سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
كەڭەستىڭ قۇلاقكۇيى
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبىلىم سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق تامىز كەڭەسىنە قاتىسۋشىلارعا قۇتتىقتاۋ جولدادى. قۇتتىقتاۋدى تامارا دۇيسەنوۆا وقىپ بەردى. «سىزدەردى ءبىلىم سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق تامىز كەڭەسىنىڭ باستالۋىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا پەداگوگ مامانداردىڭ باسىن قوسىپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا ءبىلىم, تاربيە بەرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى القالى جيىن وتكىزۋ يگى داستۇرگە اينالدى. بۇل – ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا ىقپال ەتەتىن ماڭىزدى باسقوسۋ. ساپالى ءبىلىم بەرۋ – باسەكەگە قابىلەتتى, وركەنيەتتى ەل بولۋدىڭ كەپىلى. ادامزات تاريحىنداعى جەتىستىكتىڭ بارلىعى ءىلىم, عىلىمنىڭ جەمىسى ەكەندىگى ءسوزسىز. ساۋاتتى ۇرپاق ءوسىرۋ ارقىلى عانا ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرا الامىز.
ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى «مەكتەپتىڭ جانى – مۇعالىم, مۇعالىم قانداي بولسا, مەكتەبى ءھام سونداي بولماقشى», دەگەن. ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى جاس ۇرپاقتىڭ ءبىلىمدى, ەڭبەكقور ءارى وتانشىل بولۋىنا بايلانىستى. جاستاردى ادال ازامات ەتىپ تاربيەلەۋ, ولاردىڭ بويىنا ىزگى قۇندىلىقتاردى ءسىڭىرۋ اسا ماڭىزدى مىندەت. وسى جاۋاپتى جۇمىستى ابىرويمەن اتقارىپ جۇرگەن ۇستازدار قاۋىمىنا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. بۇگىنگى باسقوسۋدا جاس ۇرپاققا وزىق ءبىلىم, ونەگەلى تاربيە بەرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى سالماقتى ويلار مەن ساليقالى پىكىرلەر ايتىلادى دەپ سەنەمىن», دەلىنگەن پرەزيدەنت قۇتتىقتاۋىندا.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءداستۇرلى تامىز كەڭەسى بيىل جاڭا فورماتتا وتكىزىلدى. ءبىر تاقىرىپتىق باعىت قاعيداتى نەگىزىندە 20 وڭىردە ءبىلىم سالاسىنداعى 20 وزەكتى تاقىرىپ جان-جاقتى تالقىلاندى. جاڭا فورماتتىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – تامىز كەڭەسىندە كوتەرىلەتىن ماسەلەلەر اۋقىمى كەڭەيىپ, تالقىلاۋعا قاتىسۋشىلار سانى ارتتى. وڭىرلەردەگى تاقىرىپتىق باعىتتار بويىنشا جۇزدەن استام سەكتسيا ءوتتى. وعان 32 مىڭعا جۋىق ادام, ونىڭ ىشىندە 12 مىڭ ادام وففلاين, 20 مىڭ ادام ونلاين قاتىستى. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى پەداگوگتەردىڭ جيىنى ۇيىمداستىرىلدى. وندا ءوڭىردىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى جەتىستىكتەرى مەن جاڭا وقۋ جىلىندا العا قويىلعان مىندەتتەرى ءسوز بولدى. سونداي-اق تامىز كەڭەسى اياسىندا ءارى ءبىلىم كۇنى قارساڭىنا وراي ەلىمىزدىڭ 852 پەداگوگى «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالىمەن, العىس گراموتالارىمەن, قۇرمەت ديپلومدارىمەن ماراپاتتالدى.
تامارا دۇيسەنوۆا ءبىلىم سالاسىندا ءبىرشاما وڭ وزگەرىس بارىن, اسىرەسە, جاستاردىڭ كوبى مۇعالىم بولۋعا ىنتا بىلدىرەتىنىن, بۇل ءىس جۇزىندە مۇعالىم مارتەبەسىنىڭ كوتەرىلگەنىنىڭ ايعاعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «تەك بيىلدىڭ وزىندە عانا مەملەكەتتىك گرانتقا ۇمىتكەرلەردىڭ ءاربىر ءتورتىنشىسى, سونىمەن قاتار 1,5 مىڭنان استام «التىن بەلگى» يەگەرى مۇعالىم بولعىسى كەلدى. ەستەرىڭىزدە بولسا, وسىدان نەبارى 5 جىل بۇرىن پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا تالاپكەرلەر 50 بالمەن تۇسسە, بۇگىندە شەكتى بالل – 111», دەدى ول.
سونداي-اق ت.دۇيسەنوۆا وقۋ جىلىنىڭ ۇزارتىلۋىنا قاتىستى پىكىر ءبىلدىرىپ, مۇڭداي وزگەرىسكە جاقسى دايىندىقپەن كەلۋ كەرەگىن ايتتى. ول وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى اسىعىس شەشىم قابىلداعاندىقتان, وقۋ جىلىن اياقتاۋدى قايتادان 25 مامىرعا اۋىستىرۋدى ۇسىندى. ال وقۋ جىلى 34 اپتادان 36 اپتاعا 2025 جىلدان كەيىن عانا ۇزارادى.
مەكتەپتىڭ باستى مىندەتى – تاربيە
بۇدان كەيىن وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى اۋقىمدى بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا سايكەس, پەداگوگتەردىڭ ەڭبەك جاعدايلارى جاقسارتىپ كەلەدى.
– پەداگوگ كاسىبي ستاندارتى پەداگوگتىڭ ۇزدىكسىز كاسىبي دامۋىنا ىقپال ەتەدى. ەلىمىزدىڭ 620 پەداگوگى 2012 جىلدان باستاپ ۇزدىك پەداگوگ رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى جانە ونىڭ ناتيجەسى بويىنشا 1 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە سىياقى الدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, 2023 جىلدىڭ ءبىرىنشى قاڭتارىنان باستاپ مەكتەپ پەداگوگتەرىنىڭ جالاقىسى تاعى دا 25 پايىزعا ءوستى. بۇگىنگى تاڭدا 217 مىڭ مۇعالىم جاڭا جۇيەمەن اتتەستاتتاۋ قورىتىندىسى بويىنشا نەگىزگى جالاقىعا قوسىمشا اقى الىپ وتىر. ەندى مۇعالىمنىڭ قىزمەتى تۋرالى بارلىق اقپارات ونىڭ جەكە كابينەتىندە جيناقتالاتىن بولادى. سونىمەن قاتار جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ پەداگوگيكا جانە وقىتۋ ادىستەمەسى بويىنشا تەستىلەۋ الىنىپ تاستالىنادى. مۇعالىم تەك ءوزى ساباق بەرەتىن ءپانى بويىنشا عانا تەستىلەۋدەن وتەدى. بولاشاقتا پەداگوگ-زەرتتەۋشى مەن شەبەردىڭ بىلىكتىلىك ساناتىن بەرۋ ءتارتىبى دە قايتا پىسىقتالادى. كۇنى كەشە وتاندىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا زور ەڭبەك سىڭىرگەن بەدەلدى ازاماتتاردىڭ باسى قوسىلىپ, مينيسترلىك جانىنان رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر كەڭەسىن قۇردىق. مۇنداي كەڭەستەر ءار وڭىردە قۇرىلۋعا ءتيىس, – دەدى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى.
ع.بەيسەمباەۆ بۇدان كەيىن بالاباقشالاردىڭ جايىنا توقتالدى. ونىڭ پىكىرىنشە, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياسات ءاربىر بالاعا مەكتەپكە دەيىنگى ساپالى ءبىلىم مەن سانالى تاربيە بەرۋگە باعىتتالعان.
– 11 مىڭنان استام مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمعا 1 ميلليونعا جۋىق بالا بارادى. 100 مىڭعا جۋىق پەداگوگ بالاباقشالاردا تاربيە جانە وقىتۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىسادى. بالاباقشالاردىڭ كەزەك ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن جىل باسىنان بەرى 32 مىڭ ورىندىق 332 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم اشىلىپ, جىل سوڭىنا دەيىن تاعى دا 48 مىڭ ورىننىڭ ەنگىزىلۋى كوزدەلگەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بالانى كەزەككە قويۋ جانە مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا قابىلداۋ ءۇشىن جولداما الۋعا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەسەپكە الۋدىڭ بىرىڭعاي بازاسى قۇرىلىپ جاتىر. وتكەن جىلى ەنگىزىلگەن مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋدىڭ جاڭا مودەلى دە وڭ ناتيجەسىن بەرە باستادى. تاربيەشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن مەملەكەتتىك بالاباقشالاردىڭ بارلىعى بەينەباقىلاۋمەن جابدىقتالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا كاسىبي مامانداردى تارتۋ ماقساتىندا بيىل قىركۇيەك ايىنان باستاپ تاربيەشىلەردىڭ جالاقىسى 30 پايىزعا ارتادى جانە بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ءالى دە جالعاسىن تابادى. بالاباقشانىڭ ءار تاربيەشىسى ءوز قاراۋىنداعى بالانىڭ مەكتەپكە دايىن بولىپ بارۋىنا جاۋاپتى ەكەنىن ءبىلۋى كەرەك, – دەدى سالا باسشىسى.
مينيستر ورتا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جۇمىستارى دا جۇيەلى تۇردە جالعاسىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ بايانداۋىنشا, وسى جىلى وقۋلىقتاردىڭ 80 پايىزى تسيفرلىق فورماتقا كوشىرىلىپ, العاش رەت اۋىل مەكتەپتەرى مەن شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردى قولداۋ جۇمىستارى باستالعان. جوبانىڭ ماقساتى – يننوۆاتسيالىق ادىستەردى پايدالانا وتىرىپ, اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنداعى الشاقتىقتى ازايتۋ.
سونداي-اق وقۋشىلاردىڭ الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن وتكەن جىلى زاڭنامالىق دەڭگەيدە حالىقارالىق وليمپيادالاردىڭ جەڭىمپازدارىنا جانە ولاردى دايارلاعان پەداگوگتەرگە ماتەريالدىق سىياقى تولەۋ نورماسى دا ەنگىزىلگەن. ماسەلەن, وتكەن وقۋ جىلىندا وتاندىق وقۋشىلار 312 مەدال جەڭىپ العان. 27 جەڭىمپاز پەن 26 پەداگوگكە 500-501 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن سىياقى بەرىلگەن.
ع.بەيسەمباەۆ الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى وتباسىلاردىڭ بالالارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىنىن ايتتى. بۇگىنگى تاڭدا 421 وقۋشىعا ءبىلىم-يننوۆاتسيا ليتسەيىندە, «دارىن» جانە رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەپتەرىندە وقۋعا مۇمكىندىك بەرىلگەن. «مينيسترلىك جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى –ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى قولداۋ. 5 760 مەكتەپتە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 50 مىڭنان استام بالاعا ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن جاعداي جاسالعان. سونداي-اق «قازاقستان حالقىنا» قورىمەن ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ بويىنشا مەموراندۋم جاسالدى. قازىرگى ۋاقىتتا 31 مەكتەپ ارنايى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن», دەدى ول.
وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى بيىلدان باستاپ مەكتەپتەگى تاربيە جۇمىستارى قولعا الىناتىنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا اتا-انالاردى پەداگوگيكالىق قولداۋ ورتالىعى جۇمىسىن باستايدى. ولاردىڭ باستى باسىمدىقتارى – بالالاردى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋدە وتباسى مەن مەكتەپتىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ جانە اتا-انالاردىڭ ءپوزيتيۆتى مادەنيەتىن دامىتۋ. جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان ءبىرتۇتاس تاربيە باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلا باستايدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇل قۇجات جالپىادامزاتتىق جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «بالالار كىتاپحاناسى» جوباسى ىسكە اسىرىلعان. ونىڭ شەڭبەرىندە مەكتەپ كىتاپحانالارىنىڭ قورىن وتاندىق جانە الەمدىك ادەبيەتتىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىمەن تولىقتىرۋ جوسپارلانعان. بۇل جوبانىڭ ماقساتى – بالالاردى ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە تاربيەلەۋ جانە جالپى كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى وياتۋ. بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ جانە سالاماتتى ءومىر سالتى قاعيداتتارىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن مينيسترلىك سپورتتىڭ ون ءتۇرى بويىنشا مەكتەپ جانە كوللەدج ستۋدەنتتەرى ليگالارىن, سونداي-اق قىسقى-جازعى گيمنازيادان رەسپۋبليكالىق كوپ دەڭگەيلى جارىستار مەن تۋرنيرلەردى وتكىزۋدى قولعا العان. توعىزقۇمالاق, اسىق اتۋ سىندى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن دە دامىتۋعا دەن قويىلعان. بيىل ۇلتتىق مەكتەپ ليگاسى اياسىندا 2 ميلليوننان استام وقۋشىنىڭ قاتىسۋىمەن 39 جارىس وتكىزىلگەن.
جايلى ينفراقۇرىلىمنىڭ ماڭىزى
تامىز كەڭەسى اياسىندا استانا قالاسىندا جايلى ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «جايلى مەكتەپ» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ اياسىندا 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋبليكا بويىنشا 740 مىڭ وقۋشىعا 369 مەكتەپ, ال ەلوردادا 90 مىڭ وقۋشىعا 24 مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. بىلتىر استانادا 1-سىنىپقا بارعان بالالاردىڭ سانى 25 مىڭ بولسا, مەكتەپتى بىتىرگەن بالالاردىڭ سانى 9 مىڭ. ايىرماشىلىق 16 مىڭ بالانى قۇرادى. ياعني جىل سايىن كەم دەگەندە 10-15 مەكتەپ سالىنۋى كەرەك.
– كەيىنگى جىلدارى مەكتەپ قۇرىلىسىنىڭ قارقىنى دەموگرافيالىق ۇدەرىستەرگە, جيناقتالىپ قالعان وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىنا تولىق ىلەسە المادى. كەيىنگى 10 جىلدىڭ ىشىندە وقۋشىلار سانى 1 ميلليوننان اسا ءوسىپ, قازىرگى كۇنى 3 ميلليوننان اسىپ كەتتى. بۇل ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن 2020 جىلدان باستاپ مەكتەپ قۇرىلىسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. كەيىنگى 3 جىلدا 340 مىڭ ورىندى 626 مەكتەپ ىسكە قوسىلدى. ونىڭ ىشىندە تۇركىستان وبلىسىندا – 153, شىمكەنت قالاسىندا – 90, الماتى قالاسىندا – 72, جامبىل وبلىسىندا – 62, استانا قالاسىندا 40 مەكتەپ سالىندى. بيىل ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ قولداۋ قورى ەسەبىنەن 76 مىڭ وقۋشىعا 62 مەكتەپ سالىندى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر ەسەبىنەن 28 مىڭ وقۋشىعا 53 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا تاياۋ. بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەت پەن قوعام تاراپىنان ءبىلىم ساپاسىنا قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيىپ كەلەدى. وقۋ ۇدەرىسىنىڭ تيىمدىلىگىن اتقاراتىن جاڭا تەحنولوگيالار مەن زاماناۋي ينفراقۇرىلىمدىق شەشىمدەرگە سۇرانىس كوپ. بۇنىڭ بارلىعى ءبىلىم كەڭىستىگىن دامىتۋعا كەشەندى كوزقاراستى قاجەت ەتىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى 2022 جىلعى جولداۋىندا ءاربىر وقۋشىنىڭ ءبىلىم الىپ, جان-جاقتى دامۋىنا قولايلى جاعداي جاسالۋعا ءتيىس دەگەن بولاتىن. ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنىڭ قولايلى بولۋى ءبىلىم الۋ ۇدەرىسىنىڭ تيىمدىلىگىنە, وقۋشىنىڭ ىنتاسىنا وڭ ىقپال ەتەدى. سوندىقتان دا زاماناۋي ءبىلىم ورداسىن جوبالاۋدىڭ ماڭىزدى اسپەكتىسى ەكونوميكالىق كومپونەنت بولۋى قاجەت. ەكونوميكالىق كومپونەنت دەگەنىمىز نە؟ بىرىنشىدەن, بالا ورگانيزمىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلگەن كەڭىستىك پەن جيھاز. ەكىنشىدەن, وقۋ ۇدەرىسىن نەعۇرلىم جەڭىلدەتەتىن يننوۆاتسيالىق جانە سمارت تەحنولوگيالاردىڭ قولجەتىمدى بولۋى. ۇشىنشىدەن, ەكولوگيالىق تازا جانە ەنەرگەتيكالىق ءتيىمدى ماتەريالداردىڭ قولدانۋى. تورتىنشىدەن, سىرتقى قاتەرلەردەن قورعايتىن زاماناۋي قاۋىپسىزدىك جۇيەلەر كەشەنى. بەسىنشىدەن, بالالاردىڭ ءتۇرلى ەرەكشەلىكتەرى مەن قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرەتىن ينكليۋزيۆتى ورتا, – دەدى وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەدىل وسپان.
جايلى مەكتەپتەردىڭ باسىم بولىگى استانا, الماتى قالالارىندا, تۇركىستان, الماتى, ماڭعىستاۋ, قىزىلوردا وبلىستارىندا سالىنادى. سەبەبى اتالعان وڭىرلەردە ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسى وتە وزەكتى. ال ۇلتتىق جوبا اياسىنداعى 369 جايلى مەكتەپتىڭ 163-ءى (44 پايىزى) اۋىلداردا, ال 206 ءبىلىم وشاعى, ياعني 56 پايىزى قالالاردا سالىنادى. «Samruk-Kazyna Constraction» اق باسقارما توراعاسى ماۋلەن ايمانبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بارلىق 369 مەكتەپتىڭ سىرتى دا, ىشكى جابدىقتاۋى دا بىردەي بولادى. قالاداعى جايلى مەكتەپتەر مەن اۋىلداعى جايلى مەكتەپتەردىڭ ءبىر-بىرىنەن ايىرماشىلىعى بولمايدى. وسىلايشا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنداعى الشاقتىق ازايادى.
جايلى مەكتەپتەردىڭ ارتىقشىلىعى – ولاردىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابىقتالىپ, وقۋشىلارعا جاقسى جاعداي جاسالۋىندا. جايلى مەكتەپتەر جالپى مەكتەپتەرگە قاراعاندا 15-20 پايىزعا كەڭ ەتىپ سالىنادى. تەحنيكالىق جارىقتاندىرۋ, كومپيۋتەر, ينتەراكتيۆتى تاقتا جانە باسقا دا قۇرىلعىلاردىڭ سانى ءتورت ەسەگە ارتىق بولادى. سونداي-اق كابينەتتەر مەن سپورتزال دا كوبىرەك بولادى. ماسەلەن, ورتا مەكتەپتەردىڭ كوبىندە تەك ءبىر سپورتزال بولسا, جايلى مەكتەپتەر 3-4 سپورتزالدان تۇرادى. قازاقتىڭ مادەنيەتىن دارىپتەۋگە دە كوڭىل بولىنەدى. مەكتەپ اۋماعىندا ۇلتتىق ويىندارعا ارنالعان الاڭقايلار جاسالادى. مەكتەپ اينالاسىندا ۇزىندىق پەن بيىكتىككە سەكىرۋ ايماقتارى, امبەباپ سپورت الاڭى مەن فۋتبول الاڭدارى بوي تۇزەيدى. سولتۇستىك ايماقتاردا حوككەي كورتى ورناتىلادى. وقۋشىلارعا, اتا-انالار مەن قىزمەتكەرلەرگە مەكتەپكە كەلۋ بارىنشا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن ءار جايلى مەكتەپتىڭ ءتورت جاعىنان كىرمە جولدار جاسالادى. ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ولاردىڭ ەنى التى مەتردەن كەم بولمايدى. سونىمەن قاتار تاڭەرتەڭ بالالاردى اكەلگەندە جانە كەشكە الىپ كەتكەن كەزدە مەكتەپ اۋلاسىندا كەپتەلىس بولماۋ ءۇشىن اۆتوتۇراق سالىنادى. قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى دە ەرەكشە نازارعا الىنعان. مەكتەپتەرگە بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلىپ, كىرىپ-شىعۋدى قاداعالاۋ جۇيەسى ورناتىلادى.
«جايلى مەكتەپ» جوباسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا قاتىستى ءبىرشاما ماسەلە كوتەرىلىپ, سۇراقتار تۋىنداعان بولاتىن. تامىز كەڭەسىندە بايانداما جاساعان ماۋلەن ايمانبەتوۆ الاڭداۋعا ەش نەگىز جوق دەپ سەندىردى.
– ءبىز اقپاراتتى جاسىرىپ, بىرەۋدىڭ مۇددەسىن قورعاۋ سياقتى قوعامعا جات قىلىقتاردان اۋلاقپىز. كەرىسىنشە, بارىنشا اشىقپىز. سول سەبەپتى مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ قورىتىندىسىن العانى جايلى مەكتەپتەردىڭ جوبالىق قۇجاتتاماسىن بۇكىل قوعام بولىپ قاداعالاۋعا شاقىرامىن. ەل ازاماتتارى ءبىلىم وشاقتارى جوبالارىمەن تانىسىپ, كونستيتۋتسيالىق ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستار بىلدىرەمىن دەسە, ونى قاراستىرامىز. جەكە ءوزىم سىزدەردەن تۇسەتىن بارلىق ۇسىنىس, تىلەككە اشىقپىن. بولاشاقتا بالالارىمىزدىڭ, اتا-انالار مەن ۇستازدار قاۋىمىنىڭ الدىندا وسى مەكتەپتەردىڭ ساپاسى ءۇشىن ۇيالاتىنداي جاعدايدا قالماۋىمىز كەرەك, – دەدى م.ايمانبەتوۆ.
ۇرپاق ءبىلىمدى بولۋ ءۇشىن مەكتەپتىڭ جايلىلىعى عانا ەمەس مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگى دە اسا ماڭىزدى. سالانىڭ باستى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى دە وسى – بىلىكتىلىگى جوعارى پەداگوگ مامانداردى دايارلاۋ. سەبەبى بالالاردىڭ بولاشاعى مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى تالعات ەشەنقۇلوۆتىڭ بايانداۋىنشا, 2027 جىلى ەلوردادا مۇعالىمدەرگە دەگەن سۇرانىس 3,5 مىڭعا دەيىن ارتادى. جالپى, رەسپۋبليكا بويىنشا جىل سايىن پەداگوگ مامانداردىڭ تاپشىلىعى بايقالادى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن پەداگوگيكالىق باعىتقا ارنالعان مەملەكەتتىك تاپسىرىس ۇلعايتىلاتىن بولادى. كوزدەلگەن گرانتتار شەڭبەرىندە 2029 جىلعا دەيىن, ياعني 7 جىلدىڭ ىشىندە 111 مىڭنان استام پەداگوگ مامان دايارلاۋ جوسپارلانىپ وتىر. وعان قوسا, ەلورداداعى پەداگوگيكالىق كادرلاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن بارىنشا تەز شەشۋ ءۇشىن «استانا» حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا پەداگوگيكالىق كوللەدج, پەداگوگيكالىق ينستيتۋت كەشەنىن دامىتۋ قاراستىرىلىپ جاتىر.
– مۇعالىمدەردى دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلەدى. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ سانىن بۇگىنگە دەيىن ەكى ەسە ازايتتىق. سانى جاي ازايىپ قانا قويعان جوق, ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنە قويىلاتىن تالاپتار تولىعىمەن قايتا قارالىپ, ساننان ساپاعا اۋىستىرۋعا باعىتتالعان جۇمىستار جۇرگىزىلدى. پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدىڭ مازمۇنى مەن ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدى اكرەديتاتسيالاۋ ستاندارتتارىن قابىلدادىق. بۇل ستاندارت پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا قويىلاتىن نورمالار مەن تالاپتاردى ايقىندادى, – دەدى تالعات ەشەنقۇلوۆ.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا ءبىلىم بەرۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ رەسپۋبليكالىق تامىز كەڭەسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە كادر تاپشىلىعىن تومەندەتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدى, وبلىس اكىمدەرىنە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەۋدى, بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن جەكە باقىلاۋعا الۋدى, مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا قاراجات ءبولۋدى, مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى بويىنشا ماسەلەنى شەشۋدى, ۇيىم باسشىسى ەتىپ ءتيىستى بىلىكتىلىگى, داعدىسى بار, ۇجىممەن جانە بالالارمەن جۇمىس ىستەي الاتىن, دايارلانعان مامانداردى تاعايىنداۋدى, تيiستi نورماتيۆتiك قۇقىقتىق اكتiلەردi ازiرلەپ, جۇيەنى دايىنداۋ, ايماقتاردا تارتىلعان ساراپشىلاردى وقىتىپ, وڭىرلەرگە باعالاۋدى جۇرگىزۋ كەستەسiن ۇسىنۋدى, اكىمدەر مەن وبلىستىق ءبىلىم باسقارمالارىنا مەكتەپتەردى دايىنداپ, ۇلتتىق ۇيلەستىرۋشىمەن كەلىسىم جاساپ, باعالاۋدىڭ جۇرگىزىلۋىن ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى.
