– №59 مەكتەپتىڭ ديرەكتورى الما جۇمابەكوۆاعا ءبىلىم ورداسىنا قازاقتان شىققان تۇڭعىش بيولوگ عالىم كارىم مىڭباەۆتىڭ اتىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتتىق. سودان كەيىن مەكتەپ ديرەكتورى ۇستازدارمەن, اتا-انالار كەڭەسىمەن جينالىس وتكىزىپ, ۇسىنىسىمىزدى قابىلداپ, قولداۋ ءبىلدىردى. بۇدان بۇرىن دا مەكتەپتەرگە ۇلى تۇلعالارىمىزدىڭ اتىن بەرگىزۋگە ازدى-كوپتى ۇلەسىمىزدى قوسقانبىز. №10 مەكتەپكە جۇمابەك تاشەنوۆتىڭ, №67 گيمنازياعا ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ اتىن بەرۋگە ۇيىتقى بولدىق. ەندى كەزەك كارىم مىڭباەۆقا دا كەلدى, – دەيدى مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ زەرتتەۋشى عالىمى جاباي قاليەۆ.
مەكتەپكە عالىمنىڭ اتى بەرىلگەننەن كەيىن كارىم مىڭباەۆقا ارنالعان مۋزەي اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. وندا عالىمنىڭ ارتىندا قالعان مۇراسى, پايدالانعان زاتتارى, ەڭبەكتەرى جيناقتالادى. جادىگەرلەردى جيناۋعا ك.مىڭباەۆتىڭ جاقىندارى اتسالىسىپ, قولداۋ كورسەتىپ جاتىر.
كارىم مىڭباەۆ – قازاقتىڭ تۇڭعىش بيولوگ عالىمى. قازاقتاردان ءبىرىنشى بولىپ ماسكەۋدە دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاعان. ءارى ايگىلى بيولوگ عالىم ن.ۆاۆيلوۆكە شاكىرت اتانعان. ونىڭ عىلىم جولىنداعى ارمانىنىڭ ءبىرى بەتپاقدالانى گۇلدەندىرۋ بولىپتى. ك.مىڭباەۆتىڭ ميليتسا ۆاسيلەۆنادان ءتورت بالاسى بار. تۇڭعىشى گۇلنۇر گەولوگ ەدى. 2013 جىلى ومىردەن ءوتتى. 1939 جىلى تۋعان ۇلى جافار لەنينگراد پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ەلەكتر جەلىلەرى فاكۋلتەتىن بىتىرگەن. كانديداتتىق, دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاعان. كەڭەس وداعى ىدىراپ, الاساپىران باستالعاندا اقش-قا قونىس اۋداردى. بۇدان بولەك, ك.مىڭباەۆتىڭ تيمۋر جانە اللا ەسىمدى ەگىز بالاسى بار. تيمۋر – ديريجەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى. تۋعان جەردەن جىراقتا جۇرگەن تالانتتى كەزىندە دىنمۇحامەد قوناەۆ قازاقستانعا شاقىرعان. ال اللا قازىر اقش-تىڭ بوستان قالاسىندا تۇرىپ جاتىر.
– مەكتەپكە عالىمنىڭ اتىن بەرەتىن كۇندى بەلگىلەسەك, ۇرپاقتارىن ارنايى شاقىرامىز. بىلتىر جەلتوقسان ايىندا كارىم مىڭباەۆ تۋرالى كىتاپتى ورىس تىلىنە اۋدارىپ شىعاردىق. ونى جافار كارىم ۇلى قارجىلاندىردى. ول ۇلكەن ۇلىنا اكەسىنىڭ اتىن بەرىپتى. كارىم جافار ۇلى قازىر عىلىم جولىندا ءجۇر. رەسەيدەگى يوففە اتىنداعى فيزيكا-تەحنيكا ينستيتۋتىندا زەرتحانا مەڭگەرۋشىسى جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيا, مەحانيكا جانە وپتيكا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى بولىپ ەڭبەك ەتەدى. اكەسى, بالاسى, نەمەرەسى ءبارى عىلىم جولىن تاڭداعان. وسىلايشا, ۇرپاقتار ساباقتاستىعى ۇزىلمەي كەلە جاتىر, – دەيدى ج.قاليەۆ.
سەيىتقالي دۇيسەن مەن جاباي قاليەۆ كارىم مىڭباەۆتى 2006 جىلدان بەرى زەرتتەپ كەلەدى. بۇل ىسكە عىلىمي جەتەكشىسى بولات ابدىكارىم ۇلى ۇيىتقى بولىپتى. زەرتتەۋشى عالىم كارىم مىڭباەۆ پەن باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ دوستىعى جايىندا قىزىقتى دەرەكپەن ءبولىستى. «كارىم مىڭباەۆ ماسكەۋدە وقىپ جۇرگەندە باۋىرجان مومىش ۇلى دا اسكەري اكادەميادا ءبىلىم الىپتى. ولاردىڭ دوستىعى سول كەزدەن باستالعان. باتىر باۋىرجان عالىم دوسىنىڭ دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاۋىنا قاتىسىپ «قازاق بالاسى ماسكەۋدىڭ تورىندە دوكتورلىق قورعاعاندا توبەم كوككە جەتتى. ءبارى ونىڭ جۇمىسىن قولداپ, قولپاشتادى», دەپ قاتتى قۋانعان, دەيدى ج.قاليەۆ.
ك.مىڭباەۆ 1946 جىلى عىلىم اكادەمياسى قۇرىلعاندا سوعان مۇشە بولىپ قابىلدانادى. ونىڭ ەڭ ءبىر ەرەكشە جۇمىسى – بەتپاقدالانى زەرتتەۋى. مويىنقۇمدا 2 ملن, بەتپاقدالادا 5-6 ملن مال ۇستاۋعا بولادى دەگەن تۇجىرىم جاساعان. الايدا ونىڭ بۇل زەرتتەۋى تاجىريبەگە ەنىپ ۇلگەرمەيدى. ول 1948 جىلى قايتىس بولدى. ونىڭ ولىمىندە قۇپيا كوپ. قاستاندىقپەن ءولتىرىلدى دەگەن كۇمان بار.
– بۇكىلوداقتىق اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى لىسەنكونىڭ 50 جاسقا تولعان مەرەيتويىنا كارىم مىڭباەۆ باستاعان دەلەگاتسيا شاقىرىلادى. سول ساپاردا ۇشاق بالقاشقا توقتاپ جانارماي قۇيىپ العان سوڭ, كوككە كوتەرىلەدى. 15 مينۋتتاي ۇشىپ, جارىلىپ كەتەدى. شەرحان مۇرتازانىڭ ايتۋىنشا, باۋىرجان مومىش ۇلى بۇل قارالى حاباردى ەستىگەندە «ۋبيلي, سۆولوچ, ۋبيلي», دەپ ايقايلاعان ەكەن. عالىمنىڭ ايەلى داريعا ءتىنالينا دا ۇشاق اپاتى ادەيى ۇيىمداستىرىلعان دەگەن پىكىردى قولدايدى. عالىم «بەتپاقدالانى باق دالاعا اينالدىرام» دەگەندە ستالين ول اۋماقتارعا اسكەري قالاشىقتار سالدىرماق بولعان. سول ءۇشىن دە ونى ولتىرگەن بولۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار, – دەيدى جاباي قاليەۆ.
