الماتى ءباسپاسوز تۋرى اياسىندا جۋرناليستەر مەن بلوگەرلەر «قازسپو-N» جانە «قازلەگپروم-الماتى» جەڭىل ونەركاسىپ كاسىپورىندارىنا بارىپ, وندىرىستىك تسيكلمەن, ەڭبەك جاعدايلارىمەن جانە شىعارىلاتىن ءونىم تۇرلەرىمەن تانىستى.
«كازلەگپروم-الماتى» جشس – قازاقستاننىڭ جەڭىل ونەركاسىبىنىڭ تىگىن جانە اياقكيىم سالاسىنىڭ ءىرى جوعارى تەحنولوگيالىق-وندىرىستىك كاسىپورىندارىنىڭ ءبىرى. وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 1,5 ملن-عا دەيىن ءتۇرلى تىگىن بۇيىمدارى مەن 500 مىڭ جۇپ اياقكيىم شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كاسىپورىندا 700-دەن استام جۇمىسشى ەڭبەك ەتەدى, ورتاشا جالاقى ورىندالعان جۇمىس كولەمىنە بايلانىستى 200-250 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
ءوندىرىس – تىگىن جانە اياقكيىم ءوندىرىسىنىڭ ەڭ وزىق تەحنولوگيالىق شەشىمدەرى ەنگىزىلگەن زاماناۋي جاڭعىرتىلعان كەشەن. ايتپاقشى, بىلعارىعا قاجەتتى ماتەريال دا قازاقستاندا جاسالعان. ول الماتى وبلىسىنىڭ قاراساي اۋدانىندا ورنالاسقان «الماتى بىلعارى تەرى وڭدەۋ زاۋىتىنا, اكسەسسۋارلارعا قىتاي مەن تۇركيادان تاپسىرىس بەرىلەدى.
اياقكيىم فابريكاسىنداعى جابدىقتار – نەمىستىكى. بىراق سونىمەن بىرگە ول جىل سايىن جاڭارتىلىپ وتىرادى. ماسەلەن, وتكەن جىلى ارقايسىسى ءۇش-ءتورت ادامدى الماستىرا الاتىن 16 تەحنيكا ساتىپ الدى. ۇدەرىستىڭ اۆتوماتتاندىرىلعانىنا قاراماستان, مۇنداعى ادامدار جۇمىسسىز قالمايدى, ويتكەنى جابدىقتى باسقارۋ كەرەك.
تىگىن تسەحىنىڭ وندىرىستىك قۋاتى تاۋلىگىنە 2000-نان استام كيىم جيىنتىعىن قۇرايدى. مۇنداعى تەحنيكا دا زاماناۋي. قالتانى قولمەن تىگىپ الساڭىز, وعان 5-10 مينۋت كەتەدى, بىراق اۆتوماتتى ماشينا ءدال سول جۇمىستى نەبارى 20-30 سەكۋندتا ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءتىپتى تۇيمەلەر ەندى قولمەن تىگىلمەيدى. 20-30 تىگىنشىمەن كۇنىنە 400-500 كۇرتەشە شىعارىلادى. جۇمىس ۇدەرىستەرىنىڭ بارلىعى اۆتوماتتاندىرىلعان.
ءوندىرىس ءۇشىن شيكىزات ءارتۇرلى كوزدەردەن, نەگىزىنەن قىتايدان, تۇركيادان جانە رەسەيدەن كەلەدى. كلاسسيكالىق كوستيۋمدەر ءۇشىن ماتەريال يتاليا مەن پورتۋگاليادان دا ساتىپ الىندى. «كازلەگپروم-الماتى» جشس ارنايى فورمانى عانا ەمەس, تۇرعىندارعا ارنالعان كيىمدەردى دە تىگەدى. ء«بىز تابيعي ماتالاردى قولدانامىز – ءجۇن مەن ماقتا. ءبىز قازاق ەرلەرىنىڭ كيەتىنىنە قارايمىز. ولار نەگىزىنەن كوزگە ۇرىپ تۇرمايتىن تۇستەردى, كوك, قارا, سۇردىڭ بارلىق تۇستەرىن, تار, قىسقا كۋرتكالاردى ۇناتادى. ال ايەلدەر ۇلكەن ولشەمدى كۇرتەلەردى ۇناتادى» دەيدى كاسىپورىن ديزاينەرلەرى.
قويما كەشەنى فابريكانىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. كاسىپورىننىڭ قولايلى ورنالاسۋى جانە ىڭعايلى كىرەبەرىس جولدارى, ءوز كولىگىمىز جانە كولىك كومپانيالارىمەن قالىپتاسقان قارىم-قاتىناسىمىز ءونىمدى ەل وڭىرلەرىنە جىلدام جونەلتۋگە جانە جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«كازلەگپروم-الماتى» جشس ديرەكتورى ولجاس زياحانوۆ الماتىنىڭ وزىندە كۇنىنە ءبىر جارىم ميلليون ادام جۇمىسقا شىعاتىنىن ايتىپ بەردى. ال قالا ماڭىنداعى اۋىلداردا وسىنداي زاۋىتتار اشىلسا, بۇل ءبىزدىڭ حالىققا ءتيىمدى. كەپتەلىستە ەكى-ءۇش ساعات تۇرىپ ۋاقىتىن جوعالتپايدى. كومپانيا ارنايى كيىم تىگۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىسادى. بۇگىنگى تاڭدا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ, قورعانىس مينيسترلىگى مەن ۇلتتىق ۇلاننىڭ تاپسىرىستارىن ورىندايدى. ءونىم نەگىزىنەن تمد ەلدەرىنە ەكسپورتتالادى. باسشىلىقتىڭ جوسپارىندا 300 جۇمىس ورنىنا ارنالعان تاعى ءبىر وندىرىستىك جەلى سالۋ ارقىلى ءوندىرىستى كەڭەيتۋ بار. قازىرگى ۋاقىتتا فابريكا قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ ءوتىنىمى ونەركاسىپتى دامىتۋ قورىندا قارالىپ جاتىر.
ءباسپاسوز تۋرىنىڭ كەلەسى وبەكتىسى «قازسپو-N» جشس بولدى. بۇل كاسىپورىن 1996 جىلدان باستاپ مۇناي-گاز سەكتورىنا, ارنايى بولىمشەلەرگە ارنالعان جۇمىس كيىمدەرىن, تابيعي مامىقتاعى سىرتقى كيىمدەردى شىعارۋمەن اينالىسادى. كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىعى جىلىنا 30-40 مىڭ بىرلىكتى قۇرايدى. كومپانيا ءوز ونىمدەرىن جاقىن جانە الىس شەتەلدەرگە ەكسپورتتايدى.
ەلىمىزدە كاسىپورىننىڭ ماتا قاتتىلىعى مەن قىل-قىبىرىنىڭ ساپاسىن انىقتاۋ بويىنشا وزىندىك بىرەگەي زەرتحاناسى بار. تۇراقتى نەگىزدە حالىقارالىق كورمەلەرگە قاتىسادى, وندا جۇلدەلى ورىندارعا يە بولادى. ديرەكتور ەلەنا سۆەچنيكوۆا اتاپ وتكەندەي, كاسىپورىن بازاسىندا كادرلار دايارلايتىن مەكتەپ قۇرىلدى, وندا بارلىق تىلەك بىلدىرۋشىلەردى تۇراقتى نەگىزدە تەگىن وقىتۋمەن اينالىسادى.
وبەكتيۆتى قيىندىقتارعا قاراماستان, كومپانيا جاقىن ايماقتار بويىنشا فيليالدىق وندىرىستىك جەلىنى كەڭەيتۋدە. بيىل ەسىك قالاسىندا 100 جۇمىس ورنىنا ارنالعان جاڭا وندىرىستىك تسەحتى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا.
جالپى, الماتىنىڭ ونەركاسىبى سەنىمدى ءوسۋدى كورسەتىپ وتىر. 2023 جىلعى قاڭتار-تامىزدا ونەركاسىپ ءونىمى 1 303,7 ملرد تەڭگەگە ءوندىرىلدى, بۇل 2022 جىلعى قاڭتار-تامىز دەڭگەيىنە قاراعاندا 121,7 پايىزعا جوعارى. سوڭعى جىلدارى اۆتوموبيل جاساۋ قارقىندى دامىپ كەلەدى. الماتىنىڭ يندۋستريالىق ايماعى اۋماعىندا Hyundai اۆتوموبيل زاۋىتىن (2020 جىل) ىسكە قوسۋ كولىك جاساۋ كلاستەرىن دامىتۋعا ءساتتى سەرپىن بەردى. 2022 جىلى وڭدەۋ ونەركاسىبى ءوسىمىنىڭ 70%-ى اۆتوموبيل جاساۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى, 37,2 مىڭ اۆتوموبيل ءوندىرىلدى, سالىقتىق تۇسىمدەر 8,7 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ الماتى قالاسى بويىنشا ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى دەپارتامەنتىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس جۇمىس ىستەپ تۇرعان ونەركاسىپتىك كاسىپورىن سانى – 6 586. «وتاندىق ءوندىرىس» مەديا جوباسى اياسىندا اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءباسپاسوز تۋرلارىنا قاتىسۋشىلار شىمكەنت قالاسىنىڭ, تۇركىستان, پاۆلودار, قاراعاندى, اقمولا وبلىستارىنىڭ كاسىپورىندارىنا (توقىما كاسىپورىندارى, جيھاز شىعارۋ بويىنشا, ءىرى ونەركاسىپتىك زاۋىتتار, ونىڭ ىشىندە كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى جانە «KamaTyresKZ» جشس) بارادى.
الماتى
