فوتو: اشىق دەرەككوز
«ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جونىندەگى پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ باستاماسى كۇن وتكەن سايىن سيىرقۇيىمشاقتانىپ بارادى. بۇعان ءبىرىنشى كەزەكتە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ سالعىرتتىعى مەن جاۋاپسىزدىعى كىنالى دەپ ويلايمىن. الماتى وبلىسى قاراساي اۋدانىنا قاراستى كامەنسكي مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ زاۋىتىنىڭ جەرىن جەكەشەلەندىرۋ ماسەلەلەرىندە ورىن العان قىلمىستىق زاڭسىزدىقتاردى باس پروكۋروردىڭ اتىنا ساۋال جولداۋ ارقىلى جەتكىزگەن ەدىم. مەنىڭ بۇل ساۋالىما جالتارما جاۋاپ كەلدى. ب.اسىلوۆ مىرزا, پروكۋرورلىق كوميسسيا ءسىزدى باس پروكۋرور باسىڭىزبەن كوپە-كورنەۋ الداعان, الدە قاراساي اۋدانىنىڭ پروكۋرورى ەسكى قازاقستاننىڭ مۇددەسىن قورعاپ, جەكەشەلەندىرۋ تۋرالى زاڭدى سىزگە ناقاق بۇرمالاپ كورسەتكەن. ماسەلەن, ءسىز ءوز جاۋابىڭىزدا «زاۋىتتىڭ جەرى جەكەشەلەندىرۋگە جاتپايدى. ول جەر مەملەكەتتىڭ ارەندالىق جەرى» دەپ جازعان ەكەنسىز. ەسىڭىزگە سالايىن, 1990 جىلدارى قازاقستاندا جەكەشەلەندىرىلگەن بارلىق سوۆحوزدار مەن كولحوزدار تەگىستەي مەملەكەتتىڭ جەرىن يەلەنىپ وتىرعان. كەڭەستىك كەزدەن مۇراعا قالعان ءتارتىپ بويىنشا بارلىق جەر مەملەكەتتىڭ جەرى بولعان. 1991 جىلعى 22 ماۋسىمدا قابىلدانعان جەكەشەلەندىرۋ زاڭى بويىنشا ەلدەگى بارلىق اۋىل شارۋاشىلىق مەكەمەلەرى مەملەكەتتىڭ جەرى مەن مۇلكىن جەكەشەلەندىردى. كولحوز-سوۆحوزداردىڭ ەڭبەكشىلەرىنە سول مەملەكەتتىڭ جەرى پايعا ءبولىنىپ بەرىلدى. مارستان ءبىز جەر اكەلگەمىز جوق, ءبارى مەملەكەتتىكى بولاتىن. ەندى كەلىپ ءسىز ماعان كامەنسكي سوۆحوزى مەملەكەتتىڭ جەرىندە وتىرعاندىقتان ول سوۆحوزدىڭ جەرى جەكەشەلەندىرۋگە جاتپايدى دەپ قۇلاققا سىيمايتىن ءۋاج ايتاسىز. وسى زاڭسىزدىق قالاي ورىن الدى؟ كامەنسكي سوۆحوزى 2002 جىلى ەڭبەك ۇجىمىنىڭ جينالىسىندا شارۋاشىلىقتى جەكەشەلەندىرۋ تۋرالى شەشىم شىعارعان. بىراق بارلىق اۋداندىق, وبلىستىق مۇددەلى مەكەمەلەر قولداعان بۇل شەشىمدى سول كەزدەگى اۋىلشارۋاشىلىعى ءمينيسترى احمەتجان ەسىموۆ ءوز بۇيرىعىمەن بۇزعان. ونىڭ بۇيرىق ۋاجىندە كامەنسكيدىڭ جەرى مەملەكەتتىڭ جەرى سوندىقتان سوۆحوز جەكەشەلەندىرۋگە جاتپايدى دەپ بۇكىل قازاقستانعا ورتاق جەكەشەلەندىرۋ زاڭىن بەلدەن بىراق سىزعان. ا.ەسىموۆ مىرزا ءوز مۇددەلەرىنە جەكەشەلەندىرۋ ءۇشىن قاراساي اۋدانارالىق ەكونوميكالىق سوتى ارقىلى كامەنسي سوۆحوزىن بانكروت ەتىپ جاريالاپ, ونى ەكس-پرەمەر سەرگەي تەرەششەنكو باسقارعان «سويۋزتەحسەرۆيس» سەرىكتەستىگىنىڭ يەلىگىنە بەرۋگە مۇمكىندىك جاساعان. بىراق سول ەكونوميكالىق سوتقا پاي الاتىن سوۆحوزدىڭ بىردە-ءبىر ادامى شاقىرىلماعان. ەگەر سوۆحوزدىڭ سول جەرى مەملەكەتتىڭ جەرى بولسا, «سويۋزتەحسەرۆيس» كەيىن بۇل جەردى قۇرىلىس كومپانيالارىنا قالاي ساتتى؟ بۇل افەرانىڭ بارلىق قۇجاتتارى سوۆحوز ەڭبەكشىلەرى جالداعان زاڭگەرلەردە جانە مەندە ساقتاۋلى تۇر. كەيىننەن بۇل قىلمىستىق زاڭسىزدىقتىڭ ءىزىن جاسىرۋ جانە تۇپنۇسقاسىن قۇرتۋ ءۇشىن مۇددەلى قىلمىستىق توپ قاراساي اۋدانىنىڭ ءارحيۆىن ءبىر ەمەس, ەكى رەت ورتەپ جىبەرگەن. ارادا ءبىر جىل وتكەندە ەسىموۆ مىرزانىڭ سىبايلاسى تەرەششەنكو ساتۋدان قالعان 274 گەكتار جەرىن كەپىلدىككە قويىپ, 1 ميلليارد دوللارعا جۋىق قارجىنى بانكتەن سىپىرىپ العان. ال كەيىننەن بانك ءوز اقشاسىن قايتارۋ ءۇشىن پروبلەمالىق اكتيۆتەر قورى ارقىلى 274 گەكتار جەردى اۋكتسيون ارقىلى ساتقان. بىراق وعان پايشىلار تاعى دا قاتىستىرىلمادى», دەدى ە.باپي.
ءماجىلىس دەپۋتاتى كەڭشار پايشىلارىنىڭ قۇقىعىن قورعاعان ادۆوكات كامەنسكي سوۆحوزى ەڭبەكشىلەرى كووپەراتيۆىنىڭ توراعاسى قىلمىستىق توپتىڭ ىقپالىمەن زاڭسىز, ناقاق جالامەن سوتتالعانىن دا العا تارتتى. زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى ەلگە قايتارۋ ماسەلەسىنە ورالعان پايشىلاردان تارتىپ الىنعان جەر زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ زاڭ اياسىنا ساياتىنىن جەتكىزدى. ءماجىلىس دەپۋتاتى باس پروكۋروردىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا شەتەلگە زاڭسىز شىعارىلعان اۆتيۆتەردى ەلگە قايتارۋمەن اينالىسۋى ءتيىس كوميتەت ءۇش ايدان بەرى قۇرىلماعانىن سىنعا الدى. ەلدەگى الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋعا مۇددەلىلىك تانىتقان پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ كوميتەتتى قۇرۋ جونىندە ايتقان ءبىر جارىم اي بۇرىنعى وكىمى نەگە ورىندالماي جاتقانىن دا سۇرادى.
