جاعدايىڭ قالاي, جاس كاسىپكەر؟

بۇگىندە ەل تۇرعىندارىنىڭ 59 پا­يىزى – جاستار ساناتىنداعى ازاماتتار. ولاردى جۇمىسپەن قامتۋ جانە كا­سىپ اشۋدا قول­داۋ – ەلدەگى وزەكتى ماسە­لە­لەر­دىڭ ءبىرى. ويتكەنى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دە­رەگىن ەسكەرسەك, رەسپۋبليكا بويىنشا جاستار ارا­سىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,8 پايىزعا جەت­كەن. سوندىقتان مەملەكەت جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋدا بىر­نەشە جوبا مەن باعدارلامانى ىسكە قو­سىپ ۇلگەردى. سونىڭ ءبىرى – «Zhas Project».

ناۋرىزباي ساپاروۆ پەن اقنۇر تايىروۆا – تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىن قام­تاماسىز ەتىپ جۇرگەن جاس قولونەر­شى­لەر. العاش ەرلى-زايىپتى 2019 جىلى «Zhas Project» جوباسىنا قاتىسىپ, 1 ميلليون تەڭگە قايتارىمسىز گرانت ۇتىپ العان. بولىنگەن قارجىعا ءجۇن تۇتە­تىن قۇرىلعى, تىگىن ماشيناسى مەن ماق­تا, ماتا ساتىپ الىپ, كاسىپ باستاپ كەتكەن.

«جوبا ارقىلى گرانت العاننان كەيىن جولداسىم كورپە تىگۋمەن, ساندىك بۇيىم­دار جاساۋمەن اينالىستى. جاساعان بۇ­يىم­دارىن ارنايى كورمەگە اپارىپ جۇر­دىك. وزگە دە جوباعا قاتىسۋشىلاردىڭ جاساعان زاتتارىنىڭ ىشىنەن لازەر قۇ­رالى ارقىلى اعاشتان جاسالاتىن بۇيىمدار مەنىڭ قىزىعۋشىلىعىمدى ويات­تى. 2020 جىلى قولدا بار اقشامدى سالىپ, لازەر قۇرىلعىسىن ساتىپ الىپ, عيمارات جالداپ, كاسىبىمدى باستادىم. بۇرىن-سوڭدى قولونەرمەن اينالىسىپ كورگەن ەمەسپىن. جۇمىستىڭ دەنى قۇرىلعى ارقىلى جاسالادى دەگەنمەن, سۇلباسىن جاساپ, جوباسىن سىزۋدىڭ ءوزى كوپ كۇشتى تالاپ ەتەدى ەكەن. كومپيۋتەردىڭ ءتىلىن جاقسى بىلگەندىگىمنەن بە, Youtube-تان قاراپ بارلىعىن تەز مەڭگەرىپ كەتتىم. جاساعان زاتتارىما حالىق تاراپىنان سۇرانىس بار», دەيدى ن.ساپاروۆ.

نەگىزى «Zhas Project» الەۋمەتتىك جوبا­لار مەن بيزنەس-يدەيالاردى قارجى­لان­دىرۋ ارقىلى وسال توپتاردى, اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن جاس وتانداستارىمىزدى قولداۋدى كوزدەيدى. بۇعان قوسا جوبا قاتىسۋشىلاردى الەۋ­مەتتىك كاسىپكەرلىك جانە كاسىبي ءوسۋ بويىنشا جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلارعا ۇي­رەتەدى. وسى­لايشا, 18-35 جاس ارا­لىعىنداعى ازا­ماتتاردى قوعامنىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكو­نو­ميكالىق ومىرىنە تار­تىپ, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋعا كو­مەك­­تەسەدى.

بىلتىر يگى ءىس اقمولا, الماتى, جە­تى­سۋ, قاراعاندى, ۇلىتاۋ, ماڭعىستاۋ جانە تۇركىستان وبلىستارىندا جۇزەگە اسى­رىلسا, بيىل ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىن قامتىدى. كاسىپ باستاۋعا نيەتتىلەرگە 280 شاعىن گرانت بولىنەدى. اۋىل جاستارىنىڭ, NEET جاستارىنىڭ جانە الەۋمەتتىك وسال توپتاعى جاستاردىڭ, ونىڭ ىشىندە مۇگەدەكتىگى بار جانداردىڭ كاسىپكەرلىك باستامالارىن قولداۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرىلەدى. باعدارلاما اياسىندا بىلىكتى بيزنەس-ترەنەرلەردى, تالىم­گەرلەردى, پسيحولوگتەردى جانە الەۋ­­­مەتتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋ, ىل­گە­رى­­لەتۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى ما­مان­داردى شاقىرا وتىرىپ, شاعىن گرانت­تاردى ۇلەستىرۋ كەزەڭىندە جاس­تاردى زاڭ­دىق جانە كونسۋلتاتيۆتىك تۇر­عىدان قولداۋدى ۇيىمداستىرۋدى قام­تا­­ماسىز ەتۋ جوسپارلانعان. بايقاۋعا قا­­تىسۋ ءۇشىن وتىنىمدەر 14 تامىزعا دەيىن قابىل­دا­نادى.

بۇدان بولەك, كاسىپپەن اينالىسۋعا نيەت بىلدىرگەن جاستارعا كاسىپكەرلىگىن دامىتۋ جونىندەگى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسى بار. جوبا نەگىزىندە ازاماتتارعا جىلىنا 2,5 پايىز جەڭىلدىكپەن شاعىن كرەديت بەرۋ كوزدەلگەن. ياعني كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقىسى كەلەتىن نەمەسە كا­سىپ­كەرلىكپەن اينالىساتىن 21 جاستان 35 جاسقا دەيىنگى جاستار ءۇشىن كونكۋرس اياسىندا ميكروكرەديت بەرىلەدى. نەسيە بەرۋدى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق جۇزەگە اسىرادى. نومينالدى سىياقى مولشەرلەمەسى جىلىنا 2,5 پا­يىزدان اسپايدى. قارىزدىڭ ەڭ جوعارى سوماسى – كەپىلمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ مىندەتتى شارتىمەن 5 ميلليون تەڭگەگە دەيىن بولادى. نەسيەلەۋ مەرزىمى كەز كەلگەن كاسىپ ءتۇرى ءۇشىن بەس جىلعا دەيىن, ال مال شارۋاشىلىعىنا جەتى جىلعا دەيىن بەرى­لە­دى. بيزنەس-جوبالاردى ىرىكتەۋدى كوميسسيا جۇرگىزەدى.

«ميكرونەسيەنىڭ بۇل جاڭا ءتۇرى جاس­تار ءۇشىن وتە قولجەتىمدى جانە مۇن­داي نەسيەنىڭ قازاقستان قارجى نارى­عىندا بالاماسى جوق. سوندىقتان ەنگى­زىلىپ وتىرعان قارجى قۇرالى جاستار كاسىپكەرلىگىن دامىتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىز», دەدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ولجاس ورداباەۆ.

جاستاردىڭ كاسىبىن دامىتاتىن مەم­لە­كەتتىك جوبانىڭ تاعى ءبىرى – «تاۋەل­سىزدىك ۇرپاقتارى» گرانتى. گرانت اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جاستاردىڭ جاڭا جانە قولدانىستاعى باس­تامالارى ءۇشىن بەرىلەدى. ماق­سات – بەلسەندى شىعارماشىلىق جاستار قاۋىم­داس­تىعىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان باستامالاردى قولداۋ. گرانت دارىندى جاستارعا جىل سايىن بەرىلىپ وتىرادى. «تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» گرانتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنگەن. بيىل 3 ميلليون تەڭگە سوماسىندا دارىندى جاستار وكىلىنە «عىلىم», «مادەنيەت», «بيزنەس», «اقپاراتتىق تەحنولوگيالار», «مەديا» باعىتى بويىنشا ءوز جوبالارى مەن جاڭا يدەيالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 30 گرانت بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. كونكۋرسقا 14 پەن 35 جاس ارالىعىنداعى وتانداستارىمىز قاتىسا الادى.

سونداي-اق ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيس­تر­لىگىنىڭ جاڭا بيزنەس-يدەيالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كاسىبىن جاڭا باستا­عان جاس بيزنەس وكىلدەرىنە 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسى بار. ازاماتتارعا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن 5 ميلليون تەڭگەگە دەيىن گرانتتار بەرى­لە­دى. الايدا جاڭا بيزنەس-يدەيالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بيزنەس-جوبانىڭ وزىندىك مىندەتتى شارتتارى قاراستىرىلعان. ولار: كاسىپكەردىڭ بيزنەس-جوباعا جەكە جىلجىمالى نەمەسە جىلجىمايتىن م ۇلىكتى قوسا العاندا, ونى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن شىعىنداردى بەرىلگەن مەملەكەتتىك گرانت سوماسىنىڭ كەمىندە 20 پايىز مولشەرىندە قارجىلاندىرۋى; جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ; كاسىپكەردىڭ بيزنەس-جوباسىندا ينفراقۇرىلىمنىڭ بولۋى نەمەسە جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جەت­كىلىكتى ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋعا كوز­دەلگەن ينۆەستيتسيالىق جوسپاردىڭ بولۋى ماڭىزدى.

جالپى, جىل سايىن ەڭبەك نارىعىنان ءوزىنىڭ العاشقى جۇمىس ورنىن ىزدەۋشى جاستاردىڭ سانى 3 مىڭ ادامنان اسادى ەكەن. ال جوعارىدا ءبىز كەلتىرگەن ءتۇرلى جوبا بەلسەندى جاستار ءۇشىن ءوز كاسىبىن تاۋىپ, ءارى  قاراي ونى تۇراقتى جۇمىس ورنىنا اينالدىرۋدا قيىنعا سوقپاۋعا ءتيىس.