ەڭبەكقور اكىم

ەلىمىزدەگى سايلاۋ جۇيەسىن جاڭ­عىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭى اشىق قو­عام قۇرۋعا جاسالعان ايقىن قا­دام رەتىندە قابىلدانىپ وتىر. سايا­سي پارتيالار اراسىندا باسەكە كۇشەي­گەنى ناۋرىزدا وتكەن سايلاۋدا ايقىن اڭعارىلدى. 

اۋداندىق ماڭىزى بار قالا, اۋىل, كەنت جانە اۋىلدىق وكرۋگ اكىم­دەرىن تىكەلەي سايلاۋعا مۇم­كىندىك جاسالعالى بەرى اۋىل باسشىسى بولۋعا تالاپ قىلعان­دار­دىڭ دەنى سايلاۋعا ءوزىن-ءوزى ۇسى­­نۋ تارتىبىمەن تۇسە باستادى. بۇل قو­­عامدى دەموكراتيالاندىرۋ جو­­لىندا جاسالعان ماڭىزدى قا­دام­نىڭ ءبىرى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ باس­تا­ماسىمەن قولعا الىنعان «حا­لىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» اتانۋدىڭ باستى شارتى – ازا­مات­تارمەن تىعىز قارىم-قاتى­ناس ورناتۋ. قوعام تالابىنا قۇلاق اسىپ, ەلگە تاڭداۋ جاساۋعا مۇم­كىندىك بەرگەندە عانا ءوزى باس­قا­را­تىن ايماقتىڭ ماسەلەسىن جاقسى بىلەتىن ازاماتتار ءىس باسىنا كەلمەك.

قىزىلوردا وبلىسى اۋىل اكىم­­دەرىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋدە جاق­سى تاجىريبە قالىپتاستىرعان ايماقتار قاتارىندا تۇر. ماسە­لەن, 2021 جىلى وتكەن 65 ساي­لاۋ­دىڭ 47-ءى تىكەلەي سايلاۋ بولسا, بىلتىر ءوڭىر حالقى 32 اۋىلدىڭ اكىمىن تاڭداعان. بيىل تۇرعىندار 33 اۋىلدىڭ باسشىسىن تاڭداۋ ءۇشىن داۋىس بەرەدى. بۇگىنگە دەيىن 21 اۋىلدىڭ اكىمى قايتا سايلاندى.

ارال اۋدانىنىڭ جاڭا­قۇ­رى­لىس, قۇلاندى, جەتەس بي, قا­زالى اۋدانىنىڭ اقجونا, ارىق­بالىق, شاكەن, كولارىق, بىرلىك جانە قى­زىل­قۇم, جالاعاش اۋدانىنىڭ جا­ڭا­داريا, اققۇم, مىرزاباي احۋن, مادەنيەت اۋىلىنىڭ اكىم­دەرى جاڭادان سايلاندى. قار­ماق­شى اۋدانىنداعى اقتوبە مەن الداشباي احۋن, سىرداريا اۋدا­نىندا اقجارما, جاڭا­قو­رعان اۋدا­نى­نىڭ جاڭا­رىق, سۇتتىقۇدىق, قارا­تو­بە, قىركەڭسە اۋىلدىق وكرۋ­گىنىڭ اكىمدەرى اۋىستى. ال قىزىلور­دا قالاسىندا اقسۋات اۋىلدىق وكرۋ­گى­نە جاڭا اكىم سايلاندى.

وبلىستىق سايلاۋ كوميسسيا­سى­­نىڭ توراعاسى ادىلبەك ەرسۇل­تا­نوۆتىڭ ايتۋىنشا, جىل اياعىنا دەيىن وكىلەتتىگى اياقتالعان تاعى 12 كەنت جانە اۋىلدىق وكرۋگتە اكىم سايلاۋى وتكىزىلمەك.

– اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋى زاڭ تالاپتارىنا ساي, ءادىل ءارى اشىق تۇردە وتكىزىلەدى. تۇرعىندار اۋىل­دىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ءۇشىن ين­ۆەستيتسيا تارتۋعا ىنتالى, الەۋ­­­­­مەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە نيەتتى, تۋعان جەرىنە جاناشىر ازا­مات­تار­دى تاڭداپ داۋىس بەرىپ جاتىر. اري­نە, «بارىنە قارسىمىن» دەگەن بەل­گىنى دە تاڭدايتىندار جوق ەمەس. ءبىر ەرەكشەلىگى, سايلاۋعا تۇسكەن ازا­ماتتاردىڭ 92,8 پايىزى ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ جولىمەن باق سىنادى. ياعني ازاماتتىق ۇستا­نى­مى ايقىن, ءبى­لىم­دى كەز كەلگەن ازاماتتىڭ كانديدات بولۋعا مۇم­كىن­دىگى بار, – دەيدى وب­لىس­تىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى.

تۇرعىندارمەن ەتەنە ارالاساتىن اۋىل اكىمىن تاڭداۋدى ەل­دىڭ ەركىنە سالۋ ەلدى مەكەندەگى كەز كەلگەن ماسەلەنى  جەدەل ءارى ءتيىم­دى شەشۋدىڭ ءبىر تەتىگى. ءارى بۇل بيلىككە تالاپتى جاستاردىڭ كەلۋىنە جول اشادى.

اڭگىمەمىز تۇرعىندارمەن بىر­گە اۋىلىن تازالاپ جۇرگەن اكىم­نەن باستالىپ ەدى عوي. ول وبلىستاعى ەڭ جاس اكىم ەلنۇر ەلشەكەنوۆ بولىپ شىقتى. جاقىندا جيىرما جەتىگە تولعان ول ءوزى تۇراتىن جاڭاقۇرىلىس اۋىلىنا باسشى تاڭ­داعاندا سايلاۋعا ءوزىن-ءوزى ۇسى­نىپتى.

جاس اكىم وسىعان دەيىن مال شار­ۋا­شىلىعىمەن اينالىساتىن قو­جا­لىق توراعاسى رەتىندە باستاما كوتەرىپ, اۋىلدارداعى ارىقتاردى تازالاپ, باقشا ەگەتىن­دەر­دىڭ جەرىن جىرتىپ, جولىن تەگىستەپ بەرىپ كە­لىپتى. ءتۇرلى ءىس-شا­را­­لاردان قالىس قالماي, قايى­رىم­دىلىق تانىتقان كەزى كوپ.

– بىزدەگى نەگىزگى تىرشىلىك – مال شار­ۋا­شىلىعى. اۋىلداعىلار جازدا قىسقى جەمشوبىن قامداپ الادى. وسى باعىتتا قولايلى جاع­داي جاساۋ ءۇشىن ەلمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيمىز. تەك مالمەن عانا شەك­تەلىپ قالعىمىز كەلمەيدى. وسى كۇنگە دەيىن قاجەتتى كوكونىس­تەر­دى سىرتتان الدىرىپ كەلدىك. بىراق مۇنىڭ ءوزىڭ ەككەندەي بولمايتىنى بەلگىلى عوي. وسى رەتتە اۋىلدا  باۋ-باقشا ەگۋگە تالاپ قىلىپ وتىرعانداردىڭ باسىن قوسىپ, ولاردىڭ بوس جاتقان جەرلەرگە باقشا ەگۋىنە جاعداي جاساۋىمىز كەرەك. بۇل باعىتتا ۇلكەن جوسپارىم بار. ءبارى دە رەت-رەتىمەن ورىندالادى دەگەن وي­دامىن,– دەيدى جاس اكىم.

بيىل العاش رەت رەسپۋبليكادا 45 اۋدان جانە وبلىستىق ماڭىزى بار قالا اكىمدەرى تىكەلەي سايلا­نا­دى. ولاردىڭ قاتارىندا اي­ماق­تان 2 اۋدانعا اكىم تاڭدا­لادى. باس­تى­سى, بيلىكتىڭ ينستيتۋتتارىن جا­ڭارتۋدىڭ بۇل باستاماسىن ەل قولداپ وتىر. اكىمدەردى سايلاۋ ەل ەرتەڭىن ويلاۋدىڭ قامى ەكەندىگىنە كوز جەتتى.

دەمەك «اكىم بول, حالقىڭا جا­قىن بول» دەگەن ءتامسىلدىڭ سالماعى ارتا تۇسەر كەزەڭ ءالى الدا.

قىزىلوردا