بىرنەشە كوشە قيىلىسىنان ءوتىپ, دۇكەنگە تۋرا شىعاتىن حح جىلدىق قازاقستان كوشەسىنە ءتۇستىم. سول ارادا جۇرگىنشىلەر جۇرەتىن تروتۋارى جوق اسفالت جولدىڭ بىرەسە وڭ قاپتالىنا, بىرەسە سول قاپتالىنا شىعىپ كەتىپ بارا جاتقان كەيۋاناعا كوزىم ءتۇستى. بۇل ونىڭ جول ۇستىندە ساقتانعانىن بىلدىرەدى, ويتكەنى اسفالت جولدا زىر-زىر ەتكەن كولىكتەردىڭ قالاي كەلىپ قالعانىن بىلمەي دە قالۋىڭ ىقتيمال. كەيۋاناعا جەتە بەرىپ ەدىم, ول سول جاقتاعى پوشتا بولىمشەسىنە بۇرىلدى دا, ال مەن تۋرا اباي كوشەسىنىڭ بويىنداعى اسفالت جولدى قيىپ ءوتىپ, قارسى بەتتەگى دۇكەنگە قاراي بەت الدىم.
كوپتەن بەرى ارالاماعان دۇكەنىم ەدى. قۇرىلىس زاتتارىنىڭ ىشىنەن وزىمە كەرەك-اۋ دەگەن ويمەن, باعاسىن دا ساتۋشىدان سۇراپ قويام. ءسىرا, ءبىراز اينالعان بولسام كەرەك, قاجەتتى شلانگىمدى العان سوڭ, ءوزىم كەلگەن ىزىممەن كەرى قايتتىم. كوپ ۇزاماي-اق الگى دە مەنىڭ الدىمدا كەلە جاتقان كەيۋاناعا ۇشىراستىم. اشۋلى ما, قايدام؟ ءسوزدى ءوزى باستادى:
– ادىرەم قالعىر! قانشاما جەردەن زەينەتاقىمدى الۋعا كەلىپ ەدىم, «سەت» دەي مە كومپيۋتەرى جۇمىس ىستەمەي قالىپتى. مەنەن ەكى-ءۇش ساعات بۇرىن كەلگەندەرگە, «ەرتەڭ كەلەرسىڭدەر» دەپ قايتارىپ جاتقاندا, مەن قالاي تۇرايىن. سونان قايتىپ كەلەمىن.
– كوپتەن بەرى زەينەتاقىڭىزدى وسى جەردەگى بايلانىس بولىمشەسىنەن الاسىز با؟
– جو-عا, قالاي ايتسام ەكەن. «پياتىيداعى» №1 بايلانىس بولىمشەسى جابىلىپ قالعاننان بەرى.
– قاشىقسىنىپ, ءوزىڭىز كەلمەي-اق ۇيدەگى بالا-كەلىن دەگەندەي بىرەۋىن جۇمساي سالۋعا بولماي ما؟ مىناداي كۇندەردە.
– ءوي-ءدويت. بۇعان پوشتا ما سەنەتىن. ءوز باسىڭدى, قۇجاتىڭدى كورسەتىپ تۇرعاننىڭ وزىندە العانىڭا شۇكىر دەيسىڭ.
– قاي ايماقتا, كوشەدە تۇراسىڭ. ايتالىق, «موستوپويىز», تەرەشكوۆا كوشەسى جاقتا نە بولماسا سارىبۇلاق مەكەمەسى جانىندا دەگەندەي...
– وي, ايتپا! زامان سولاي بولعان سوڭ, زەينەتاقىمىزدى العان سايىن قينالامىز, قاشىق جەر بولسا دا امال جوق...
ء«يا» دەدىم ىشىمنەن. بۇل بايلانىس بولىمشەسىنەن وتكەن جىلى ديۆيدەند الۋعا كەلگەنمىن. سونداعى بايقاعانىم, بۇل ورىندى ءبىر كاسىپكەردەن جالعا العان سياقتى ما, قالاي ءوزى؟ سىرتى ادەمى, ءزاۋلىم بولعانمەن, پوشتا بولىمشەسىنە قۋىقتاي بولمە ءتيىپتى. تاپ-تار. ىشىنە 5-6 ادام ارەڭ سىيادى. اينالا المايسىڭ. زەينەتكەرلەر كەزەگى كەلگەنشە دالادا تۇرادى. قاقاعان سۋىق, ايازدى كۇندەرى, سونداي-اق اپتاپتى ىستىق كۇندەرى قايدا پانالايدى؟ ەڭ بولماسا ىشتە نەمەسە سىرتتا كۇتە تۇرۋعا ورىندىقتار ويلاستىرىلماعان. ونىڭ ۇستىنە گازەت-جۋرنالداردى سۇرىپتاۋ ورىندارى دا تالاپقا ساي ەمەستىگىن بايقادىم. ياكي ءتورت پوشتاشى قاتار تۇرىپ جۇمىس ىستەي المايدى. سونىڭ سالدارىنان بۇرىنعى №1 بايلانىس بولىمشەسىنە ءتيىستى گازەت-جۋرنالداردى, حات-حابارلاردى «پياتىيدا» تۇراتىن پوشتاشىنىڭ ۇيىندە سۇرىپتالىپ, تاراتىلاتىنىن ۇزىن قۇلاقتان ەستىپ ءجۇرمىز.
مۇنىڭ دۇرىس-بۇرىسىن «قازپوشتا» اۋداندىق ءبولىمىنىڭ باسشىلارى بىلمەسە, ءبىز بىلە المادىق. ويتكەنى 70 جىلدان اسا تاريحى بار №1 بايلانىس بولىمشەسى (وتكەن جىلى جابىلعان) مەن قازىرگى «جاڭا اۋىل» شاعىن اۋدانىنداعى بولىمشەنىڭ (№1 ساندى يەلەنگەن) اراقاشىقتىعى – شامامەن ەكى شاقىرىم. ءارى-بەرى بارىپ كەلۋ كەمىندە 3 شاقىرىمداي جەر. وسىنشاما قاشىقتىققا بۇرىنعى بايلانىس بولىمشەسىنە ءتيىستى گازەت-جۋرنالداردى, حات-حابارلاردى ءوز ۋچاسكەسىنە كەلگەنشە پوشتاشىلار دا سايابىر تاپپاي, شىدامسىزدىقپەن كۇتىپ وتىرعانى. بولماسا, سوناۋ جەردەن ارقالاپ تاسىپ, سۇرىپتاۋمەن, ۋاقىتىن زايا وتكىزىپ جۇرگەنى. سوندىقتان ايتارىم, بۇل جۇمىس جۇيەگە تۇسۋگە ءتيىس. پوشتاشىلار تەك كەلگەن گازەت-جۋرنال, حات-حابارلاردى سۇرىپتاپ, تاراتۋ ىسىمەن اينالىسۋى كەرەك. بۇل سۇراقتىڭ دا جاۋابىن اشىق قالدىرىپ وتىرمىز.
ەستۋىمشە, بۇرىنعى «پياتىيداعى» №1 بايلانىس بولىمشەسىندە ءتورت پوشتاشى بولسا, قازىر سونىڭ ەكەۋى قالعان. ياعني ەكى ادامنىڭ ورنىنا ءبىر ادام جۇمىس ىستەيدى. سوندىقتان تاراتۋ ايماقتارىنىڭ دا اراقاشىقتىعى ەسكەرىلمەگەن. ماسەلەن, ەكى پوشتاشى سوناۋ «موستوپويىز», تەلەورتالىق پەن سارىبۇلاق مەكەمەسى بەتكەيى, №16 كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجى مەن نان زاۋىتى (بۇرىنعى) ماڭىنداعى كوشەلەر, «شانحاي», «پياتىي» اۋماعىنداعى كوشەلەر مەن «ستەپنايا», سۋۆوروۆ اتالىپ كەتكەن جەرلەردەگى بوي كوتەرگەن يپوتەكالىق ۇيلەردى ايتساق تا جەتكىلىكتى شىعار.
بۇرىندارى كوشەلەر سانىنا قاراي, ءار پوشتاشىنىڭ مەرزىمدى ءباسپاسوزدى تاراتۋ ءنورماتيۆى بولاتىن. كەرەك بولسا, ۆەلوسيپەدپەن قامتاماسىز ەتكەن. ال بۇل جاعىن دۇرىستاپ باعامداي المادىق. بايقاساق, كەمشىلىگى كوپ. ەڭ اياعى پوشتاشىنىڭ ەڭبەكاقىسى دا ماردىمسىز. ەڭ تومەنگى ايلىق كورسەتكىشىنە دە جەتپەگەن. بۇل پوشتاشىلارعا وبال, قيانات دەسە دە بولادى. ءبىزدىڭ ءبىر جامان مىنەزىمىز بار. ول پوشتاشى عوي دەپ ءمان بەرمەيمىز. ءوزىڭ ويلاپ قاراشى, كۇندەلىكتى بولماسا دا كۇنارا ءار پوشتاشى يىعىنداعى سومكەسىنە كەم دەگەندە 10-15 كگ گازەت-جۋرنالداردى سالىپ الىپ, ونى تاراتقانشا كوشە-كوشەنى بويلاپ زىر جۇگىرىپ جۇرگەنى. قالاي ويلاساڭ سولاي ويلا! مەن جوعارىدا ايتىپ كەتكەن كوشەلەردى ءبىر كۇن بوستان-بوس ارالاپ شىقشى. ەرتەڭىنە سالىڭ سۋعا كەتىپ, ول جاققا بارۋعا ءداتىڭ دە شىدامايدى. نە بولماسا بازارعا بارعاندا ءارى-بەرى ءجۇرىپ العان 10 كگ ازىق-تۇلىگىڭدى اۋىرسىنىپ, قارىڭ تالماي ما, قاشان تاكسيگە وتىرعانشا!
ارينە, مەن بۇل ماقالامدا قالاداعى 5 بايلانىس بولىمشەنىڭ ۇشەۋى جابىلىپ قالعانىن ايتىپ, سەبەبىن سۇراپ وتىرعانىم جوق. تەك بىرەۋىنىڭ (وزىمە جاقسى تانىس بايلانىس بولىمشەسىنىڭ) شەت جاعاسىن ءوزىم بىلەتىندىكتەن ءسوز ەتىپ وتىرمىن. ەڭ قيىنى, شاعىن اۋدانداردا ورنالاسقان بايلانىس بولىمشەلەرىنىڭ قىزمەتىن پايدالانعان تۇرعىندارعا دا اۋىر سوعىپ تۇر. ءبىر حات, اقشا سالۋ ءۇشىن, بولماسا باسپاسوزگە جازىلۋ ءۇشىن قالا ورتالىعىنداعى «قازپوشتاعا» نەمەسە باسقا اۋماقتاعى جەرلەردەگى بايلانىس بولىمشەلەرىنە بارۋىڭ كەرەك. قاشىقتىعىنان امال جوق, سۇراعان تەڭگەسىنە قاراي تاكسيگە وتىراسىڭ. بۇل دا – شىعىن.
سوندىقتان ءسوزىمنىڭ توبىقتاي ءتۇيىنىن ايتقاندا, زەينەتكەرلەر مەن تۇرعىنداردى ءوز اۋماعىنان تىس جەرلەرگە سابىلتۋدى قويۋ كەرەك. «حالىققا قىزمەت – ابىروي, مىندەت» دەگەندەي, جابىلعان پوشتا بولىمشەلەرىنىڭ ورنىن قايتا تىكتەپ, پوشتاشىلارعا قامقورلىق جاساۋعا كوڭىل ءبولۋ كەرەك دەپ ويلايمىن.
امانكەلدى وتكەلباەۆ,
جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
قىزىلوردا وبلىسى,
ارال اۋدانى
