كوللاجدى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ جۇيەسىنە كىرگەن ءبىرىنشى جىلى اتالعان ساناتتاعى ادامداردىڭ بارلىعى قارجى مينيسترلىگى بەكىتكەن 250-نىسان بويىنشا اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەر تۋرالى دەكلاراتسيانى ۇسىنۋعا مىندەتتى. دەكلاراتسيا نىسانى «جەكە تۇلعانىڭ اكتيۆتەرى مەن مىندەتتەمەلەرى تۋرالى» دەپ اتالادى. باسقاشا ايتقاندا, ءبىرىنشى دەكلاراتسيانى «كىرۋ دەكلاراتسياسى» دەپ اتايدى. ويتكەنى ول جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ جۇيەسىنە كىرگەن كەزدەگى م ۇلىك پەن مىندەتتەمەلەر بويىنشا بارلىق دەرەكتى كورسەتەدى.
250-نىسانداعى دەكلاراتسيا جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ جۇيەسىنە كىرگەن كۇنگە جيناقتالعان اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەردى تىركەۋگە ارنالعان. دەكلاراتسيانى 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ تاپسىرۋعا مىندەتتى ادامدار وندا 2022 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا بارلىق مالىمەتتى كورسەتۋى قاجەت. ياعني وندا وسى كۇنگە دەيىن الىنعان م ۇلىك پەن مىندەتتەمەلەر كىرىس دەكلاراتسياسىندا جاريالانۋى كەرەك.
سونىمەن 250-نىسانداعى دەكلاراتسيادا قانداي مالىمەتتەر كورسەتىلەدى؟ بىرىنشىدەن, مۇندا قازاقستاننان تىس جەرلەردەگى م ۇلىكتەر كورسەتىلۋى كەرەك. ولارعا جىلجىمايتىن م ۇلىك, جەر ۋچاسكەلەرى جانە جەر ۇلەستەرى, اۋە جانە تەڭىز كەمەلەرى, ىشكى سۋدا ءجۇزۋ كەمەلەرى, «وزەن-تەڭىز» ءجۇزۋ كەمەلەرى, كولىك قۇرالدارى, ارنايى تەحنيكا جانە تىركەمەلەر, ەلدەن تىس جەرلەردەگى شەتەلدىك بانكتەردەگى ەسەپشوتتارداعى اقشا, ەلدەن تىس جەردە قۇرىلعان زاڭدى تۇلعانىڭ جارعىلىق كاپيتالىنا قاتىسۋ ۇلەسى جاتادى.
ەكىنشىدەن, دەكلاراتسيادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جانە ودان تىس جەرلەردەگى م ۇلىكتەر كورسەتىلۋى كەرەك. بۇعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى شارت بويىنشا تۇرعىن ءۇي عيماراتىنداعى ۇلەس, باعالى قاعازدار, تۋىندى قارجى قۇرالدارى, ينۆەستيتسيالىق التىن, زياتكەرلىك مەنشىك, اۆتورلىق قۇقىق وبەكتىلەرى, قولما-قول اقشا, باسقا تۇلعالاردىڭ جەكە تۇلعا الدىنداعى بەرەشەگى (دەبيتورلىق بەرەشەك) جانە جەكە تۇلعانىڭ باسقا تۇلعالار الدىنداعى بەرەشەگى (كرەديتورلىق بەرەشەك) جاتادى.
ۇشىنشىدەن, دەكلاراتسيادا سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلگەن م ۇلىك كورسەتىلۋى كەرەك.
قازاقستاندا تىركەلگەن جىلجىمالى جانە جىلجىمايتىن م ۇلىك: گاراجدار, جەر ۋچاسكەلەرى, ساياجايلار, ۇيلەر, تىركەمەلەر, ماشينالار بۇل دەكلاراتسيادا كورسەتىلمەيدى. ويتكەنى بۇل مالىمەتتەر ۋاكىلەتتى ورگانداردا بار. سونداي-اق دەكلاراتسيانىڭ بۇل نىسانىندا قازاقستانداعى بانكتىك ەسەپشوتتار كورسەتىلمەيدى. شەت مەملەكەتتە تىركەلگەن م ۇلىك قانا دەكلاراتسيالاۋعا جاتادى. ەگەر شەتەلدىك بانكتە ەسەپشوت بولسا جانە ول ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتىڭ 1000 ەسەلەنگەن مولشەرىنەن اساتىن بولسا, ونى دەكلاراتسيادا كورسەتۋ كەرەك. ەگەر سوما ءۇش ميلليون تەڭگەدەن (1000 اەك) از بولسا, ونى كورسەتپەۋگە بولادى.
ءبىرىنشى جىلى سالىق تولەۋشىلەر 250-نىساندى دەكلاراتسيانى تولتىرسا, كەلەسى جىلدارى 270-نىسان بويىنشا دەكلاراتسيا تاپسىرادى. كەيىننەن «كىرۋ دەكلاراتسياسىندا» كورسەتىلگەن م ۇلىك جانە اقشا قاراجاتتارى تۋرالى مالىمەتتەر ءىرى ساتىپ الۋ نەمەسە مامىلە كەزىندە راستاۋ قۇجاتتارىنىڭ ورنىنا جۇرە الادى.
250-نىساندى دەكلاراتسيا – بۇل باستاپقى دەكلاراتسيا. يگىلىگىڭىزدە بار بارلىق م ۇلىك پەن اقشا وسى دەكلاراتسياعا بەكىتىلۋى كەرەك. بۇل مالىمەتتەردىڭ ءبارى كەيىننەن قاجەت بولادى. ماسەلەن, ەرتەڭ اۆتوكولىك ساتىپ العاندا مەملەكەت «قانداي اقشاعا ساتىپ الدىڭىز, ونى قايدان الدىڭىز؟» دەپ سۇرايدى. ەگەر ءسىز قازىر راستايتىن بولساڭىز, ياعني سىزدە ءبىرىنشى دەكلاراتسيانى تاپسىرۋ كەزىندە وسىنداي سوماعا م ۇلىك تىركەلگەن بولسا, وندا ءسىز بۇل اقشانىڭ قايدان كەلگەنىن دالەلدەي الاسىز. ەگەر اقشانىڭ قايدان كەلگەنىن دالەلدەي الماسا, وندا سومانىڭ 10 پايىزىن تولەۋگە تۋرا كەلەدى. 250-نىساننىڭ دەكلاراتسياسى جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋ جۇيەسىنە كىرگەن كۇنگە بارلىق اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەردى تىركەۋگە ارنالعان بولسا, 270-نىساننىڭ دەكلاراتسياسىندا وتكەن كۇنتىزبەلىك جىلدىڭ مالىمەتتەرىن كورسەتۋ قاجەت. وندا وتكەن جىلى نە ساتىپ الىنعانىن جانە نە يەلىكتەن شىعارىلعانىن كورسەتۋ ماڭىزدى.
دەكلاراتسيانى قاعاز تۇرىندە 15 شىلدەگە دەيىن, ەلەكتروندى تۇردە 15 قىركۇيەككە دەيىن تاپسىرۋ كەرەك.
اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەر تۋرالى دەكلاراتسيانى تاپسىرۋدىڭ بىرنەشە جولى بار. دەكلاراتسيانى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ web-پورتالىنداعى «سالىق تولەۋشى كابينەتى» (cabinet.salyk.kz) ارقىلى, سونداي-اق «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» پورتالى (egov.kz) جانە e- Salyqاzamat ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى ەلەكتروندى تۇردە تاپسىرۋعا مۇمكىندىك بار.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, دەكلاراتسيانى ۇسىنباعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. ءبىرىنشى رەت ەسكەرتۋ بەرىلەدى. ال ەكىنشى رەتىندە 15 اەك, تولىق ەمەس مالىمەتتەردى كورسەتكەنى ءۇشىن 3 اەك مولشەرىندە ايىپپۇل ارقالايدى.
