندا تۇراتىن از قامتىلعان ءۇش بىردەي وتباسىعا مادالي اۋلەتى دەمەۋشىلىك كورسەتىپ, باسپانا الىپ بەرگەنىنىڭ ءوزى ۇلكەن قايىرىمدىلىق ءىس ەكەنى داۋسىز.
قاي كەزدە دە الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلارعا كومەك قولىن سوزىپ تۇراتىن ماداليەۆتەر وتباسى وتكەن جىلى اۋىلدىڭ 20 تۇرعىنىن جەكە قاراجاتى ەسەبىنەن تۇركىستان قالاسىنا ساياحاتتاتىپ, بابالار رۋحىنا زيارات جاساتىپتى. بۇدان بولەك, مۇقتاج جاندارعا تۇراقتى تۇردە ازىق-ت ۇلىك سەبەتىن اپەرىپ, جەكە قامقورلىعىنا العان.
جۇزىنەن مەيىرىم شۋاعى توگىلىپ تۇراتىن جومارت جان شىمشىق اپانىڭ ەڭبەگى جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان قاي كەزدە دە جوعارى باعالانعان. شۋ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, «التىن جۇلدىز» مەدالىنىڭ يەگەرى ش.ماداليەۆانىڭ جاقسى ىستەرى «زەردە» جانە «التىن القالى انالار» جيناعىنا ەنىپتى.
«قايسىبىر وتباسىنا نەمەسە جەكە ازاماتقا قولدان كەلگەنشە كومەك بەرسەك, 3-4 كۇننەن كەيىن سول جاقسىلىق وزىمىزگە ەسەلەپ قايتىپ جاتادى. سوعان قاراعاندا بىزگە دەگەن قۇدايدىڭ كوزى ءتۇزۋ دەپ پايىمدايمىن. ەڭ باستىسى, دۇرىس جولدا ءجۇرمىز. توقسانىنشى جىلداردىڭ باستاپقى كەزەڭىندە جاعداي ايتارلىقتاي قيىندادى عوي. ول كەزدە ىستەمەگەن شارۋامىز جوق. كەيىننەن وتاعاسى «قالقا» شارۋا قوجالىعىن قۇرامىن دەپ جەر الدى. بابالاردان قالعان جولدى جالعاپ, ءتورت ت ۇلىك مال وسىردىك. تۇز, قاربىز اكەلىپ ساۋدالادىق. قولدان كەلگەن تىرلىكتىڭ ءبارىن ىستەدىك قوي. قىسقاسى, ۇل-قىزدارىمىزدى قالاي جەتىلدىرەمىز, وسىرەمىز, وقىتامىز دەپ بارىمىزدى سالدىق», دەيدى ش.ماداليەۆا وتكەن شاققا كوز جۇگىرتىپ.
اتا-اناسىنىڭ مەيىرىم شۋاعىنا شومىلىپ وسكەن اۋلەتتىڭ ۇلكەنى قۇرمانعازى الماتى مەديتسينالىق ينستيتۋتىن بىتىرگەن. سان ءتۇرلى جولدان وتكەن ول بۇگىندە مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, جۇرەك اۋرۋلارىنىڭ جوعارى دارەجەلى مامانى رەتىندە دەرتىنە شيپا ىزدەگەندەرگە كومەك قولىن سوزىپ ءجۇر. قازىرگى كەزدە قازاق عىلىمي ىشكى جانە جۇرەك اۋرۋلارىن زەرتتەۋ ينستيتۋتى كلينيكا ءبولىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارادى. قۇرمانعازىنىڭ ەڭبەگىن جوعارى باعالاعان جاۋاپتى سالا وعان «دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» اتاعىن بەرىپتى. سونداي-اق ول – «اق جۇرەك» سىيلىعىنىڭ يەگەرى.
وتباسىنىڭ ۇلكەن قىزى دينا الماتى تەمىرجول ينستيتۋتىن بىتىرگەننەن كەيىن تۋعان جەرگە تۋىن تىگىپتى. شۋ تەمىرجول بەكەتىندە 30 جىلدان اسا ۋاقىت بويى قاۋىپسىزدىك ينجەنەرى بولىپ ەڭبەك ەتكەن ول, بۇگىندە جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسادى. مەيرامحانالار جۇيەسىنىڭ ديرەكتورى رەتىندە ناپاقاسىن ايىرىپ ءجۇر.
قالاي الىپ قاراساق تا, مادالي وتباسىنىڭ مۇشەلەرى ءتۇرلى سالادا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. ون ۇل-قىزىنىڭ بارلىعى دا ەڭبەگىنە ساي ءتۇرلى دارەجەدەگى ماراپاتتارعا يە بولعان.
مادالي اۋلەتىنىڭ نەمەرەلەرى دە ۇلكەندەر سالعان ۇلگىلى جولدى جالعاپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, شىمشىق اجەنىڭ 5 نەمەرەسى مەملەكەتتىك قىزمەتشى بولسا, ەكەۋى – دارىگەر, ۇشەۋى – جەكە كاسىپكەر, ەكەۋى – ۇستاز. سونداي-اق كەيبىر نەمەرەلەرى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتىر.
«ومىردە قولدان كەلىپ جاتسا, قايىرىمدىلىق جاساعاننان اسقان ىزگى ءىس جوق. بالالارىما قايىرىمدىلىقتى كوپ جاساي بەرىڭدەر دەپ وسيەت ايتىپ وتىرامىن. وسى كۇنگە جەتكىزگەن, بالالارىم مەن نەمەرەلەرىمنىڭ قىزىعىن كورسەتكەن اللاعا سانسىز شۇكىر. ەلىمىز امان, حالقىمىز قۋاتتى بولسىن! كۇنىمىز بەيبىت, اسپانىمىز اشىق بولعاي», دەيدى اۋزى دۋالى كەيۋانا.
وزدەرى تۇراتىن اۋىلعا عانا ەمەس, كورشىلەس ەلدى مەكەندەردىڭ دە تۇراتىن از قامتىلعان وتباسىلاردى دا قامقورلىعىنا العان مادالي اۋلەتىنىڭ ىزگىلىككە تولى ءىسى كىمگە بولسا ۇلگى ەكەنى انىق. قولدا بارىن باسىپ جەۋدى ەمەس, اينالاسىنا شاشىپ جەۋدى داستۇرگە اينالدىرعان اۋلەتتىڭ ونەگەلى ءىسىن وزگە دە قالتالى ازاماتتار جالعاستىرسا, از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ ماسەلەسى وزدىگىنەن شەشىلەر مە ەدى دەپ تە ويلايسىڭ كەيدە...
جامبىل وبلىسى,
شۋ اۋدانى
