سەرىك جايلاۋ ۇلى 1976 جىلى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا فاكۋلتەتىن ءبىتىردى. ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورنىندا ءبىلىم العان جاس مامان عىلىم جولىن تاڭدادى. عىلىم اكادەمياسى قۇرامىنداعى حيميا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا جولدامامەن كەلىپ, قىزمەتكە تۇردى. ينستيتۋتتا تابان اۋدارماي توعىز جىل ەڭبەك ەتىپ, عىلىمي زەرتتەۋ جۇرگىزۋ, لابوراتوريالىق زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن سارالاۋ مەن جيناقتاۋ, وي ءتۇيىپ, قورىتىندى جاساۋ جولدارىن, ادىستەرى مەن تاسىلدەرىن جەتە مەڭگەردى. العاشقى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىن جازىپ, جاريالادى. ورگانيكالىق حيميا ماماندىعى بويىنشا كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعادى, عىلىم مەن ءبىلىم جولىنداعى العاشقى جەتىستىكتەرى جاس مامان قابىلەتىنىڭ جارقىراپ اشىلۋىنا ىقپال ەتتى, كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىردى.
قابىلەتتى, تالانتتى جاس عالىمعا رەسپۋبليكانىڭ ءبىلىم مينيسترلىگى باسشىلارىنىڭ ىقىلاسى ءتۇستى. 1985-1995 جىلدارى ءبىلىم مينيسترلىگىندە اعا ينسپەكتور, باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, ءمينيستردىڭ كومەكشىسى, ءبولىم باسشىسى, باس باسقارما باسشىسى لاۋازىمدارىندا ەڭبەك ەتىپ, عىلىمي زەرتتەۋ مەن ءبىلىم بەرۋ ءىسىن ۇيىمداستىرۋ, باسقارۋ سالاسىندا مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى بىلىكتىلىك بيىگىنە كوتەرىلدى. مينيسترلەر كابينەتىنىڭ اپپاراتىندا سىرتقى بايلانىستار ءبولىمىنىڭ حاتتامالىق قىزمەت سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, قازاقستاننىڭ تمد ەلدەرىمەن ىقپالداستىق بويىنشا مەملەكەتتىك كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, ءبىلىم جانە مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ جوعارى جانە ورتا ارناۋلى ءبىلىم دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, ءبىلىم, مادەنيەت جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قۇرامىنداعى جوعارى جانە ورتا ارناۋلى ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, باسشىسى بولا ءجۇرىپ, ەلىمىزدىڭ عىلىمى مەن ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ كورنەكتى قايراتكەرى, تۇعىرى بيىك تۇرلاۋلى تۇلعاسى دەڭگەيىنە كوتەرىلدى.
سەرىك جايلاۋ ۇلى 1999 جىلى قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى بولىپ تاعايىندالدى. جالپى, پەداگوگيكا ماماندىعى بويىنشا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. «جوعارى وقۋ ورىندارى مەن جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر جۇيەسىندە جاس مامانداردى كاسىپتىك اداپتاتسيالاۋدىڭ عىلىمي-پەداگوگيكالىق نەگىزدەرى» تاقىرىبىندا جازىلعان دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىندا جوعارى جانە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر پەداگوگيكاسىنىڭ اسا وزەكتى جانە ىرگەلى ديداكتيكالىق ماسەلەلەرى شەشىمىن تاپتى. ديسسەرتاتسيادا نەگىزدەلگەن تۇجىرىمدار مەن قاعيدالار وتاندىق پەداگوگيكا عىلىمىنداعى جاڭا جەتىستىك رەتىندە باعالاندى. سەرىك جايلاۋ ۇلىنىڭ زەرتتەۋلەرى ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ومىرلىك ماڭىزى زور وزەكتى ماسەلەلەرىنە ارنالدى.
ءومىر جولىنىڭ ءتۇرلى بەلەسىندە العان تەرەڭ ءبىلىمى مەن بيىك كاسىبي قۇزىرەتتىلىگى, باي تاجىريبەسى سەرىك جايلاۋ ۇلىنىڭ ارقاشان ادال دا سەنىمدى قولداۋشىسى بولدى. 2003-2007 جىلدارى ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ قىزمەت ەتكەندە ونى قولداعان دا, قورعاعان دا وسىلار بولدى: تەرەڭ ءبىلىمى, بيىك قۇزىرەتتىلىگى, باي تاجىريبەسى. بۇل ءۇش قازىنا-بايلىق كىسىلىك كەمەلدىكپەن, ازاماتتىق اسىل ۇستانىممەن ۇشتاسىپ, عىلىم مەن ءبىلىم قايراتكەرىنىڭ بىرەگەي ابزال قاسيەتىنىڭ نەگىزىنە اينالدى. سەرىك جايلاۋ ۇلىنىڭ تياناقتى, جۇيەلى ۇيىمداستىرۋ جانە باسقارۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى تۇركى الەمىنىڭ ۇيىستىرۋشى, ىنتىماقتاستىرۋشى رۋحاني ورتالىعىنا اينالدى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە جاڭا ماقساتتار مەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا باسشىلار ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا باسشىلىق لاۋازىمىندا باي تاجىريبە جيناعان, شەبەر ۇيىمداستىرۋشى, ساليقالى باسقارۋشى سەرىك پىراليەۆكە نازار اۋداردى. پرەزيدەنت وكىمىمەن سەرىك جايلاۋ ۇلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى بولىپ تاعايىندالدى. كەيىننەن اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى بولدى. سەرىك جايلاۋ ۇلى رەكتورلىق قىزمەتىن اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستراتەگيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جاساۋدان باستادى. باعدارلامادا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باستى قىزمەت سالالارى بويىنشا ناقتى ماقساتتار, مىندەتتەر بەلگىلەنىپ, ولاردى ءىس جۇزىنە اسىرۋعا قاجەتتى جاعدايلار, تەتىكتەر انىقتالدى. رەكتور ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىندا ء«بىلىم مازمۇنى جانە جاڭارتپا تەحنولوگيالار» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن اشىپ, اتقارىلار ءىستىڭ عىلىمي-ادىستەمەلىك, الەۋمەتتىك, تەحنولوگيالىق نەگىزدەرىن ادىسنامالىق جانە تەوريالىق دەڭگەيدە قاپىسىز تياناقتاۋعا قول جەتكىزدى, ءبىلىم مازمۇنىنىڭ ساپاسىن عىلىمنىڭ سونى جەتىستىكتەرى مەن قوعامنىڭ زاماناۋي سۇرانىسىنا ساي ۇدايى جاقسارتۋدىڭ جۇيەسىن جاسادى. وقۋ لابوراتوريالارى, زەرتحانالار ەسكىرگەن, ۋاقىت سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرۋدەن قالعان قۇرال-جابدىقتارى, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى زامان تالابىنا ساي تولىق جاڭارتىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دامۋ ستراتەگياسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءىس جۇزىنە اسىرۋدىڭ ناقتى ناتيجەلەرى رەكتوردى جاڭا بەلەسكە قۇلشىندىردى. 2011 جىلى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق-ساياسي «پرەزيدەنت جانە حالىق» گازەتى مەن «ۋاقىت تاڭداۋى» اگەنتتىگىنىنىڭ بىرلەسكەن جوباسى اياسىندا ءار سالا بويىنشا جىل ۇزدىكتەرى انىقتالدى. وسى جوبا اياسىندا وتكىزىلگەن ساراپتاۋ جانە سارالاۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە سەرىك جايلاۋ ۇلى «جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك رەكتورى» اتاندى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى, ءبىلىم بەرۋ, مامان دايارلاۋ ساپاسى جىل سايىن جاقسارىپ, جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى, وقىتۋشى-پروفەسسورلار كورپۋسىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتى ارتتى. قوس ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى جولعا قويىلدى. ۋنيۆەرسيتەتتە ماگيسترلەر مەن PhD شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن بىرىگە دايارلاۋ جۇزەگە اسىرىلدى. سوربوننا پاريج سيتە (فرانتسيا), ۆيكتور فرانكلين پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (اۋستريا), گرانادا ۋنيۆەرسيتەتى (يسپانيا), پەچ ۋنيۆەرسيتەتى (ماجارستان), بالتىق حالىقارالىق اكادەمياسى (لاتۆيا), ەرزيندجان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى (تۇركيا), حۋبەي تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتى, ۋحان ۋنيۆەرسيتەتى (قىتاي), تاعى دا باسقا ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا, بىرلەسە وتىرىپ جۇرگىزگەن جۇمىستار ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ, مامان دايارلاۋ قىزمەتىن بيىككە كوتەردى. بۇل رەتتە 2014 جىلى سەرىك جايلاۋ ۇلىنىڭ باستاماسى جانە ەرەن ەڭبەگى ناتيجەسىندە اشىلعان «سوربوننا – قازاقستان» ينستيتۋتى اباي اتىنداعى قازۇپۋ مەن «سوربوننا» جوعارى ءبىلىم عىلىمي ورتالىعىنىڭ بىرلەسكەن وقۋ باعدارلاماسى بويىنشا بىرىككەن باكالاۆر جانە قوس ديپلومدى ماگيستر دايارلاۋدا قول جەتكەن تابىستار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ, مامان دايارلاۋ ءىسىن جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە شىعاردى. سەرىك جايلاۋ ۇلى باسشىلىق ەتكەن جىلداردا اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى زور جەتىستىكتەرگە جەتتى. وسى جەتىستىكتەر كەيىنگى جىلداردا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ حالىقارالىق رەيتينگ جۇيەسىندە جوعارى كورسەتكىشكە جەتۋىنە نەگىز بولدى.
ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت رەكتورىنىڭ اجارىن اشاتىن, ابىرويىن ارتتىراتىن ەرەكشە قۋات كوزى – ونىڭ عىلىمي زەرتتەۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزىنىڭ جوعارىلىعى. عىلىمدا قوعامنىڭ مەملەكەتتىك ءمانى بار, الەۋمەتتىك ماڭىزى زور وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە ءار ەكى رەكتوردىڭ ءبىرىنىڭ نەمەسە ءار ەكى عالىمنىڭ ءبىرىنىڭ قابىلەتى جەتە بەرمەيدى. وعان عىلىمي زەرتتەۋلەرىنە اقىل-وي قۋاتىنىڭ, جۇرەك قالاۋىنىڭ جىلۋى مەن جارىعىن تولىق جۇمساعان, زەرتتەۋدىڭ تەوريالىق جانە مەتودولوگيالىق تەتىكتەرىن تۇگەل مەڭگەرگەن قابىلەتى زور, تالانتتى دا دارىندى عالىم عانا جەتە الماق. مۇنداي قاسيەت عىلىم مەن ءبىلىم الەمىندەگى وزىق تۇلعادا عانا بولادى. سەرىك جايلاۋ ۇلى زامانىنىڭ عىلىم مەن ءبىلىم الەمىندەگى وزىق تۇلعاسى ەدى. عالىمنىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرى حالىق شارۋاشىلىعى ءۇشىن باسەكەگە قابىلەتتى جوعارى ءبىلىمدى جانە جوعارى بىلىكتى جاس ماماندار دايارلاۋدىڭ عىلىمي, عىلىمي-ادىستەمەلىك, الەۋمەتتىك, تەوريالىق جانە مەتودولوگيالىق ىرگەلى ماسەلەلەرىن شەشۋگە ارنالدى. وسى سالادا ول 400-دەن استام عىلىمي ەڭبەك, وقۋلىق پەن وقۋ قۇرالىن جاريالادى, وندىرىسكە 10-نان استام وقۋ ءپانىن, ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن ەنگىزدى, 30-دان استام عىلىم كانديداتى مەن دوكتورىن, فيلوسوفيا دوكتورىن دايارلادى, ونىڭ رەداكتورلىعىمەن 50-دەن استام عىلىمي, عىلىمي-كوپشىلىك باسىلىم جارىق كوردى. «قۇرمەت» جانە «پاراسات» وردەندەرىمەن ماراپاتتالدى. ى.التىنسارين اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى اتاندى.
عالىمنىڭ عىلىمي زەرتتەۋ كەڭىستىگىنەن ءوزارا ساباقتاس ەكى سالا ەرەكشە ايشىقتى كورىنەدى. ونىڭ ءبىرى – ءبىلىم مازمۇنى, ەكىنشىسى – ۇلتتىق تاربيە. عالىمنىڭ تەڭ اۆتورلارمەن بىرگە جازىپ, جاريالاعان ەكى تومدىق «جالپى حيميا» وقۋلىعى جانە باسقا وقۋ قۇرالدارى جوعارى ءبىلىم بەرۋ ىسىندەگى باستى ءبىلىم نەگىزى قىزمەتىن اتقاردى, حيميا ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الۋشى بولاشاق مۇعالىمدەر ءۇشىن قىمبات قۇندىلىققا اينالدى. ۇلتتىق تاربيە جونىندە جازىلعان «ۇلتتىق تاربيە», «ۇلتتىق تاربيەنىڭ پاتريوتتىق مازمۇنى» وقۋ قۇرالدارى, «ۇلتتىق تاربيە سالت-ءداستۇر, ادەت-عۇرىپ نەگىزىندە» جانە باسقا ەڭبەكتەرىندە اۆتور ۇلتتىق تاربيەنى زەرتتەۋ ءپانى رەتىندە عانا قاراستىرىپ قويماي, ونى وقۋ پانىنە اينالدىردى, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە جاڭا وقۋ ءپانىن ەنگىزدى. جاڭا وقۋ ءپانىن عىلىمي, ادىستەمەلىك قۇرامداستارىن تولىقتىرۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن جۇمىستار ناتيجەسىندە جاڭا عىلىمي باعىت قالىپتاستى, ۇلتتىق تاربيە كافەدراسى, ۇلتتىق تاربيە ورتالىعى جۇمىس ىستەپ, پروفەسسور س.پىراليەۆتىڭ باس رەداكتورلىعىمەن «ۇلتتىق تاربيە» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-كوپشىلىك جۋرنالى شىعا باستادى, وقىتۋشىلار مەن زەرتتەۋشىلەردىڭ جاڭا بۋىنى ءوسىپ, جەتىلدى. بiلiم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىمەن ۋنيۆەرسيتەت جانىنان «ۇلتتىق تاربيە جونىندەگى رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسى» قۇرىلدى, ونىڭ توراعاسى بولىپ ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى س.پىراليەۆ بەكىتىلدى. ۇلتتىق تاربيە بەرۋ ءىسى رەسپۋبليكا اۋماعىندا كەڭ قانات جايىپ, جاڭا سەرپىنمەن جالعاستى.
«ۇلتتىق تاربيە» جۋرنالىنىڭ ءبىرىنشى نومىرىندە جاريالانعان «جاھاندانۋ ۇدەرىسىندەگى جاستارعا ۇلتتىق تاربيە بەرۋدىڭ ءرولى» اتتى ماقالاسىندا س.پىراليەۆ مىناداي پىكىر ايتتى: «ۇلتتىق تاربيە تۋرالى يدەيا بۇگىنگى كۇن تالابى مەن ومىرلىك قاجەتتىلىكتەن تۋىنداپ وتىر. قازاق ەلىنىڭ الەمدىك كەڭىستىكتە ءوز جولىن تاڭداۋى – ءاربىر قازاقتىڭ ەمىن-ەركىن ءومىر ءسۇرۋىنىڭ كەپىلى. ول ءسوزسىز ۇرپاقتار قامى دەگەن ۇعىممەن ۇندەسەدى. ەل بولۋ, مەملەكەت قۇرۋ – سوناۋ تۇركى زامانىنان جەلىسى ۇزىلمەي كەلە جاتقان ۇلتتىق ارمان-اڭسار. ەل بولۋ – بولاشاققا اشىلعان داڭعىل جول. سول بولاشاققا اشىلعان داڭعىل جولدا ۇلتتىق تاربيە ارقىلى ءجۇرۋدى ۇيرەنسەك, ەشكىمنەن كەم بولمايتىنىمىز انىق. بۇدان شىعاتىن قورىتىندى, ۇلتتىق تاربيە يدەياسى اتا-بابالار الدىنداعى قارىز بەن وكشەباسار ۇرپاقتىڭ الدىنداعى پارىز دەپ ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. ياعني پارىز بەن قارىزدىڭ تۇيىسەر تۇسى وسى ۇلتتىق تاربيە دەپ بىلەمىز». اۆتوردىڭ پىكىرىندە حالىقتىق, مەملەكەتتىك, ومىرلىك ماڭىزى ولشەۋسىز زور ماسەلەنىڭ تاريحى مەن تەورياسىنا, ءمانى مەن ماڭىزىنا تەرەڭ بويلاعان عالىمنىڭ تانىم بايلىعى مەن پاتريوتتىق سەزىمى ايقىن كورىنەدى. ونىڭ وزىنەن كەيىنگىلەرگە قالدىرعان ۇلتتىق تاربيە تۋرالى ەڭبەكتەرىنىڭ وزەگىندە اسىل قازىنا بار. ول – ءبىردىڭ ەمەس, كوپتىڭ, جاستىڭ نەمەسە قارتتىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ۇلتتىڭ ارقاشان ارداق تۇتىپ, يگىلىگىنە ۇستاناتىن قاسيەتتى قازىناسى. سەرىك جايلاۋ ۇلىنىڭ ارتىندا قالعان مۇراسى حالقىنىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتە بەرەرى انىق.
جانعارا دادەباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
