حيروسيما-1994
اتالعان جارىستا ازيانىڭ ءۇش الپاۋىتىمەن يىق تىرەسۋ مۇمكىن بولمادى. ادەتتەگىدەي قىتاي قۇراماسى جالپى ەسەپتە جەكە-دارا كوش باستادى. قىتاي ەلىنىڭ وكىلدەرى 266 (125 التىن+83 كۇمىس+58 قولا) جۇلدە الدى. ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىنداردى جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا ءوزارا ءبولىستى. جارىس قوجايىندارى 218 (64+75+79) رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلسە, كورەيلەر 183 (63+56+64) مارتە ءدال سونداي قۇرمەتكە بولەندى. ال مارتەبەلى ءتورتىنشى ورىندى قازاقستان يەلەندى. ءبىزدىڭ سپورتشىلار 77 (25+26+26) مەدالدى مويىندارىندا جارقىراتتى. كۇنشىعىس ەلىندە وتكەن بايراقتى باسەكە نەسىمەن ەستە قالدى؟ جازعى ازيادادا جاسىنداي جارقىلداعان جەرلەستەرىمىزدىڭ كەيىنگى سپورتتىق جولى تابىستى بولدى ما؟ ەندى وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كورەيىك.
اڭگىمەمىزدى باس جۇلدەنى ولجالاعان 25 ساڭلاقتان باستاۋدى قۇپ كورىپ وتىرمىز. حيروسيمادا تەڭدەسسىز دەپ تانىلعان گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ شەبەرى يۋري مەلنيچەنكو مەن بەسسايىسشى الەكساندر پارىگين ارادا ەكى جىل وتكەننەن سوڭ اتلانتادا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا التىن تۇعىردان قول بۇلعادى. ەگەر مەلنيچەنكونىڭ بۇل تابىسى ەشكىمدى تاڭداندىرماسا, پارىگيننىڭ كورسەتكىشى «سەنساتسيا!» دەپ باعالاندى. مەرگەندەردىڭ سايىسىندا دارالانعان سەرگەي بەلياەۆ اقش-تا قوس كۇمىسپەن كۇپتەلسە, ۆلاديمير ۆوحميانين قولاعا قول سوزدى. الاشتىڭ التىن اسىقتاي ۇلى ماۋلەن مامىروۆ ەركىن كۇرەستەن وتكەن جارىستا ءۇشىنشى ورىندى ەنشىلەدى. جەلاياق ولگا شيشيگينانىڭ اتلانتادا اسىعى الشىسىنان تۇسپەگەنىمەن, عاسىرلار توعىسىندا سيدنەيدە وتكەن وليمپيادادا التىننان القا تاقتى.
ينفوگرافيكانى جاساعان – الماس ماناپ, «EQ»
جاپونيادا كۇمىس مەدالدى يەلەنگەن الەكساندر ۆينوكۋروۆ ەكى بىردەي وليمپيا ويىندارىندا اتوي سالدى. 2000 جىلى سيدنەيدە كۇمىس السا, 2012 جىلى لوندوندا شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرمادى. كۇنشىعىس ەلىندە جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىنگەن بوكسشى ۆاسيلي جيروۆ امەريكادا ەلىمىزدىڭ ءانۇرانىن شىرقاتسا, بولات نيازىمبەتوۆ ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. اۋىر اتلەت اناتولي حراپاتىي اتلانتادا, بالۋان يسلام بايرامۋكوۆ سيدنەيدە ەكىنشى ورىندى يەمدەندى. مىنە, حيروسيمادا تەڭدەسسىز ونەرىمەن تانىلعان ساڭلاقتار تورتجىلدىقتىڭ باستى دودالارىندا وسىنداي تولاعاي تابىسقا قول جەتكىزدى. ءيا, جاپونيادان وتانداستارىمىزدىڭ ولجالى ورالاتىنىنا ەشكىمنىڭ كۇمانى بولعان جوق. سەبەبى اتالعان ازيادادا قازاق ەلىنىڭ نامىسىن قورعاعانداردىڭ بارلىعى دا كەڭەس وداعىنىڭ شىڭدالۋ مەكتەبىنەن وتكەن ساقا سپورتشىلار ەدى.
ءبىر وكىنىشتىسى, حيروسيمادا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلىپ, ەلىمىزدىڭ سپورتتىق داڭقىن ارتتىرعان دۇلدۇلدەردىڭ ءبىرازى قازىر ارامىزدا جوق. ۆەلوشاباندوز اندرەي كيۆيلەۆ 2003 جىلى 29 جاسىندا, ءۇش قارعىپ سەكىرۋشى ولەگ ساكيركين 2005 جىلى 49 جاسىندا, مەرگەن سەرگەي بەلياەۆ 2020 جىلى 60 جاسىندا باقيلىق بولدى. ولاردىڭ بارلىعى دا 1994 جىلعى ازيادادا جەڭىمپاز اتانعان ەدى.
بانگكوك-1998
1998 جىلى بانگكوكتا ۇيىمداستىرىلعان ازيا ويىندارىندا قىتاي (129+78+67) توپ جارسا, وڭتۇستىك كورەيا (65+46+53) ەكىنشى ورىنعا كوتەرىلدى. جاپونيا (52+61+68) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى. ال ءتورتىنشى ورىن ءۇشىن تارتىس تايلاند پەن قازاقستان اراسىندا ءوربىدى. بۇل باسەكە جارىس قوجايىندارىنىڭ پايداسىنا شەشىلدى. ولار 90 (24+26+40) جۇلدە السا, وتانداستارىمىز 78 (24+24+30) مەدالمەن شەكتەلدى.
تاي ەلىندەگى الاماندا قازاقستاننىڭ ەسكەكشىلەر قۇراماسى ەرلەدى. ولار 8 التىن مەن 2 كۇمىس مەدالدى قورجىنعا سالدى. وكىنىشكە قاراي, سول ءۇردىستى ءبىز جالعاستىرا المادىق. سودان كەيىنگى جىلدارى جۇلدەلەر سانى كەمي باستادى. ۋاقىت وزا ەسكەك ەسۋدەن ەل قۇراماسى سارى قۇرلىقتاعى ورتاڭقول كوماندالاردىڭ بىرىنە اينالدى. ەسكەكشىلەرمەن قاتار جەڭىل اتلەتتەر (4+4+5), مەرگەندەر (3+6+4) جانە بوكسشىلار (3+1+1) ەلەۋلى تابىسقا قول جەتكىزدى.
بانگكوكتا باس جۇلدەنى ولجالاعان بوكسشىلار ەرماحان ىبىرايىموۆ پەن مۇحتارحان دىلدابەكوۆ 2000 جىلى سيدنەيدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ەرماحان – التىن, مۇحتارحان – كۇمىس الدى. جەلاياق ولگا شيشيگينا شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرماي, التىننان القا تاقتى.
پۋسان-2002
2002 جىلى ازيا ويىندارىن وڭتۇستىك كورەيانىڭ پۋسان قالاسى قابىلدادى. بۇل جولى قازاقستان قايتا ءتورتىنشى ورىنعا كوتەرىلدى. وتانداستارىمىز 20 التىن, 26 كۇمىس جانە 30 قولانى قورجىنعا سالدى. ۇزدىك ۇشتىك وزگەرىسسىز قالدى. ءبىرىنشى ورىن – قىتاي (150+84+74), ەكىنشى ورىن – وڭتۇستىك كورەيا (96+80+84), ءۇشىنشى ورىن – جاپونيا (44+74+72).
پۋساندا دا باس جۇلدەنىڭ دەنىن جەڭىل اتلەتيكا (3+4+5) مەن ەسكەك ەسۋدەن (3+4+2) ولجالادىق. نىسانا كوزدەۋ (2+4+8), بوكس (2+3+2), گرەك-ريم كۇرەسى (2+1+0), اۋىر اتلەتيكا (2+1+0) جانە بەسسايىستان دا (2+0+2) ناتيجەمىز جامان بولعان جوق.
اتالعان ازيادادا الدىنا جان سالماعان بوكسشى گەننادي گولوۆكين, بالۋان گەورگي تسۋرتسۋميا, اۋىر اتلەت سەرگەي فيليمونوۆ 2004 جىلى افينا وليمپياداسىندا كۇمىسپەن كۇپتەلدى. پۋساندا ەكىنشى ورىن العان ونسايىسشى دميتري كارپوۆ ەجەلگى ەللادا ەلىندە ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. قولا جۇلدەنى ەنشىلەگەن دزيۋدوشى اسحات جيتكەەۆ تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىندا كۇمىسكە قول سوزدى. ءدال سول مەجەدەن كورىنگەن ۆەلوشاباندوز الەكساندر ۆينوكۋروۆ 2012 جىلعى لوندون وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
دوحا-2006
2006 جىلى ازيادانىڭ الاۋى قاتار استاناسى – دوحادا تۇتاندى. ءدۇبىرلى دودادا ۇزدىك بەستىكتى مىنا كوماندالار قۇرادى: قىتاي (165+88+63), وڭتۇستىك كورەيا (58+52+82), جاپونيا (50+71+78), قازاقستان (23+20+42), تايلاند (13+15+26). پارسى شىعاناعىندا قۇرالايدى كوزگە اتقان مەرگەندەر وزدەرىن جاقسى قىرىنان كورسەتتى. ولار 17 (4+6+7) جۇلدە الدى. وعان ستەند اتۋشىلاردىڭ ءبىر التىنىن قوسىڭىز. جەڭىل اتلەتتەر دە ءوز جانكۇيەرلەرىن قۋانتتى. «سپورت پاديشاسىنىڭ» وكىلدەرى 4 التىن, 3 كۇمىس جانە 2 التىندى ەنشىلەدى. ەسكەك ەسۋ (2+2+3), اۋىر اتلەتيكا (2+0+1) مەن كوركەم گيمناستيكانى (2+0+1) سەرىك ەتكەن سايىپقىراندار قازاق ەلى ءانۇرانىن ەكى رەتتەن شىرقاتتى.
ءسوز ورايى كەلگەندە دوحادا ءاليا يۋسۋپوۆانىڭ تەڭدەسسىز ونەرىنە تامسانعانىمىزدى ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز. كوركەم گيمناستيكانىڭ حاس شەبەرى ەكى رەت التىننان القا تاقتى. ءۇش قارعىپ سەكىرۋدە اسىعى الشىسىنان تۇسكەن ولگا رىپاكوۆا كەيىننەن ءۇش بىردەي وليمپيادادان ولجالى ورالدى: 2008 جىلى بەيجىڭدە – كۇمىس, 2012 جىلى لوندوندا – التىن جانە 2016 جىلى ريو-دە-جانەيرودا قولا مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. بوكسشى باقىت سارسەكباەۆ ارادا ەكى جىل وتكەننەن سوڭ قىتاي ەلىندە وتكەن وليمپيا ويىندارىندا باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. داڭقتى زىلتەمىرشى يليا ءيليننىڭ دە بۇل ەرەسەكتەر دۋىنداعى تىرناقالدى تابىسى بولدى.
گۋانچجوۋ-2010
2010 جىلى بايراقتى باسەكە قىتايدىڭ گۋانچجوۋىندا ءوتتى. جەڭىل اتلەتتەر (4+4+3) مەن اۋىر اتلەتتەردىڭ (3+2+4) قورجىنى تولدى. بوكس (2+2+2), كاراتە (2+0+1) مەن كوركەم گيمناستيكادان (2+0+0) ناتيجەمىز ءتاۋىر بولدى. ال بۇرىندارى ازيادادا الدىنا جان سالماي جۇرگەن نىسانا كوزدەۋشىلەر (1+3+2) مەن ەسكەك ەسۋشىلەر (0+4+3) سەنىم ۇدەسىنەن شىعا المادى. ءبىر قاراعاندا, ولاردىڭ العان مەدالدارى از ەمەستەي كورىنەدى. بىراق سپورتتىڭ اتالعان تۇرلەرىنەن ساراپقا سالىناتىن جۇلدەلەر جيىنتىعىنىڭ كوپتىگىن, ەلىمىزدە جەڭىسپەن ورىلگەن ءداستۇردىڭ بارىن ەسكەرسەك, جوعارىداعى كورسەتكىشكە كوڭىلىمىز تولعان جوق.
جالپى ەسەپتە قايتا بەسىنشى ورىنعا سىرعىدىق. گۋانچجوۋدا الدىمىزدى قىتاي (199+119+98), وڭتۇستىك كورەيا (76+65+91) مەن جاپونيادان (48+74+94) بولەك, يران (20+14+25) قۇراماسى وراپ كەتتى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە زەر سالساڭىز, پارسى ەلىنىڭ سپورتشىلارى بۇعان دەيىن ءبىزدىڭ جەتىستىگىمىزگە ماڭايلاي دا العان جوق ەدى. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن ولاردىڭ ءار ازيادا كورسەتكىشىنە توقتالايىق: 1994 جىل, حيروسيما 26 (9+9+8) جۇلدە. ناتيجەسى – 6-ورىن. 1998 جىل, بانگكوك 34 (10+11+13) جۇلدە. ناتيجەسى – 7-ورىن. 2002 جىل, پۋسان 36 (8+14+14) جۇلدە. ناتيجەسى – 10-ورىن. 2006 جىل, دوحا 48 (11+15+22) جۇلدە. ناتيجەسى – 6-ورىن. ال قازاقستانعا بۇيىرعانى – 18 التىن, 23 كۇمىس جانە 38 قولا.
قىتايدا بوكسشىلار سەرىك ساپيەۆ پەن دانيار ەلەۋسىنوۆ, بالۋان نۇرماحان تىناليەۆ, اۋىر اتلەت يليا يلين, مايا مانەزا, سۆەتلانا پودوبەدوۆانىڭ اسقان شەبەرلىگىنە ءتانتى بولدىق.
ينچحون-2014
2014 جىلى ازيا ويىندارى قايتا وڭتۇستىك كورەياعا ورالدى. سارى تەڭىز جاعالاۋىندا ورنالاسقان ينچحون قالاسىندا وتكەن ءدۇبىرلى دودادا قازاقستان التىن مەدال سانى جاعىنان ءوزىنىڭ جەكە رەكوردىن جاڭارتتى. ينچحوندا ءانۇرانىمىز 28 مارتە شىرقالدى. وعان 23 كۇمىس پەن 33 قولانى قوسىڭىز. بارلىعى – 84 جۇلدە. ناتيجەسىندە, ءتورتىنشى ورىنعا تۇراقتادىق. كوش باسىندا سول باياعى ۇشتىك: قىتاي 342 (151+108+83), وڭتۇستىك كورەيا 234 (79+71+84), جاپونيا 200 (47+76+77) جۇلدەگە يەلىك ەتتى.
وتانداستارىمىزدىڭ اراسىنان ەڭ تابىستى ونەر كورسەتكەن – جەڭىل اتلەتتەر. ولار 3 التىن, 1 كۇمىس جانە 2 قولا يەلەندى. ءجۇزۋشى دميتري ءبالانديننىڭ ءوزى ەكى التىن الدى. دزيۋدودان ازيادانىڭ تۇڭعىش التىنى قورجىنىمىزعا ءتۇستى. ونىڭ يەگەرى – ەلدوس سمەتوۆ. تەننيسشىلەر سايىسىندا قۇرامىندا اندرەي گولۋبەۆ, ميحايل كۋكۋشكين جانە الەكساندر نەدوۆەسوۆتەي ويىنشىلارى بار كوماندامىز باس جۇلدەنى ولجالادى. گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ شەبەرى نۇرماحان تىناليەۆ اتالعان جارىستاعى ءوزىنىڭ ەكىنشى التىنىنا قول جەتكىزدى.
دجاكارتا-2018
وسىدان بەس جىل بۇرىن يندونەزيانىڭ استاناسى –دجاكارتادا وتكەن ازيا ويىندارى قازاقستاننىڭ سپورتشىلارى ءۇشىن ءساتسىز اياقتالدى. جۇلدەلەر سانى 76-عا جەتكەنىمەن, التىننىڭ ازدىعىنان جەرلەستەرىمىز جالپىكوماندالىق ەسەپتە 9-ورىندى قاناعات تۇتتى. تارقاتىپ ايتساق, 15 التىن, 17 كۇمىس جانە 44 قولانى ەنشىلەدىك. قىتاي 289 (132+92+65), جاپونيا 204 (74+56+74) جانە وڭتۇستىك كورەيا 177 (49+58+70) سەكىلدى ازيانىڭ ءۇش الپاۋىتىنان بولەك, يندونەزيا 98 (31+24+43), وزبەكستان 70 (21+24+25), يران 62 (20+20+22), تايپەي 67 (17+19+31) جانە ءۇندىستان 69 (15+24+30) سىندى مەملەكەتتەر الدىمىزدى ورادى.
دجاكارتاداعى ۆەلوشاباندوزداردىڭ باسەكەسىندە الەكسەي لۋتسەنكو ەكى رەت توپ جاردى. كوركەم گيمناسشىلار سايىسىندا الينا ءادىلحانوۆا دا ءدال سونداي قۇرمەتكە بولەندى. ول جەكەلەگەن جانە كوماندالىق سايىستا التىننان القا تاقتى. ەسكەك ەسۋ, دجيۋ-دجيتسۋ جانە سامبودان قوس التىننان ولجالادىق. جۇلدەلەر جيىنتىعى مولىنان ساراپقا سالىناتىن جەڭىل اتلەتيكا مەن سەمسەرلەسۋدەن ءبىر-ءبىر التىننان الساق, ءجۇزۋ مەن ۆەلوسپورتتا باس جۇلدە بۇيىرمادى. ەڭ وكىنىشتىسى, كوپتەگەن بايراقتى باسەكەدە قازاقستاننىڭ داڭقىن ارتتىرىپ جۇرگەن بوكسشىلار مەن بالۋانداردىڭ بىردە-بىرەۋى جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلە المادى.
سول كەزدە جەرلەستەرىمىزدىڭ دجاكارتاداعى كورسەتكىشىن كەزدەيسوقتىققا بالاپ, كوپ نارسەگە كوز جۇما قاراعان ەدىك. ەل سپورتىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان باسشىلار دا وسى ساتسىزدىكتەن ساباق المادى. سونىڭ زاردابىن 2021 جىلى توكيودا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا مولىنان تارتتىق. جاپونيادا قازاقستان التىن تۇرماق, كۇمىسكە دە قول جەتكىزە المادى. جەر-جاھاننىڭ جامپوزدارى جينالعان جارىستا سەگىز قولا مەدالمەن شەكتەلىپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە قالىڭ توپتىڭ اراسىندا قالىپ قويدىق. ناقتىلاپ ايتساق, 83-ورىندى قاناعات تۇتتىق...
