عىلىم • 29 تامىز, 2023

ۋران ءوندىرىسىن وركەندەتەتىن قادام

361 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

الەمدە ۋرانعا دەگەن سۇرانىس جوعارى. ۋراننىڭ قورى بويىنشا قازاقستان الدىڭعى قاتاردا ورنالاسقان. جىل سايىن ەلىمىزدە 20 مىڭ توننادان استام ۋران وندىرىلەدى. ياعني الەمدىك ءوندىرىستىڭ 40 پايىزعا جۋىعى ءبىزدىڭ ەلگە تيەسىلى. سوندىقتان بۇل باعىتتى بارىنشا دامىتۋ ماڭىزدى.

ۋران ءوندىرىسىن وركەندەتەتىن قادام

وسى ورايدا Satbayev University عا­لىمدارى ۇڭعىمالىق دەرەكتەر بويىن­شا قاباتتىڭ ۇڭعىماارالىق ليتولوگياسىن جانە ونىڭ ءسۇزۋ قاسيەتتەرىن قال­پىنا كەلتىرۋگە, قاباتتاعى گيدرو­دي­ناميكانى انىقتاۋعا جانە قاباتتا­عى حيميالىق جانە ماسسا الماسۋ ۇدە­رىستەرىن ەسەپتەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن 3D كومپيۋتەرلىك باعدارلامالارىن ازىرلەدى. بۇل باعدارلامالار زاماناۋي ادىستەرمەن وندىرىسكە جۇتاڭ كەندەردى تارتۋ ارقىلى رەسۋرستىق بازانى كەڭەيتۋ جانە حالىقارالىق نارىقتا ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان ماڭىزدى.

مامانداردىڭ ۋراندى ۇڭعىمالىق جەراستى حيميالىق شايۋ ادىسىمەن ءوندىرۋدىڭ گەولوگيالىق, گيدروديناميكالىق جانە ماسسا الماسۋ كەزەڭدەرىنىڭ ماتەماتيكالىق مودەلدەرىن ازىرلەۋدەگى جانە جاساۋداعى تاجىريبەسى زور. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, جەراستى ۇڭعىمالىق شايۋ ادىسىمەن يگەرۋگە جارامدى الەمدىك بارلانعان ۋران قورىنىڭ 65 پايىزدان استامى قازاقستان اۋماعىندا ورنالاسقان.

ۋران ءوندىرۋ تەحنولوگياسىنىڭ وتان­دىق عالىمدار ۇسىنعان يميتاتسيا­لىق مودەلى «قازاتومونەركاسىپ» ۇلتتىق اتوم كومپانياسىنىڭ بولىمشەلەرىن­دە تولىق كولەمدە قولدانىلىپ كەلەدى. الەمدىك نارىقتا مۇن­داي باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ ازىر­گە جوق. ونىڭ ۇستىنە باكتەريالىق سىلتى­سىزدەندىرۋ ادىسىمەن التىن, مىس جانە تاعى دا باسقا مەتالداردى وندىرەتىن كاسىپورىنداردا دا يميتاتسيالىق مو­دەلدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بار.

جۇرگىزىلگەن عىلىمي زەرتتەۋ بارىسىندا كەن ورنىن يگەرۋدى جوسپار­لاۋعا جانە ءوندىرۋدى بولجاۋعا, ءون­دىرۋ ۇدەرىسىن باسقارۋعا جانە وڭتايلاندىرۋعا, باكتەريالاردى پايدالانباي ءداستۇرلى سىلتىسىزدەندىرۋ ارقىلى وندىرۋگە ءتيىمسىز كەندەردى وندىرىسكە تار­تۋ جولدارىن ايقىنداۋعا مۇمكىن­دىك بەرەتىن ماتەماتيكالىق نەگىزدەر سالىنىپ, باكتەريالىق سىلتىسىزدەندىرۋ ادىسىمەن ۋران ءوندىرۋ ۇدەرىسىنىڭ يمي­تاتسيالىق مودەلى ازىرلەندى. جوبانىڭ جاڭاشىلدىعىنا كەلەر بولساق, 3D تالداۋ ارقىلى ۇدەرىستىڭ دامۋىن بولجاۋعا جانە ءوندىرۋدىڭ بارلىق ساتىسىن باقى­لاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ۋراندى جەراس­تى باكتەريالىق شايۋ ادىسىمەن ءوندىرۋ تەحنولوگياسىنىڭ ماتەماتيكالىق جانە يميتاتسيالىق (تسيفرلىق) مودەلدەرىن ازىرلەۋ كومەگىمەن باكتەريالىق شايمالاۋ تەحنولوگياسىن قولدانۋعا ارنالعان عىلىمي نەگىز قۇرىلعان.

عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنا كوماندامەن جۇمىس ىستەۋدى, قۇجاتتامانى دايىنداپ, پايدالانۋ جولدارىن ۇيرەتۋ ماقساتىندا ماگيستراتۋرا مەن دوكتوران­تۋرا ستۋدەنتتەرى دە تارتىلعانىن ەسكە سالا كەتەيىك.

سوڭعى جاڭالىقتار