بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى: «پارتيانىڭ مەملەكەتتىك اپپاراتقا كىرىگۋىنە مۇلدەم جول بەرمەگەن ءجون. ساياساتتاعى مونوپوليا ءتۇرلى الەۋمەتتىك كەسەلدى تۋىنداتاتىنى جانە مەملەكەتتى داعدارىسقا ۇشىراتاتىنى انىق. ساياسي ۇستەمدىككە بارىنشا شەكتەۋ قويۋ قاجەت.
پرەزيدەنت ءوزىنىڭ وكىلەتتىگىن اتقارۋ كەزەڭىندە پارتياعا مۇشەلىگىن توقتاتا تۇرۋعا مىندەتتى ەكەنىن زاڭ جۇزىندە رەسىمدەۋدى ۇسىنامىن. بۇل نورما ساياسي باسەكەنى ارتتىرىپ, بارلىق پارتيانىڭ دامۋىنا بىردەي جاعداي جاسايدى. وسىلايشا, ءبىز ەلىمىزدىڭ بولاشاقتاعى كوشباسشىلارىن نەگىزگى ساياسي ينستيتۋتتاردى وزىنە باعىندىرىپ الۋعا قۇمار بولۋدان ساقتايمىز.
ءدال سول سياقتى, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ, ەسەپ كوميتەتى مەن كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ توراعالارى جانە مۇشەلەرى مىندەتتى تۇردە پارتيادان شىعۋى كەرەك دەگەن نورمانى دا زاڭناماعا ەنگىزگەن ءجون.
بارلىق وكىلەتتىكتى ءبىر قولعا شوعىرلاندىرعان ورتالىقتاعى جاعداي ايماقتاردا دا قايتالاناتىنىن كورىپ وتىرمىز. سول سەبەپتى اكىمدەر مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارىنا پارتيا فيليالدارىندا دا لاۋازىم يەلەنۋگە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالۋ كەرەك. مۇنداي شەشىمدەر كوپپوليۋستى پارتيالىق جۇيە قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەگەن ەدى. ءسوزىن ىسىمەن قۋاتتاعان پرەزيدەنت «Amanat» پارتياسىنىڭ وتكەن جىلعى 26 ساۋىردە بولعان كەزەكتەن تىس XXIII سەزىندە وسى ساياسي ۇيىمنىڭ توراعاسى رەتىندە وكىلەتتىگىن توقتاتىپ قانا قويماي, ودان شىعۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن مالىمدەدى. سودان كەيىن وڭىرلەردىڭ اكىمدەرى دە اتالعان پارتيا فيليالدارىنىڭ توراعالىعىنان بوساتىلدى. بىراق, ولار «Amanat» پارتياسىنا مۇشەلىگىن ساقتاپ قالدى. مۇنىڭ ءوزى قوعامدا «بۇل قالاي؟» دەگەن ساۋال تۋىنداتىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە بيىلعى جىلى پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ ءبىر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا وتكەن سايلاۋى بارىسىندا كەي وڭىردە «Amanat» پارتياسى ۇسىنعان كانديداتتارعا جەرگىلىكتى اكىمدەر اكىمشىلىك رەسۋرستار ارقىلى قولداۋ بىلدىرمەي مە دەگەن پىكىرلەر ايتىلعانى ءمالىم.
شىنتۋايتىندا, قازىر «ەگەر اكىمدەر پارتيادان شىقسا, وندا «Amanat»-تىڭ فيليالدارى ولارعا قالاي ىقپال ەتەدى؟» دەگەن ورىندى ساۋال دا تۋىنداپ تۇر. اكىمدەردىڭ بيلەۋشى پارتيا قۇرامىنان شىعارىلماۋىنىڭ باستى سەبەبى, مىنە, وسى ماسەلەدە جاتقان سياقتى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, «وگىزدى دە ولتىرمەيتىن, اربانى دا سىندىرمايتىن» وڭتايلى جولدى ىزدەستىرمەي بولمايدى. بۇل ءۇشىن بۇدان جيىرما جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن, ناقتى ايتساق, 2002 جىلعى 15 شىلدەدە قابىلدانعان «ساياسي پارتيالار تۋرالى» زاڭدى قايتا قاراپ, ونى قازىرگى زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ قاجەت. ويتكەنى, اتالعان زاڭنىڭ تالاپتارى مەن بۇگىندە قالىپتاسقان ساياسي ءومىر شىندىعى ۇيلەسپەيتىن جايلار بار.
ماسەلەن, «ساياسي پارتيالار تۋرالى» زاڭنىڭ 4-بابىنىڭ 2-تارماعىندا: «مەملەكەتتiڭ ساياسي پارتيالاردىڭ iستەرiنە جانە ساياسي پارتيالاردىڭ مەملەكەت iستەرiنە زاڭسىز ارالاسۋىنا جول بەرiلمەيدi. ساياسي پارتيالارعا مەملەكەتتiك ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن جۇكتەۋگە دە جول بەرiلمەيدi», دەپ كورسەتىلگەن. بۇعان قوسا, وسى باپتىڭ 5-تارماعىندا: «مەملەكەتتiك قىزمەتشiلەر لاۋازىمدىق مiندەتتەرiن اتقارۋ كەزiندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭدارىنىڭ تالاپتارىن باسشىلىققا الادى جانە ساياسي پارتيالار مەن ولاردىڭ ورگاندارىنىڭ شەشiمدەرiمەن بايلانىستى بولمايدى», دەلىنگەن. مۇنىڭ ءوزى اتالعان زاڭنىڭ ەلىمىزدە ماجوريتارلىق ء(بىر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا) سايلاۋ جۇيەسى عانا بولعان كەزدە قابىلدانىپ, وندا كەيىنىرەك پايدا بولعان پراپورتسيالىق (پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا) سايلاۋ جۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى جەتە ەسكەرىلمەي قالعاندىعىن ايعاقتاپ تۇر. ويتكەنى, وسى زاڭدا «بيلەۋشى پارتيا» دەگەن ۇعىم مۇلدەم قاراستىرىلماعان. ءىس جۇزىندە بۇرىنعى «Nur Otan» – بۇگىنگى «Amanat» ءوزىن بيلەۋشى پارتيا دەپ ساناپ, ونىڭ ورتالىق اپپاراتى جانىنداعى پارتيالىق كوميسسيالار پارتيا قاتارىنداعى مينيسترلەر مەن اكىمدەردى جانە ولاردىڭ ورىنباسارلارىن ءارتۇرلى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا جۇيەلى تۇردە «كىلەمگە شاقىرىپ», اتقارىپ وتىرعان جۇمىستارىنا باعا بەرىپ, ورىندالۋى مىندەتتى شەشىمدەر قابىلداپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. بيلەۋشى پارتيانىڭ وڭىرلىك فيليالدارى دا وسى ۇلگىمەن جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ پارتياعا مۇشە-باسشىلارىنىڭ ماسەلەلەرىن «مايشاممەن» قاراپ, ولارعا مىندەت جۇكتەۋمەن ۇزبەي اينالىسىپ كەلەدى. ال ەگەر جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەردىڭ ءبارى بىردەي بيلەۋشى پارتيا قاتارىنان شىعاتىن بولسا, وندا ءماجىلىس پەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردا كوپشىلىك داۋىسقا يە بولىپ وتىرعان «Amanat»-تىڭ ولارعا ءتيىستى تالاپ قوياتىن زاڭدى تەتىگى جوق.
دەمەك, «ساياسي پارتيالار تۋرالى» ەسكىرگەن زاڭدى قايتا قاراپ, وعان «بيلەۋشى پارتيا» ۇعىمىن ەنگىزۋ جانە ءماجىلىس پەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار سايلاۋىندا جەڭىسكە جەتىپ, دەپۋتاتتىق مانداتتاردىڭ كوپشىلىگىنە يە بولعان پارتيانىڭ قۇقىقتارىن كەڭەيتۋ, سونىڭ ىشىندە اتقارۋشى بيلىك ورگاندارىنا ىقپال ەتۋ تەتىگىن قاراستىرۋ كەرەك. سوندا عانا قولدانىستاعى زاڭناماعا بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ ساياسي پارتيادا بولماۋى تۋرالى وزگەرىس ەنگىزىپ, ولاردىڭ سايلاۋ ناۋقانىنا زاڭسىز ارالاسۋى سياقتى كەلەڭسىزدىكتىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك تۋادى دەپ بىلەمىز. مۇنىڭ ءوزى مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ساياساتتاعى مونوپوليانى شەكتەپ, قوعامدى ودان ءارى دەموكراتيالاندىرۋ جولىنداعى تاعى ءبىر قادام, ىلگەرىلەۋ بولارى داۋسىز. ادىلەتتى قازاقستان ورناتۋ تالابى دا وسى.
