مۇنايدى قۇبىر ارقىلى تاسىمالداۋ كومىرسۋتەكتەردى مەجەلى جەرگە جەتكىزۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ءادىسى بولىپ قالا بەرەتىنى داۋسىز. ەلىمىزدە مۇنايدى تاسىمالداۋدى قۇرامىنا ەلدەگى قۇبىر كاسىپورىندارىنىڭ بارلىعى كىرەتىن «قازترانسويل» ۇلتتىق كومپانياسى جۇزەگە اسىرادى. سونىمەن قاتار ەلدەگى كەن ورىندارىنداعى مۇنايدىڭ باسىم بولىگى تۇتقىرلىعى جوعارى جانە ءپارافيندى بولىپ سانالادى. سوندىقتان ولاردى قۇبىر ارقىلى تاسىمالداۋ بىرقاتار قيىندىق تۋعىزىپ وتىر.
مۇنايدى قۇبىرمەن تاسىمالداۋ كەزىندە پارافيندەردىڭ كريستالدانۋىنان جانە مۇنايدىڭ تۇتقىرلىعىنىڭ جوعارىلاۋىنان كۇردەلى ماسەلەلەر تۋىندايدى. ماسەلەن, قۇبىرداعى قىسىم جوعارىلايدى. سورعى جابدىقتارىنا جۇمسالاتىن ەنەرگيا شىعىنى مەن ولاردىڭ توزۋى تاعى بار. سونىمەن قاتار قۇبىردىڭ وتكىزۋ قابىلەتى تومەندەيدى. سۋىق كليماتتىق ايماقتاردا قۇبىرلاردىڭ ىشكى قابىرعالارىندا تىكەلەي پارافيندىك شوگىندىلەردەن مۇنايدى تاسىمالداۋ ءتىپتى كۇردەلەنە تۇسەدى. ياعني مۇناي قۇبىرىنىڭ كولدەنەڭ قيماسى تارىلىپ, سونىڭ سالدارىنان ونىمدىلىك تومەندەيدى. قازىرگى ۋاقىتتا وڭتۇستىك تورعاي ويپاتى كەن ورىندارىندا وندىرىلەتىن مۇنايدىڭ باسىم بولىگى 12-18 پايىز ءپارافيندى قۇرايدى. قۇرامىندا ءپارافيندى قوسىلىستاردىڭ كوپ بولۋىنا بايلانىستى بۇل مايلار سالىستىرمالى تۇردە تەز قاتىپ قالادى. تيىسىنشە بۇل قۇبىرلار ارقىلى تاسىمالداۋدى قيىنداتادى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا قازىر مۇناي قۇبىرى تراسساسىنىڭ بويىندا بەلگىلى ءبىر قاشىقتىققا مۇناي جىلىتۋ پۋنكتتەرى ورناتىلىپ جاتىر. ەكولوگيالىق جانە ەكونوميكالىق سەبەپتەرگە بايلانىستى مۇناي وڭدەۋ كەزىندە جىلىتۋ ادىستەرىن قولدانۋدىڭ ءتيىمسىز ەكەنىن ەسكەرگەن ءجون.
م.اۋەزوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي توبى جۇزەگە اسىرعان جوبا پارافيندىك مۇنايدى تاسىمالداۋعا ارنالعان دەپرەسسورلىق ماقساتتا جاڭا كومپوزيتسيالىق رەاگەنتتەر الۋ تەحنولوگياسىن جاساۋعا باعىتتالعان. جوبانىڭ نەگىزگى يدەياسى – ماقتا مايىن, پوليولەفيندەردى جانە اليفاتتى سپيرتتەردى وڭدەۋدىڭ جاناما ونىمدەرى نەگىزىندە ءپارافيندى مايدىڭ قاتۋ تەمپەراتۋراسىن تومەندەتۋ ءۇشىن ءتيىمدى ءارى قولجەتىمدى حيميالىق رەاگەنتتەردى الۋ.
ەلىمىزدىڭ قاشاعان سياقتى ءىرى مۇناي كەن ورىندارى تولىق جوبالىق قۋاتقا جەتكەندە رەاگەنتتەرگە دەگەن قاجەتتىلىك ايتارلىقتاي ارتا تۇسپەك. جوسپار بويىنشا كۇنىنە شامامەن 1,5 ميلليون باررەل مۇناي وندىرىلەدى دەپ كۇتىلەدى. سوندىقتان بۇل جوبانىڭ ماڭىزى زور.
جوبانىڭ ناتيجەلەرى پارافيندىك مۇنايدى جيناۋ جانە تاسىمالداۋ بويىنشا كاسىپورىنداردىڭ مۇناي قۇبىرلارىنا قولدانىلاتىن بولادى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, بولاشاقتا بۇل مۇناي-گاز ونەركاسىبىن جانە مۇناي-حيميا ءوندىرىسىن دامىتۋعا, جاڭا وتاندىق دەپرەسسورلىق رەاگەنتتەردىڭ شاعىن ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋعا جانە شىمكەنت قالاسى, تۇركىستان وبلىسى سياقتى حالىق تىعىز ورنالاسقان وڭىرلەردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ىقپال ەتەدى.
