– اڭگىمەمىزدىڭ القيسساسىن تاعدىر دەيتىن تىلسىمنان باستايىقشى. الىستاعى اقجايىقتا تۋعان كەڭەستىڭ كەلەشەگى ارقا تورىندەگى قاراعاندىمەن قالاي توعىستى؟
– تاعدىر دەگەن ءسوزدى جاقسى قوزعادىڭ, قىزىم. جالپى, مەن ءوز تاعدىرىما ريزا اداممىن. وسى ءۇشىن دە اللاعا مىڭ دا ءبىر شۇكىر دەيمىن. ءيا, تۋىپ-وسكەن جەرىم – جايىق ءوڭىرى. باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تەرەكتى اۋدانىنا قاراستى مايشۇڭقىر اۋىلىندا كىندىگىم كەسىلگەن. اقجايىقتىڭ جاعاسىندا قايعىسىز-قامسىز, باقىتتى بالالىق شاعىمىز ءوتتى. ءبىزدىڭ اۋىل قازاقتىڭ شۇرايلى وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى ەدى. كوكتەم مەزگىلىندە ارناسى ەكى شاقىرىمعا دەيىن جايىلىپ, جاز ورتاسى اۋعانشا قۇرعامايتىن. سول وزەننىڭ جاعاسىندا ەمىن-ەركىن اسىر سالىپ, كۇنۇزىن بالىق اۋلايتىنبىز. بالىقتىڭ مولدىعى سونداي, 4-5 كيلولىق سازانداردى بالىق دەپ مىسە تۇتپاي, ەڭ كەمى 15 كيلولىق بالىق اۋلاعانشا تىنىم تاپپاۋشى ەدىك. سول وزەننىڭ جاعاسىندا سۋ كەشىپ ءجۇرىپ ءتۇرلى ويلارعا بەرىلىپ, قيانعا قالىقتاعان قيالدارىمىزعا قانات بايلايتىنبىز. اقجايىقتىڭ ارناسى ءبىزدى ارمانداۋعا ۇيرەتتى. سول ارمان الىسقا جەتەلەپ, وقۋ بىتىرگەن سوڭ الماتىنىڭ تورىنەن ءبىر-اق شىقتىق. سول كۇننەن باستاپ ارۋ قالا مەن ءۇشىن اياۋلى مەكەنگە اينالدى. ويتكەنى بۇل قالادا مەن ءازىربايجان مامبەتوۆ, نۇرمۇحان ءجانتورين, ءانۋار مولدابەكوۆ سىندى ۇستازدارىمنىڭ ءتالىمىن كورۋ باقىتىنا يە بولدىم. جاسىراتىنى جوق, وقۋ بىتىرگەن سوڭ ورالىما ورالام عوي دەپ ويلاعانمىن. كەيىن الماتىعا عاشىق بولىپ, سوندا قالۋعا بەل بايلادىم. بىراق مەنىڭ دەگەنىم ەمەس, تاعدىردىڭ بۇيرىعى بولىپ ءھام ۇستازدارىمنىڭ كەڭەسىمەن قاراعاندىعا باعىت بۇردىم. سونداعى نۇرمۇحان اعامنىڭ ايتقان اقىلى ءالى كۇنگە دەيىن جادىمدا سايراپ تۇر: «الماتىدا قالساڭ, كوپتىڭ ءبىرى بولاسىڭ. اتىراۋعا بارساڭ, ونداعى اكتەرلەر تۇرماق, تەاتردىڭ ءوزى ءالى تانىلا قويعان جوق. كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە عانا اۋىل-اۋىلدى ارالاپ جۇرەسىڭ. قازاقستاندا قالىپتاسقان وبلىستىق تەاتر قاراعاندىدا عانا بار. سوعان بارۋىڭ كەرەك. ءارى قاراي كورەرمىز. ءانۋار اعاڭ سول تەاتردان كەلدى. امانجول سالىمباەۆ دەگەن اعاڭ رەجيسسەر. سوعان تاپسىرامىن. ۇيىنە جاتقىزادى. قامقور بولادى. قاراعاندىنى قولاي كورمەسەڭ, سەمەيدىڭ تەاترىنا بار. وسى ەكەۋىندە عانا ازىرشە شىعارماشىلىق تۇرعىدان شىڭدالۋ مۇمكىندىگى بار», دەگەن ەدى جارىقتىق. سودان مىنە, ءدام تارتىپ تاڭداۋىم قاراعاندىعا ءتۇستى. سودان بەرى 55 جىل ءوتىپتى, قاراعاندى تۋعان قالاما اينالدى.
– الماتى تەاتر ستۋدياسىن ءبىتىرىپ كەلگەن جاس اكتەردى قاراعاندى قالاي قابىلدادى؟ جاتىرقاعان جوق پا؟
– قاراعاندى ەمەس, كەرىسىنشە ءوزىم جاتسىندىم بۇل ولكەنى. قاباعى تۇكسيگەن, سۇپ-سۇر قالا ءا دەگەننەن باۋراپ اكەتە قويمادى. وقتىن-وقتىن ورالىمدى ويلاي بەردىم. بىراق نۇرمۇحان اعام ايتپاقشى, ەلگە قايتقانىممەن ول جاقتا مەنى قۇشاق جايا قارسى الاتىن تەاتر دا جوق ەدى. ول كەزدە ورالدا ورىس تەاترى عانا بار. قازاق تەاترىن اشۋدىڭ اۋىلى ءالى الىستا ەدى. سودان امال جوق, ونەر ءۇشىن ءوزىمدى وسى ولكەگە قالايدا «بايلاۋعا» تىرىستىم. باعىما وراي, قاراعاندىنىڭ سىرتى سۋىق بولعانىمەن, ءىشى جىلى ەكەن. رۋحاني ورتاسى, تۇعىرلى تۇلعالارى ەش جاتىرقاماي, تۋعان ۇلىنداي باۋىرىنا باستى. ۇجىمىم دا ۇيىمشىل بولىپ شىقتى. جاقىپ وماروۆتاي تالانتى تاۋداي, ادامگەرشىلىگى مىعىم رەجيسسەرگە جولىقتىم, ءجاميلا شاشكينا, مۇزدىبەك ابدىكارىموۆ, مارقۇم دوسىم رامازان بايماعانبەتوۆ, قارعاش ساتاەۆ, ءاسيا ابىلاەۆا سىندى تەاتر مايتالماندارىمەن بىرگە قىزمەت ەتۋ باقىتى بۇيىردى. اكادەميك ەبىنەي بوكەتوۆ, جازۋشى جايىق بەكتۇروۆ, مادەنيەت سالاسىنىڭ مايتالمانى رىمبالا وماربەكوۆا سىندى جاقسىلاردىڭ شاراپاتى شابىتىما شابىت ۇستەدى. ول كىسىلەردىڭ ءار قويىلىم سايىن پىكىرلەسىپ, مەنىڭ شىعارماشىلىق تۇرعىدان وسۋىمە زور سەپتىگىن تيگىزگەنىن قالاي ۇمىتايىن؟ ءتىپتى ەبىنەي ارىستان ۇلىنىڭ قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (قارمۋ) فيلولوگيا فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسۋىمە ىقپال ەتكەنىن دە ومىرىمدەگى ۇلكەن ولجام دەپ بىلەمىن. تاعدىرىما ريزامىن دەپ وتىرعانىم وسى, اينالايىن. ءالى ەسىمدە, ەبىنەي اعامنىڭ مىنا ءبىر قاراپايىمدىلىعى ويىمنان كەتپەيدى. بىردە سەسسيا ۋاقىتىندا قارمۋ-دىڭ باس عيماراتىنا قاراي اسىعىپ بارا جاتقانمىن. رەكتوردىڭ كولىگى جانىما توقتاي قالدى دا, ارتقى ەسىگىنەن ەڭسەگەي بويلى ەبىنەي اعا ءتۇستى. «ونەر ادامىنا سالەم بەرەيىك دەپ توقتاپ جاتىرمىز. ەرتەڭ سوزگە قالىپ جۇرەرمىز», دەپ مەنىمەن جىلى ۇشىراي امانداستى. نەتكەن قاراپايىمدىلىق! تاۋ تۇلعا وسى ءبىر قاراپايىمدىلىعىمەن مەنىڭ ەسىمدە ماڭگىلىككە قالدى. « ۇلىلىقتىڭ ولشەمى – قاراپايىمدىلىق ەكەن-اۋ», دەپ ويعا قالىپ ەدىم سول كەزدە. كەيىنگىلەر قايراتكەردىڭ وسى ءبىر قاسيەتىنەن ۇلگى السا, قانەكي؟
– جالپى, قاراعاندى مەن ورالدىڭ اراسىندا تاماشا ءبىر تاريح ءھام تاعىلىمدى رۋحاني كوپىر جاتىر دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. ونىڭ ەڭ اۋەلگى دانەكەرى – قاراعاندىنىڭ اياۋلى پەرزەنتى, قازاقتىڭ داۋىلپاز اقىنى قاسىم امانجولوۆ بولسا, ايتۋلى ىزگى قادام وسىدان 55 جىل بۇرىنعى ءسىزدىڭ شەشىمىڭىزبەن قايتا جاڭعىرعان سىندى... سول سەكىلدى الاش ارىسى ساكەن سەيفۋللين ەسىمىنىڭ دە ءسىزدىڭ تاعدىرىڭىزداعى ورنى ايرىقشا ەكەنىن بايقادىق.
– ونىڭ راس, قىزىم. قاسىمنىڭ اقجايىقتا ءىزى قالعان. ورال حالقى قاسىمدى ءالى كۇنگە دەيىن ءپىر تۇتادى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, اقىن مايدانعا دەيىن دە, مايداننان ورالعان سوڭ دا ورالدا ءبىرشاما جىل تۇراقتادى عوي. ءتىپتى ورال پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا قۇجات تاپسىرىپ, وقۋعا تۇسۋگە دە نيەتتەنگەن. الايدا قازاققا دەگەن شەكسىز ماحابباتتى مەن سول جولداعى باتىل شەشىمدەرى ونىڭ جولىن كەس-كەستەدى. ينستيتۋتتىڭ وركەسترىندە كوركەمدىك جەتەكشى بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەزىندە اتاۋلى مەرەكەگە كونتسەرت دايىنداۋ مىندەتى جۇكتەلىپ, قاسىم اقىن سونىڭ ستسەناريىن جازادى. ول كەزدە بارلىق دۇنيە وبكومدا بەكىتىلەتىن زامان. ال وبكومنىڭ ءۇشىنشى حاتشىسى ورىس ۇلتىنىڭ وكىلى ەكەن. قاسىم جازعان ستسەناريدى وزگەرتىپ, قازاق اندەرى مەن كۇيلەرىن قىسقارتىپ تاستايدى. شەنەۋنىكتىڭ «قازاقشا ءبىر ءان, ەكى كۇي ورىنداساڭدار جەتەدى» دەگەن نۇسقاۋىنا كەلىسپەگەن اقىن وبكوم بەكىتكەن ستسەناريدەن اۋىتقىپ, وركەسترگە قوسىمشا ەكى كۇي ورىنداتىپ جىبەرەدى. وسى ارەكەتى ءۇشىن ونىڭ ورالداعى جولى كەسىلىپ, اقىن كەيىن الماتىعا كەتۋگە ءماجبۇر بولعان.
ال ساكەنگە كەلسەك, مەنىڭ ومىرىمدە ساكەنمەن بايلانىستى سايكەستىك كوپ. جەتىجىلدىق مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ ورال قالاسىنداعى ساكەن سەيفۋللين ەسىمىن يەلەنگەن قازاق مەكتەپ-پانسيوناتىندا وقىدىم. بۇل مەكتەپتى 1923 جىلى ساكەن سەيفۋللين اشقان ەكەن. ول كەزدە ساكەن اتامىزدىڭ حالىق كوميسسارلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولىپ تۇرعان كەزى. ورالعا كەلگەن ءبىر ساپارىندا قالادا قازاق مەكتەبى جوق ەكەنىن ءبىلىپ, مەكتەپ اشۋعا شۇعىل تاپسىرما بەرەدى. «قالادا قازاقتار از, مەكتەپتىڭ قاجەتتىلىگى وزەكتى ەمەس» دەگەن سىڭايداعى جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ سىلتاۋىنا: «نەگە قاجەت ەمەس؟ بۇل ورال – قازاق ەلىنىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ازيانىڭ قاقپاسى. سوندىقتان بۇل قالادا قازاق بالالارى وقيتىن مەكتەپ بولۋى كەرەك», دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن. ءسويتىپ, تىكەلەي ءوزى باقىلاۋعا الىپ, قارجى ءبولىپ, سول مەن وقىعان مەكتەپتى اشادى. پانسيوناتقا 1964 جىلى اقىننىڭ 70 جىلدىعىنا وراي ساكەن سەيفۋلليننىڭ ەسىمى بەرىلدى. سايكەستىك دەپ وتىرعانىم سول, ساكەن مەكتەبىن بىتىرگەن مەن كەيىن تاعدىردىڭ جاۋىمەن قيانداعى قاراعاندىعا كەلىپ ساكەن ەسىمىن يەلەنگەن تەتاتردا قىزمەت جولىمدى باستادىم. ەلۋ بەس جىل سول تەاتردا تابان اۋدارماي ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. ءومىرىمنىڭ ەڭبىر ساۋلەلى ساتتەرى وسى قالادا, ساكەن اتىنداعى تەاتردا ءوتتى دەسەم, تيتتەي دە قاتەلەسپەيمىن. سوندىقتان دا مەن شىعارماشىلىق جولىمدى «ساكەن مەكتەبىنەن – سەيفۋللين تەاترىنا دەيىن» دەپ ايرىقشا ايشىقتاپ ايتىپ وتىرامىن.
– ەندى وسى ساكەن تەاترىنداعى ونەرمەن ايشىقتالعان ومىرىڭىزگە توقتالايىقشى... جارتى عاسىردان اسا عۇمىرىڭىزدى ارناعان تەاترداعى جارقىن ساتتەرىڭىز نەسىمەن قىزىق, نەسىمەن قۇندى؟
– اللا جازسا, كۇزدە 75 دەي-
ءتىن مەرەيلى جاستىڭ ەسىگىن قاققالى وتىرمىن. سونىڭ 55 جىلى وسى تەاتردا, ساكەن تەاترىنىڭ ساحناسىندا ءوتىپتى. ءبىر ادامنىڭ عۇمىرىنا پارا-پار ۋاقىت. البىرت شاقتا اسقاق ارمانمەن كەلىپ وسى ءبىر قۇتتى قارا شاڭىراقتىڭ تابالدىرىعىن اتتاپ ەدىم. باعىما وراي جاقسى ادامدارمەن جانىم جاناستى. قيالىمدا جۇرگەن كوپ رولگە ساحنالىق عۇمىر سىيلادىم. وسىنىڭ بارلىعى ءۇشىن جاراتقانعا مىڭ دا ءبىر شۇكىر دەيمىن. اكتەرلىك ماماندىق دەگەن شىنىندا دا اللانىڭ بەرگەن ەرەكشە سىيى عوي, ءتىپتى تاماشا قاسيەتى دەسەم دە بولادى. كەز كەلگەن ادام اقىن, كەز كەلگەن ادام رۋحاني تەڭىزگە ەركىن شومىپ, اكتەر بولىپ كەتە المايدى. تالانتسىزدى ءبارىبىر تولقىن يتەرىپ قايراڭعا شىعارىپ تاستايدى. ونەردى مۇحيت دەسەك, دەمەك ساحنا تەك مىقتىلاردىڭ مەكەنى بولعانى. دەسە دە مەن ءوزىمدى كەلە سالىپ مىقتى بولىپ كەتتىم دەپ ايتا المايمىن. مەنى وسىرگەن ونەرگە دەگەن شەكسىز قۇشتارلىعىم ۇستازدارىمنىڭ اقىل-كەڭەسى, تەڭدەسسىز ءتالىمى دەپ باتىل ايتا الامىن. تالانت قاشاندا تاجىريبەمەن شىڭدالادى عوي. ماسەلەن, بىرەر جىل بۇرىن ۇجىمىمىزدىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن ماسكەۋدەن گۇلناز بالپەيىسوۆا ەسىمدى قازاقتىڭ تالانتتى قىزى كەلىپ م.اۋەزوۆتىڭ «قاراگوز» قويىلىمىن جاڭاشا فورمادا قويدى. جاستارمەن بىرگە ماعان دا ءرول بەردى. قۋانا قابىل الىپ, جاس دەمەي جانتالاسا جۇمىس ىستەدىم. ويتكەنى ونەردە جاس, كارى دەگەن جوق. ساحنا تالابى بارىنە بىردەي. اتالعان رولدەن ەرەكشە شابىت الدىم. ۇيرەنەرى ءھام ۇيرەتەرى بولسا, قانداي رەجيسسەرمەن بولسىن جۇمىس ىستەۋ ۇلكەن باقىت. جالپى, مەن جاڭالىققا قۇشتار اداممىن. ال ەندى رولگە كەلسەك, مەن ءرول تاڭدايتىن اكتەرلەردىڭ قاتارىنان ەمەسپىن. «بالۋانعا وڭ-سولى بىردەي» دەمەكشى, وسى كۇنگە دەيىن رەجيسسەر سەنىپ تاپسىرعان ءرولدىڭ بارلىعىن كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەۋگە بارىمدى سالدىم. سەبەبى رەجيسسەردىڭ تالعامى ءدوپ كەلىپ, سول رولگە سەنى لايىق كورىپ تۇرسا, ودان باس تارتۋ مۇمكىن ەمەس. مەيلى ۇنامدى كەيىپكەر, مەيلى ۇنامسىز كەيىپكەر بولسىن, ويناۋىڭ – شارت. سەنىڭ ماقساتىڭ – سول ءرولدى شىنايى سومداۋ. سوندىقتان مەن بارلىق ءرولدى كوپ ىزدەنىسپەن, زور دايىندىقپەن ويناۋعا تىرىستىم. سونىڭ ناتيجەسى بولسا كەرەك, قاي ءرولىم دە سىنشىلار مەن كوزىقاراقتى كورەرمەن تاراپىنان جوعارى باعالاندى. ونىڭ ايقىن دالەلى – ساكەن ءجۇنىسوۆتىڭ ء«ولىارا» پەساسىنداعى لەنين ءرولى ءۇشىن وبلىس تەاترلارى اراسىندا مەملەكەتتىك سىيلىقتى العان تۇڭعىش اكتەرمىن. جالپى, اكتەر ادام قاي ءرولىن دە سىيلىق, ماراپات ءۇشىن وينامايدى عوي. بىراق ەڭبەگىڭ ەلەنىپ, ماماندار تاراپىنان لايىقتى باعاسىن الىپ جاتسا, ول دا ۇلكەن ءبىر باقىت. وسى تۇرعىدان كەلگەندە ءوزىمدى وكىنىشى بار اكتەر سانامايمىن. ساكەن تەاترى ماعان شىعارماشىلىق ادامى سەزىنۋگە ءتيىس ساۋلەلى ساتتەردىڭ بارلىعىن سىيلادى. وسى ءۇشىن دە 90 جىلدىق تاريحى بار تاعىلىمدى ورداما ايتار العىسىم مەن ريزاشىلىعىم شەكسىز.
– ءيا, شىعارماشىلىق ءومىربايانىڭىزدا لەنين ءرولىنىڭ الار ورنى ايرىقشا. ايتۋلى رولگە قانداي ارتىقشىلىعى ءۇشىن مەملەكەتتىك سىيلىق بەرىلدى دەپ ويلايسىز؟
– لەنين رولىنە بەكىتىلگەن سوڭ بەلگىلى قالامگەر جايىق بەكتۇروۆپەن كوپ كەڭەستىم. ول كىسى لەنيننىڭ بارىنشا قاتال بەينەسىنە جاقىنداي ءتۇسۋىڭ كەرەك. ونىڭ ديكتاتورلىق قىرىن اشا تۇسسەڭ, بۇگىنگى تالاپ ۇدەسىنەن دە شىعاسىڭ, ەرتەڭگى تاريح الدىندا دا ۇيالمايسىڭ دەگەن كەڭەس بەردى. مەن سولاي ىستەدىم. بۇل شەشىمىمىزدى اۆتور ساكەن ءجۇنىسوۆ تە قولدادى. ال سول ء«ولىارا» قويىلىمىن كورگەننەن كەيىن اكادەميك ەبىنەي بوكەتوۆتىڭ: «مەن كەڭەستىڭ لەنينىن كورىپ, لەنين قازاق پا دەپ قالدىم. مەن لەنيندى ويناعانداردى ماسكەۋدىڭ, لەنينگرادتىڭ, حاركوۆتىڭ
تەاترلارىنان كوردىم. ءدال كەڭەستىڭ لەنينىندەي لەنين كەزدەستىرمەپپىن» دەگەن باعاسى ءسىزدىڭ سۇراعىڭىزعا تولىق جاۋاپ بەرەدى عوي دەپ ويلايمىن. جالپى, اكتەردىڭ سىنشىسى – كورەرمەن عوي. كورەرمەن كوڭىلىنەن شىققان قويىلىمنىڭ عۇمىرى دا ۇزاق بولادى.
– ساحنادا ءساتتى رولدەر سومداپ قانا قويماي, تەاتردىڭ دا باسشىلىق قىزمەتىن ءبىراز جىل تىزگىندەدىڭىز. اكتەر ادام ءۇشىن اكىمشىلىك قىزمەت قانشالىقتى ۇتىمدى شەشىم دەپ ويلايسىز؟ باسشىلىقتاعى جىلدارىڭىز شىعارماشىلىق مۇمكىندىكتەرىڭىزگە شەكتەۋ بولعان جوق پا؟
– شەكتەگەندە قانداي, بىرنەشە جىل ونەردەن الىستادىق. شىعارماشىلىق ادامىنىڭ ءوزىن تۇتاستاي ونەرگە ارناعانىنان اسقان باقىت جوق شىعار. الايدا كەيدە كەيبىر شەشىمدەر شاراسىزدىقتان قابىلداندى عوي. مەنىڭ دە باسشىلىققا كەلۋىم سونداي سەبەپتەرگە بايلانىستى. ساكەن تەاترىنا ەكى رەت ديرەكتور بولدىم. ۇجىمدى العاشىندا – 4 جىل, كەيىن 8 جىل باسقاردىم. جاستايىمنان قابىلدانعان
تەاترىم عوي, كوركەيۋىنە ۇلەس قوسقىم كەلدى. ەكىنشى ۇيىمە اينالىپ كەتكەندىكتەن, ونەر ورداسىنىڭ سول كەزدەگى جاعدايىنا جانىم اشىدى. وسى سەبەپتەن عانا ديرەكتورلىقتان باس تارتا الماعان ەدىم. بىراق سول شەشىم كەيىن ءوزىمنىڭ شىعارماشىلىق وسۋىمە كەدەرگىسىن تيگىزە جازدادى. جوعارىدا ايتقان لەنين ءرولىنىڭ مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسىنىلىپ جاتقان كەزىندە مەن تەاتر ديرەكتورى لاۋازىمىندا ەدىم. سول ءساتتى وڭتايىمەن پايدالانعان كۇنشىلدەر سول ساتتە-اق الماتىعا: «قىزمەتتىك مانسابىن اسىرا پايدالانىپ, ديرەكتور ايتۋلى سىيلىققا ءوزىن ۇسىندى. جەكەلەي اكتەرلەرىن ايتپاعاندا, تۇتاس تەاتر ۇجىمى ەلەۋسىز قالدى» دەگەن مازمۇندا ارىز ءتۇسىرىپتى. بەلگىلى تەاتر سىنشىسى مارقۇم اشىربەك سىعاەۆ سول كەزدە مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەدى. ماعان دەرەۋ تەلەفون سوعىپ: «كەڭەس, شۇعىل ءوتىنىش جاز دا, ديرەكتورلىقتى تاپسىر. ارىز ءتۇستى. ەرتەڭ كەدەرگى بولادى» دەدى. وسىدان كەيىن ەش ويلانباستان ديرەكتوردىڭ كابينەتىنەن شىقتىم دا, ساحناما قايتا ورالدىم. قازىر ويلايمىن, ەگەر سول كرەسلودا وتكەن ون ەكى جىلىمدى قايتىپ بەرسە, مەن عۇمىر بويى ارمانداپ وتكەن رولدەرىمدى سومداپ, ساكەن تەاترىنىڭ ابىرويىن اسىرعان بولار ەدىم دەپ. بىراق وتكەنگە وكىنبەيمىن. «يگىلىكتىڭ ەرتە-كەشى جوق» دەمەي مە؟ قۇدايعا شۇكىر, قازىر دە بابىمىزدامىز. وڭتايىمىزعا كەلەر جاقسى رولدەر بەرىلىپ جاتسا, ويناپ شىعۋعا قاشاندا ءازىرمىز.
– بۇگىندە ساكەن تەاترىنىڭ اقساقالىنا اينالدىڭىز. كەيىنگى ءوسىپ كەلە جاتقان جاس ساحناگەرلەردىڭ اياقالىسىن قالاي باعالايسىز؟
– ۇلى ماعجاننىڭ «مەن جاستارعا سەنەمىن!» دەگەن كەرەمەت ءسوزى بار عوي. مەن قازىر تەاتر
قابىرعاسىنداعى قاۋلاپ ءوسىپ كەلە جاتقان جاستاردىڭ قارقىنىنا قاراپ قۋانامىن. بۇگىندە ساكەن تەاترىنىڭ 80-85 پايىزى جاستار جانە جاي جاستار ەمەس, بارلىعى شەتىنەن «سەن تۇر, مەن اتايىن» دەگەن تالانتتى جاستار. كوپشىلىگى الماتىداعى ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسى مەن ەلوردامىزداعى ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىن ءبىتىرىپ كەلگەن تۇلەكتەر. قاي-قايسىسى دا ۇلكەن مەكتەپتەن وتكەن, تاجىريبەلى ۇستازداردىڭ الدىن كورگەن جاس تالاپتار. ونەرگە ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەندەرى بىردەن بايقالادى. ىزدەنىستەرىنە قاراپ كوز سۇيسىنەدى. تەاتر ءۇشىن بۇدان اسقان باقىت بار ما؟ ارينە, بۇل ءسۇيسىنىس بۇعان دەيىن تەاترىمىزدا تالانتتى جاس بولمادى دەگەن ءسوز ەمەس. وسى كۇنگە دەيىن جاستار اراسىندا تەك قاراعاندىدا عانا ەمەس, قازاقستان كولەمىندە قارا ءۇزىپ جۇرگەن تالانت دينا زايتوۆانىڭ ءوزى نەگە تۇرادى! تالاي فەستيۆالدا توپ جارىپ, ۇزدىك اكتريسا اتانىپ جۇرگەن دينانىڭ تالانتىنا رەسەي, قىرعىزستان مەن تاجىكستاننان كەلگەن تەاتر سىنشىلارىنىڭ ءوزى ءتانتى بولىپ, تاڭداي قاعىسىپ كەتكەن بولاتىن. سوندا كاسىبي ساراپشىلار دينامىزدى كورىپ تاڭعالدى. «مىنانداي اكتريساعا بولەك پەسا جازىلۋ كەرەك» دەدى. باعا ما, باعا! ونى جانە شاقىرماعان تەاتر جوق. ەشقايسىسىنا بارمادى. ساكەن تەاترىندا قالدى. مۇنداي باعادان سوڭ, تەاتر ديرەكتورى قۇرمان قالىموۆ پەن كوركەمدىك جەتەكشى, تالانتتى رەجيسسەر ايدىن سالبان ارنايى سپەكتاكل قويعىسى كەلدى. ءالى ىزدەنىس ۇستىندە. دينا سياقتى حاس تالانتتارعا الەمدىك دەڭگەيدەگى «كلەوپاترا», «مەدەيا» سياقتى پەسالاردى ارنايى قويۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. سوندا ولاردىڭ شىعارماشىلىق مۇمكىندىكتەرى تولىققاندى اشىلماق. جالعىز دينا ەمەس, تەاترىمىزدا ودان باسقا دا تالانتتار بارشىلىق. ارقايسىسى ءبىر-ءبىر توبە. سەيفۋللين اتىنداعى وبلىستىق اكادەميالىق قازاق دراما تەاترىنىڭ بۇگىنگى كەلبەتى – وسى. تەاتردىڭ جارتىسىنان كوبى جاستار بولعاندىقتان, بولاشاعى زور دەمەسىڭە قويمايدى. ال مۇندا ەرتەدەن كەلە جاتقان اعا بۋىن وكىلدەرى, ۇلكەن مەكتەپ بارىن قوزعاساق, تىم ۇزاققا كەتىپ قالامىز.
– ءسىزدىڭ تاماشا اكتەر عانا ەمەس, جاقسى جازۋشى ەكەنىڭىزدى دە بىلەمىز. ساحنادا تالاي تۇلعانى ءتىرىلتىپ جۇرگەن ەڭبەگىڭىز دە ەلەۋلى...
– اڭگىمەمىزدىڭ باسىندا ايتىپ وتكەنىمدەي, اكتەرلىكتەن كەيىن اكادەميك ەبىنەي ارىستان ۇلىنىڭ كەڭەسىمەن قارمۋ-دىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن ءتامامدادىم. بويىمداعى جازۋعا دەگەن قۇشتارلىق ءبىراز تۇلعالار تۋرالى تولعانتتى. «زامانا, نەتكەن تار ەدىڭ», «قازىبەك بي», «اتا پارىزى», «كومەكەي اۋليە», تاعى دا باسقا پەسالارىم ساحناعا شىعىپ, كورەرمەنمەن قاۋىشىپ ۇلگەردى. الدا تاعى دا جازسام دەگەن تاقىرىپ كوپ. قۇداي قۋات بەرسە وعان وزدەرىڭىز كۋا بولا جاتارسىزدار. باستىسى, ەلىمىز امان بولىپ, شىعارماشىلىق الەۋەتىمىز شارىقتاي بەرسىن دەگەن تىلەك بار بىزدە.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
