ەلىمىزدە مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن ارنايى بەكىتىلگەن تالاپ بار. سوعان ساي مەكتەپ فورماسى وقىتۋدىڭ زايىرلى سيپاتىنا سايكەس كەلۋى كەرەك. ونىڭ ۇلگىسى, ءتۇسى كلاسسيكالىق ستيلدە, بىرىڭعاي ءتۇس گامماسىندا جاسالادى. تۇستەردى ءۇش تۇستەن اسىرماي قولدانۋعا رۇقسات ەتىلەدى. مەكتەپ فورماسىنىڭ ءتۇسى قالىپتى جانە اشىق ەمەس تۇستەردەن تاڭدالادى. ۇلدار – پيدجاك, جيلەت, شالبار, مەرەكەلىك جەيدە, كۇندەلىكتى جەيدە, نە تۇيمەلەرى بار نەمەسە سىدىرمالى توقىلعان كۇرتە/كارديگان, پولو جەيدە نەمەسە تەننيسكا كيە الادى. ۇلدارعا ارنالعان شالبارلار ەركىن تىگىلگەن جانە ۇزىندىعى بويىنشا توبىقتى جاۋىپ تۇرۋى كەرەك. ال قىزدار – پيدجاك, جيلەت, يۋبكا, شالبار, كلاسسيكالىق جەيدە, تۇيمەلەرى بار نەمەسە سىدىرمالى توقىلعان كۇرتە/كارديگان, پولو جەيدە نەمەسە تەننيسكا كيە الادى. قىزدارعا ارنالعان شالبارلار ەركىن تىگىلگەن جانە ۇزىندىعى بويىنشا توبىقتى جاۋىپ تۇرۋعا ءتيىس.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, مەكتەپ فورماسى تۋرالى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا بالالاردىڭ اتا-انالارى جانە وزگە دە زاڭدى وكىلدەرى, مەكتەپتىڭ ءوزىن-ءوزى باسقارۋ مۇشەلەرى, قامقورشىلار كەڭەسى مەن اتا-انالار كوميتەتى قاتىسادى. مەكتەپ فورماسىنىڭ فاسونىن تاڭداۋدى جانە يۋبكانىڭ ۇزىندىعىن ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى مەن كەڭەسى ايقىندايدى.
سونداي-اق مەكتەپ فورماسىن تاڭداۋدا ماتا قۇرامىنا نازار اۋدارۋ تالابى بار. مەكتەپ فورماسىنىڭ ماتاسى رەتىندە انتيباكتەريالدىق, انتيميكروبتىق جانە انتيستاتيكالىق قاسيەتتەرى بار ماتالار قولدانۋ ۇسىنىلعان. سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ساراپتاما جانە مونيتورينگ عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى فيليالىنىڭ پوليمەرلەر مەن باسقا حيميالىق زاتتاردىڭ توكسيكولوگياسى رەفەرەنس-زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى نازگۇل قۇسايىنوۆانىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپ ونىمدەرى كەدەن وداعىنىڭ «بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ءونىمنىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» تەحنيكالىق رەگلامەنتىنىڭ بارلىق تالابىنا سايكەس كەلۋى قاجەت. مەيلىنشە جاسالعان ماتەريالدىڭ قۇرامى, ءوندىرۋشى كومپانيانىڭ اتاۋى جانە ونىڭ مەكەن-جايى كورسەتىلگەن مىندەتتى تاڭباسى بار ءونىمدى العان دۇرىس. ويتكەنى سەرتيفيكاتتىڭ بولۋى ءونىمنىڭ قانداي دا ءبىر باقىلاۋدان وتكەنىن كورسەتەدى.
– وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, قازىر ءار مەكتەپتىڭ فورماسىندا ءوز ەرەكشەلىگى بولادى. بىراق وعان قويىلاتىن نەگىزگى تالاپ بىردەي. كيىمنىڭ قاۋىپسىزدىگىن سيپاتتايتىن ءتورت نەگىزگى تالاپ – گيگروسكوپيا, اۋا وتكىزگىشتىگى, زياندى حيميالىق زاتتاردىڭ بولىنبەۋى جانە بوياعىشتىڭ تۇراقتىلىعى. گيگروسكوپيا – كيىمنىڭ ىلعالدى جاقسى ءسىڭىرۋ قابىلەتى. 7 جاستان 14 جاسقا دەيىنگى بالالارعا بۇل كورسەتكىش جوعارى بولۋى كەرەك. 14-18 جاستاعى ۇلكەن بالالارعا 6 شارتتى بىرلىك بولۋى مۇمكىن. تابيعي ماقتا-ماتالار مەن زىعىر ماتالاردىڭ ىلعالدى ءسىڭىرۋ قاسيەتتەرى جوعارى. ماتا 80-90 پايىز تابيعي تالشىقتاردان بولعانى جاقسى. بۇل كيىمنىڭ قاتتى مىجىلۋىنان ساقتايدى, وعان كورنەكى كورىنىس پەن ءپىشىن بەرەدى. ارينە, سينتەتيكالىق ماتادان جاسالعان كيىمدەر الدەقايدا ارزان. بىراق ول قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس كەلمەيدى, بالا ءوزىن جايسىز سەزىنەدى. بالانىڭ ارقاسى تەز تەرلەيدى, ويتكەنى سينتەتيكا ىلعالدى سىڭىرمەيدى, سودان كەيىن جەل سوقسا بولدى بىردەن سۋىق تيەدى, – دەيدى نازگۇل قۇسايىنوۆا.
تاعى ءبىر كورسەتكىش – كيىمنىڭ اۋا وتكىزگىشتىگى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بالا ءوزىن جاقسى سەزىنۋى ءۇشىن كيگەن كيىمدەرى ماقتا, زىعىر ماتالاردان بولعانى دۇرىس. ال سينتەتيكالىق تالشىقتاردىڭ تىعىزدىعى وتە جوعارى بولعاندىقتان, اۋانى ناشار وتكىزەدى, قاتتى ەلەكترلەنەدى جانە تەرىنى تىتىركەندىرەدى, سودان اللەرگيالىق رەاكتسيالار, تەرىنىڭ قىشۋى, كوزدىڭ سۋلانۋى پايدا بولىپ, بالانىڭ ۇيقىسى ناشارلايدى. قازىرگى بالالار اللەرگيالىق رەاكتسيالارعا الدەقايدا سەزىمتال ەكەنىن ەسكەرۋ كەرەك. ويتكەنى ناشار ەكولوگيا, دۇرىس تاماقتانباۋ سالدارىنان ولاردىڭ يممۋنيتەتى السىرەپ كەتكەن.
– ساتىپ الار كەزدە ءونىمنىڭ يىسىنە جانە بوياۋدىڭ تۇراقتىلىعىنا نازار اۋدارۋ كەرەك. ەگەر ونىمنەن بەلگىسىز ءبىر ءيىستى سەزسەڭىز, بۇل ودان حيميالىق زاتتاردىڭ ءبولىنۋىنىڭ دالەلى. ءيىس نەعۇرلىم كۇشتى بولسا, ولاردىڭ ماتەريالداعى كونتسەنتراتسياسى سوعۇرلىم جوعارى بولادى جانە بالانىڭ دەنەسىنە تەرىس اسەر ەتۋ ىقتيمالدىعى ارتادى. ماتاداعى بوياعىش تۇراقتى بولۋى كەرەك. تۇراقتىلىعىن كيىمدى دىمقىل شۇبەرەكپەن ءسۇرتۋ ارقىلى تەكسەرۋگە بولادى. ەگەر ماتاعا بوياۋ جۇعىپ قالسا, ونىڭ جاقسى بويالماعانىن, تەرىگە ءسىڭىپ, اللەرگيالىق رەاكتسيا تۋدىرۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار بالا مەكتەپ فورماسىن كەم دەگەندە 5 ساعات كيىپ جۇرەتىنىن ەستە ۇستاعان ءجون. سوندىقتان كيىمنىڭ ولشەمىن دە دۇرىس تاڭداۋ كەرەك. فورما بالانىڭ قوزعالىسىن شەكتەيتىندەي, تىم تار بولماۋى كەرەك, – دەيدى نازگۇل قۇسايىنوۆا.
باعالاردى سالىستىرىپ كورىپ ەدىك, ەگەر ماماندار ايتقان تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ بالانى بازاردان كيىندىرسە, شامامەن 55-65 مىڭ, ساۋدا ۇيلەرىنەن كيىندىرسە 100-130 مىڭ تەڭگە كەتەدى ەكەن. بۇل ءبىر وقۋشىنىڭ عانا شىعىنى. كوپ وتباسىندا مەكتەپكە ءبىر عانا بالا بارمايتىنى بەلگىلى. ماماندار بازاردان الاتىن كيىمنىڭ ساپاسى جاقسى بولا بەرمەيتىنىن ايتسا دا, تالاپقا ساي كەلەتىن ساپالى فورمانى الۋعا اركىمنىڭ جاعدايى كەلمەيدى. ودان قالا بەردى ءار بالانىڭ جازۋ-سىزۋ قۇرالدارى بار, وعان دا 30-35 تەڭگە كەتەدى. كەيبىرەۋلەر ءۇشىن بۇل باعالار قولجەتىمدى بولسا دا, ايلىعى ورتاشا جالاقى مولشەرىنە جەتپەيتىن وتباسىلاردىڭ قالتاسىنا قيىن سوعادى. ارينە, كەز كەلگەن اتا-انا بالاسىنا بارلىق تالاپقا ساي كەلەتىن ەڭ جاقسى فورمانى الىپ بەرگىسى كەلەدى. بىراق ونى ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەيدى. سوندىقتان كوبىنە كورپەگە قاراي كوسىلۋگە تۋرا كەلەدى.
