پىكىر • 05 قىركۇيەك, 2023

تۇراقتىلىقتى كوزدەگەن جيىن

240 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى العاش رەت 2003 جىلعى 23-24 قىركۇيەكتە ءوتتى. حا­لىقارالىق فورۋمنىڭ ءاۋ باستان بەلگىلەنگەن ماقساتى – الەم­دىك جانە ءداستۇرلى دىندەردەن جالپى ادامزاتتىق باع­دار­لار­دى ىزدەۋ, دىنا­رالىق سۇحباتتى جۇزەگە اسىرۋ مەن كەلىسىلگەن شەشىمدەردى قا­بىلداۋ ماقساتىندا تۇراقتى نەگىزدە قىزمەت اتقاراتىن حالىق­ارالىق ينستيتۋتتىڭ جۇمىس ىستەۋىن قام­تاماسىز ەتۋ.

تۇراقتىلىقتى كوزدەگەن جيىن

سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»

قوعام تۇراقتىلىعىنىڭ باس­تى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى – دىن­ارالىق جانە ەتنوسارالىق تاتۋ­لىقتى دامىتۋ. بۇل ءوز كەزە­گىن­دە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ نە­­­گىزگى بولىگى. قوعامنىڭ دامۋى – كەز كەلگەن ازاماتىنىڭ كوزقا­راستارى مەن نانىمدارىنا توزىمدىلىكپەن جانە قۇر­مەت­پەن قاراۋعا نەگىز­دەل­گەن. وسى­لايشا, قازاق ەلى ۇلت­ارالىق جانە دىنارالىق تاتۋ­لىق­تىڭ وزىندىك قايتالانباس ۇلگىسىن قا­لىپتاستىرعان. ەلىمىزدە ءۇش جىل سايىن ءوتىپ كەلە جاتقان دىندەر سەزى وسىعان دالەل. بۇل جيىن بەيبىتشىلىكتى, كەلىسىم مەن توزىمدىلىكتى ادامزات ءومىرىنىڭ اينىماس قاعيداتتارى دەپ ساناۋ­عا, دىندەر, كونفەسسيالار, ۇلتتار مەن ەتنوستار اراسىندا ءوزارا قۇرمەت پەن توزىمدىلىككە قول جەت­­كىزۋگە, ادامداردىڭ ءدىني سە­زىم­­­دەرىن قاقتىعىستار مەن اسكە­ري ارەكەتتەردى ءورشىتۋ ماق­سا­­تىندا پايدالانۋعا جول بەرمەۋگە شاقىرادى.

دىنارالىق جانە كونفەس­سيا­ارالىق سۇحبات داستۇرلەرىن دىنارالىق سەزد تۇرىندە نىعايتۋ, دىندەر مەن مادەنيەتتەر, وركە­نيەتتەر اراسىنداعى ديالوگتى ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان جە­تىن­شى فورۋمنىڭ وتكەنىنە دە جىل تولدى. وعان يسلام, حريستيان, يۋدايزم, بۋدديزم, سينتويزم, داوسيزم جانە باسقا دا ءداستۇرلى دىندەردىڭ باسشىلارى مەن كورنەكتى وكىلدەرى قاتىستى. سەزدىڭ ديالوگ الاڭدارىندا ءدىني قاۋىمداستىقتاردىڭ رۋحاني جاقىنداسۋى بويىنشا ماز­مۇن­دى جانە كەلەلى اڭگىمە ءوربىپ, ناتيجەسىندە بىرلەسكەن دەكلاراتسيالار مەن ۇندەۋلەر قابىلداندى.

سەزد اياسىندا «قازىرگى الەم­دەگى رۋحاني جانە مورالدىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋداعى دىندەردىڭ ءرولى», ء«بىلىم مەن ءدىني اعارتۋدىڭ دىندەر مەن ما­دە­نيەت­تەردىڭ سىيلاستىقتا قاتار ءومىر ءسۇرۋ جانە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋداعى ءرولى», ء«دىني كوشباسشىلار مەن مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ جا­ھان­­دىق دىنارالىق ديالوگ پەن بەي­بىت­شىلىكتى ىلگەرىلەتۋگە, ەكس­ترە­­­ميزم­گە, راديكاليزمگە جانە تەر­­روريزمگە قارسى ءىس-قيمىلعا قوس­قان ۇلەسى», «ايەلدىڭ قازىرگى قو­عام­نىڭ ءال-اۋقاتى مەن تۇراق­تى دامۋىنا قوسقان ۇلەسى جانە ايەلدەردىڭ الەۋمەتتىك مار­­تە­بەسىن قولداۋداعى ءدىني قوعام­داس­تىقتاردىڭ ءرولى» اتتى وزەكتى تاقىرىپتار كوتەرىلىپ, ۇتىم­دى ۇسىنىستار ورتاعا تاس­تال­­عانىنا كوزىقاراقتى وقىرمان كۋا.

بۇل ۇسىنىستار مەن باستامالار الەمدى الاڭداتىپ وتىر­عان ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تا­بۋعا ءوز سەپتىگىن تيگىزبەك جانە الەم­دىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوش­باسشىلارىنىڭ بەيبىت­شى­لىكتى ساقتاۋ جايلى تۇجى­رىم­دارى جاھان تۇراقتى­لى­عى­نىڭ ساقتالۋىنا ءوز ۇلەسىن قو­سادى دەپ سەنەمىز. وسىنداي ما­ڭى­زى جوعارى ءىس-شارانى وتكىزۋ ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جانە مارتەبە. ەلىمىز دىنارالىق تاتۋلىقتىڭ وتاندىق ۇلگى­سىن حالىقارالىق ساحنادا مويىن­داتتى.

 

ماقسات رامانقۇلوۆ,

باتىس قازاقستان وبلىسى
ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى

سوڭعى جاڭالىقتار