پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ: «مەملەكەتتىگىمىزدىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالدى. ماقساتىمىز – ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ. قازىر ءبىز وسى كۇردەلى جولدىڭ باسىندا تۇرمىز. مەن ءۇشىن حالىقتىڭ جانە مەملەكەتتىڭ مۇددەسى بارىنەن بيىك. سول سەبەپتى مەن وسى ستراتەگيالىق باعىتتى ەلىمىزدىڭ باستى باعدارى رەتىندە جاريالادىم. بۇل جولداعى بارلىق جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالاۋعا دايىنمىن», دەگەن بولاتىن.
بۇل باعىتتاعى ناتيجەلى قادامداردىڭ ءبىرى – زاڭسىز يەمدەلىنگەن جانە شەتەلگە شىعارىلعان اكتيۆتەردىڭ مەملەكەتكە قايتارىلۋى. جاقىندا استانا قالاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى قول جەتكىزىلگەن كەزەكتى جۇمىس ناتيجەلەرىن جاريالادى. ەلوردا پروكۋراتۋراسى مەملەكەت پايداسىنا شىعارىلعان سوت اكتىلەرىنىڭ ورىندالۋىنا تالداۋ جاساعان بولاتىن. پروكۋرورلىق قاداعالاۋ اكتىسىن ەنگىزۋ ناتيجەسىندە سوتتالعانعا تيەسىلى 1 ملرد 62 ملن تەڭگەگە باعالانعان 5 جەر ۋچاسكەسىن ءوندىرۋ ارقىلى كەلتىرىلگەن شىعىن مەملەكەت پايداسىنا وتەلدى. وسىلايشا, پروكۋراتۋرانىڭ قابىلداعان شارالارى ارقاسىندا قىلمىس جولىمەن تابىلعان سوتتالعاننىڭ مۇلكىن مەملەكەت پايداسىنا ءوندىرۋ ارقىلى سوت ۇكىمى ورىندالدى.
اكتيۆتەردى ەلگە قايتارۋدى مەملەكەت باسشىسى قۇقىق قورعاۋ جانە مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە بەلگىلەگەن بولاتىن. بۇل جۇمىس شەت ەلدەردىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىمەن دە بايىپتى قارىم-قاتىناس ورناتىپ, كۇش-جىگەر بىرىكتىرۋ ارقىلى جالعاسىن تابا بەرمەك.
ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدىڭ جولىندا حالىققا تيەسىلى م ۇلىكتى زاڭسىز يەمدەنگەن شەنەۋنىكتەر مەن كاسىپكەرلەردى جاۋاپقا تارتۋمەن قاتار, ەل يگىلىگى ءۇشىن ادال ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن كاسىپكەرلىك وكىلدەرىن قولداۋ مەن قورعاۋ دا باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە جۇزەگە اسىرىلادى. پرەزيدەنت: «مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ءۇشىن «بيزنەسكە ادالدىق پرەزۋمپتسياسى» قاعيداتى زاڭ جۇزىندە بەكىتىلدى. بۇل بارشا داۋلى جانە تۇسىنىكسىز ماسەلەلەردى كاسىپكەرلەردىڭ پايداسىنا شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اتالعان زاڭ شىعارۋداعى وزگەرىستەر ءتيىستى سوت تاجىريبەسىندە قولداۋ تاباتىنىنا سەنەمىن», دەگەن بولاتىن.
ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ, كاسىپكەرلىككە جاعداي جاساۋ جانە ادال ازاماتتاردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا بۇل باعىتتا دا جۇمىس ناتيجەلى. ماسەلەن, جۋىردا جەتىسۋ وبلىسىندا پروكۋرورلار كاسىپكەرلەردەن زاڭسىز سالىق الىنعانى تۋرالى دەرەكتى انىقتاپ, ادىلەتتىلىككە قول جەتكىزدى. سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ انىقتاۋىنشا, جۇرگىزىلگەن تالداۋ اياسىندا بيۋدجەتكە 34 ملن تەڭگەدەن استام سالىق قاتە تولەنگەن. سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس, 2022 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قورشاعان ورتاعا ەڭ از تەرىس اسەر ەتەتىن كاسىپورىندار (IV ساناتتاعى وپەراتورلار) سالىق تولەۋدەن بوساتىلعان بولاتىن. الايدا وسى ساناتتاعى وپەراتورلارعا جاتاتىن 90 كاسىپكەر بۇگىنگە دەيىن وسى سالىقتاردى تولەپ كەلگەن. پروكۋراتۋرا اكتىسى بويىنشا وبلىستىڭ مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتى 16 سالىق تولەۋشىگە 1,6 ملن تەڭگە سوماسىندا تولەنگەن سالىق قاراجاتى قايتارىپ بەرىلىپ, قالعان 74 كاسىپكەردىڭ اقشالارى مىندەتتى سالىقتاردىڭ باسقا تۇرلەرىنە اۋىستىرىلدى.
ءادىل قوعام كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى – سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىمەن كۇرەس ناتيجەلىگى. وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدە جەكەلەگەن پارا بەرۋ فاكتىلەرىنەن بولەك, جۇيەلى تۇردەگى جاسالىپ كەلگەن جەمقورلىق قىلمىسى دا كوپتەپ كەزدەسەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن پاراقورلىقتىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە قارسى ىمىراسىز كۇرەس جۇرگىزۋ جولعا قويىلدى. سونىڭ ءبىر مىسالى – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل قىزمەتىنىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ميلليونداعان بيۋدجەت قاراجاتى ۇرلىعىن اشۋى. ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, ەل كولەمىندە جۇرگىزىلگەن ورتا جانە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن تەكسەرۋ ناتيجەسىندە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ءۇش جۇزدەن استام قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالعان. دەپارتامەنت باسشىسى سەرگەي پەروۆ تەكسەرۋ نىسانى كەزدەيسوق تاڭدالماعانىن, سوڭعى جىلدارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىق فاكتىلەرى كوبەيىپ كەتكەنىن ايتادى.
«وڭىرلىك دەڭگەيدە نەگىزگى نازارىمىز جوسپارلاۋ مەن ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنا اۋدارىلدى, ويتكەنى ول سالادا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا بولىنگەن وبلىس بيۋدجەتىنىڭ 80%-عا جۋىعى جۇمسالادى. سىبايلاس جەمقورلىققا جاعداي جاسايتىن جۇيەلى پروبلەمالار بەلگىلەندى. جالاقىنى, ءتۇرلى قوسىمشا اقىلاردى زاڭسىز ەسەپتەۋ, سونداي-اق ناقتى ورىندالماعان جۇمىستاردىڭ اقىسىن تولەۋ, تاعى باسقا جولدارمەن بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاۋ سحەمالارى اشىلدى», دەدى ول.
مىسالى, تەكسەرۋ بارىسىندا اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمىنە 3 ملن تەڭگەدەن استام قوسىمشا اقى نەگىزسىز ەسەپتەلگەنى انىقتالعان. سونداي-اق اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمى بۋحگالتەرىنىڭ وسى مەكەمەدە ىستەمەيتىن بوتەن ادامدارعا جالاقىنى اۋدارۋى جانە بالاباقشا ەسەپشىسىنىڭ ءوز بانكتىك ەسەپشوتىنا اقشا اۋدارۋ ارقىلى بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرۋ فاكتىلەرى بەلگىلى بولىپ وتىر. الدىن الا زالال شامامەن 90 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. ء«اربىر فاكتى بويىنشا ءتيىستى قۇقىقتىق باعا بەرىلەتىن بولادى. بۇگىنگى تاڭدا دەپارتامەنت جالپى سوماسى 50 ملن تەڭگەدەن استام ۇرلىق فاكتىلەرى بويىنشا 2 قىلمىستىق ءىستى تىركەدى», دەپ اتاپ ءوتتى سەرگەي پەروۆ.
سىبايلاس جەمقورلىق دەسە, ءبىرىنشى كەزەكتە اتالاتىن ايماقتاردىڭ ءبىرى – شىمكەنت قالاسىندا ءبىلىم باسقارماسىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى جۇيەلى جەمقورلىق قىلمىسى ءۇشىن سوتتالدى. اتاپ ايتقاندا, شاھاردىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى اۋدانارالىق سوتى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ ماماندارى ا. شينداۋلوۆا مەن م. مەيىربەكوۆاعا قاتىستى ۇكىم شىعارىپ, ولارعا 36 ملن تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالدى. بۇل ازاماتشالار جەكەمەنشىك مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەردە تەكسەرىس جۇرگىزبەۋ ءۇشىن 100 مىڭنان 500 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى سومادا مەكەمەلەر باسشىلارىنان جۇيەلى نەگىزدە پارا العانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلعان. سوتتالعاندار مەملەكەتتىك قىزمەتتە, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىندا, قارجى ۇيىمدارىندا جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا قىزمەت اتقارۋ قۇقىعىنان ءومىر بويىنا ايىرىلدى.
بۇدان بولەك, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ شىمكەنت قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن سىرتقى تالداۋ بارىسىندا بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرۋ سحەماسىن انىقتادى. ماسەلەن, ەكى قالالىق مەكتەپتىڭ بۋحگالتەرلەرى 2020-2023 جىلدار ارالىعىندا وزدەرىنىڭ جەكە شوتىنا ەڭبەكاقى تولەۋگە ارنالعان قوردان 67 ملن تەڭگەدەن استام قاراجاتتى زاڭسىز يەمدەنگەن. بۇگىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت قالالىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ العىشارتتارىن جويۋ بويىنشا ءتيىستى ۇسىنىمدار ازىرلەدى.
مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ادال ەڭبەك ەتىپ, ادال تابىس تاپقان ادام جەتىستىككە جەتەدى, قۇرمەتكە يە بولادى. ۇلى ابايدىڭ «ادال ەڭبەكپەن مال ىزدەمەك – ارلى ادامنىڭ ءىسى» دەگەن ءسوزىن تىلگە تيەك ەتكەن قاسىم-جومارت توقاەۆ: «ال ارلى ادام ادىلەتسىزدىك جاسامايدى. ءار سالادا ادالدىق باستى ورىندا تۇرسا, ءادىل قوعام ورنايدى. جەمقورلىققا جول بەرىلمەيدى, ەل مۇددەسىنە ساي شەشىم قابىلدانادى» دەگەن بولاتىن. شىن مانىندە, «ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ» دەگەن ۇلكەن ماقساتقا جەتۋدىڭ جولى – ەڭ الدىمەن, سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋعا باعىتتالعان كىشىگىرىم قادامداردان باستالسا كەرەك.
