Bloomberg اتاپ وتكەندەي, فرج ينفلياتسيانى تەجەۋ ماقساتىندا 1980 جىلدان بەرى ءوزىنىڭ ەڭ اگرەسسيۆتى قاتاڭداتۋ ناۋقانىن جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇل وتكەن جىلدىڭ ماۋسىمىندا 40 جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش – 9,1 پايىزدى قۇرادى. اقش-تا 2022 جىلعا ارنالعان جىلدىق ينفلياتسيا 8 پايىزبەن اياقتالدى. شىلدەدە مولشەرلەمە بويىنشا شەشىم قابىلداي وتىرىپ, فرج امەريكاندىق ەكونوميكانىڭ قالىپتى ءوسۋىن اتاپ ءوتتى. ينفلياتسيا بۇرىنعىسىنشا جوعارى, بىراق باياۋلادى. فرج-نىڭ شەشىمى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىككە, جالداۋ مەن باعانىڭ وسۋىنە قىسىم جاساۋى مۇمكىن ەكەنىن مويىندايدى. بىراق قانشا ەكەنى ءالى بەلگىسىز. سونىمەن قاتار فرج 2 پايىز ينفلياتسيا ماقساتىنا جەتۋ ءۇشىن ساياساتتى ودان ءارى قاتايتۋ قاجەت بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتتى.
جالپى, ساراپشىلار ءفرجنىڭ شىلدە ايىنداعى شەشىمى نارىقتاردى تاعى دا قورقىتقىسى كەلەتىن پيعىلدان الىس ەكەنىن ايتىپ جاتىر. بىراق جاقىن ارادا مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ تۋرالى اڭگىمە ايتىلىپ جاتقان جوق. اقش فەدەرالدى رەزەرۆ جۇيەسىنىڭ توراعاسى دجەروم پاۋەلل قىركۇيەكتەگى كەلەسى وتىرىستا پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ كوتەرىلۋى مۇمكىن ەكەنىن, بىراق ءبارى شەشىم قابىلدانار ساتتەگى فاكتورلارعا بايلانىستى ەكەنىن ايتىپتى.
فرج-نىڭ نەگىزگى ماقساتى – ينفلياتسيانى ماقساتتى 2 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ بولىپ قالا بەرەدى. اقش-تا ماۋسىم ايىندا جىلدىق ينفلياتسيا 3 پايىزعا دەيىن تومەندەيتىنى ايتىلعان بولاتىن. ال بولجام 3,1 پايىز عانا ەكەنىن ايتىپ جاتىر. قازىر نارىق بارلىق جاعدايعا وپتيميستىك كوزقاراسپەن قارايدى: ال ساراپشىلار بولسا قىركۇيەكتە, قاراشادا جانە جەلتوقساندا فرج پايىزدىق مولشەرلەمەنى بۇرىنعى دەڭگەيدە قالدىرادى, ال 2024 جىلدىڭ قاڭتارىندا اقشا-نەسيە ساياساتىن بىرتىندەپ جۇمسارتۋدى باستاۋى مۇمكىن ەكەنىن العا تارتىپ وتىر.
وتكەن اپتادا دوللار يندەكسى دە (DXY) جازۋ كەزىندە 100,55 پايىزدان 102 پايىزعا دەيىن كوتەرىلدى. DXY اقش ۆاليۋتاسىنىڭ جالپى كۇشىن كورسەتەدى جانە اقش دوللارىنىڭ التى نەگىزگى الەمدىك ۆاليۋتا – ەۋرو, يەن, فۋنت ستەرلينگ, كانادالىق دوللار, شۆەد كروناسى جانە شۆەيتساريالىق فرانكتەن تۇراتىن قورجىنعا قاتىناسى رەتىندە ەسەپتەلەدى.
اقش فەدەرالدى رەزەرۆتىك جۇيەسىنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن ارتتىرۋ باسقا ەلدەر مەن ولاردىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتالارىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن. وسىلايشا, اقش-تاعى مولشەرلەمەنىڭ كوتەرىلۋى اقش-تىڭ قارجىلىق اكتيۆتەرىنىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ جاتىر. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ينۆەستورلار ادەتتە دامۋشى ەلدەردەن ءوز قاراجاتىن الىپ, ولاردى اقش-قا اۋدارا باستايدى, ەكونوميكاسى تۇراقتى جانە تاۋەكەلى از. بۇل دامۋشى ەلدەردە شەتەل ينۆەستيتسياسىنىڭ ازايۋىنا جانە نەسيەلەندىرۋ قۇنىنىڭ وسۋىنە اكەلۋى مۇمكىن.
تۇتاستاي العاندا, اقش فەدەرالدىق رەزەرۆتىك جۇيەسىنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن كوتەرۋ دامۋشى ەلدەردىڭ ورتالىق بانكتەرىن ءوز ەكونوميكالارىنىڭ ىقتيمال تەرىس سالدارىنان قورعاۋ ءۇشىن وسىنداي شارالاردى قابىلداۋعا ىنتالاندىرۋى مۇمكىن. بۇل جاھاندانۋدىڭ ىقپالىمەن جانە ءبىر ەلدەگى وزگەرىستەر باسقا ەلدەرگە تارالۋى مۇمكىن قارجى نارىقتارىنىڭ ءوزارا بايلانىسىمەن قاتىستى بولىپ تۇر.
دامۋشى ەلدەردىڭ ورتالىق بانكتەرى ءوز اكتيۆتەرىن ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى ەتۋ ءۇشىن پايىزدىق مولشەرلەمەلەرىن كوتەرۋگە ءماجبۇر بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ساراپشىلاردىڭ ءبارى ايتىپ جاتىر. ماسەلەن, قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بانكى شىلدە ايىنىڭ باسىنداعى وتىرىسىندا بازالىق مولشەرلەمەنى +/-1 پايىزدىق تارماق دالىزىمەن جىلدىق 16,75% دەڭگەيىندە قالدىردى. وسىنىڭ بارلىعى تەڭگەدەگى دەپوزيتتەر كولەمىنىڭ ءوسىپ, ال شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەردىڭ, كەرىسىنشە, ازايۋىنا ىقپال ەتەدى. مۇنداي ديناميكا قازاقستاندىق ۆاليۋتا باعامىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزۋدە.
«2023 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا حالىقتىڭ تەڭگەدەگى دەپوزيتتەرىنىڭ ءوسىمى 367,8 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, ال ولاردىڭ ۇلەسى جەكە تۇلعالار دەپوزيتتەرىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 67,3 پايىزىنا جەتتى. ناتيجەسىندە, دەپوزيتتەردىڭ دوللارلانۋى 2010 جىلعى ءبىرىنشى توقساننىڭ سوڭىندا 32,7 پايىزعا, تاعى 1,2 پايىزدىق تارماققا تومەندەپ, تاريحي تومەنگى دەڭگەيلەردى كورسەتۋدى جالعاستىردى. دوللارلانۋ شەتەل ۆاليۋتاسىنا ايقىن سۇرانىستىڭ جوقتىعىن جانە تەڭگە جيناقتارىنا قىزىعۋشىلىقتىڭ جوعارىلاۋىن سيپاتتايدى. بۇعان ايىرباس باعامى ديناميكاسىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن سالىستىرمالى بولجامدىلىعى, سونداي-اق تەڭگەدەگى دەپوزيتتەر بويىنشا تارتىمدى مولشەرلەمەلەر ىقپال ەتەدى. جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرى بويىنشا شەكتى سىياقى مولشەرلەمەسى ءبىرىنشى توقساندا وزگەرىسسىز قالدى. مۇنىڭ ءبىر سەبەبى – ۇلتتىق بانكتىڭ ينفلياتسيامەن كۇرەس اياسىندا بازالىق مولشەرلەمەنى 16,75 پايىز دەڭگەيىندە ۇستاپ تۇرۋىن جالعاستىرۋ», دەپ حابارلادى قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ەكىنشى جاعىنان, فرج پايىزدىق مولشەرلەمەلەردى بىرتىندەپ تومەندەتۋ ۇدەرىسىن باستاعاندا بۇل ۇلتتىق ۆاليۋتانى نىعايتۋدىڭ وڭ فاكتورى بولۋى مۇمكىن. دەگەنمەن قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ دە بازالىق مولشەرلەمەنى تومەندەتەتىنىن ەسكەرۋ قاجەت.
KASE-دەگى دوللار/تەڭگە ۆاليۋتا جۇبىنىڭ بۇگىنگى ساۋداسىنا كەلەتىن بولساق, ولار ءبىر دوللار ءۇشىن 445,01 تەڭگەدەن باستالدى. ءبىر كۇن ىشىندە ۇلتتىق ۆاليۋتا
1 دوللار ءۇشىن 444,96-446,13 تەڭگە ارالىعىندا ساۋدالاندى. سوڭعى مامىلە قازىردىڭ وزىندە ءبىر دوللار ءۇشىن 445,50 تەڭگەمەن جابىلدى. استانا ۋاقىتىمەن 15.30-داعى جاعداي بويىنشا قازاقستان قور بيرجاسىنداعى ساۋدا-ساتتىق بارىسىندا جالپى سوماسى 111,6 ملن دوللار بولاتىن 614 مامىلە جاسالدى. ناتيجەسىندە, ۇلتتىق بانكتىڭ الداعى كۇندەرگە رەسمي باعامى 445,68 تەڭگەمەن توقتالىپ تۇر. بۇل وتكەن اپتانىڭ سوڭىنداعى باعامنان 1 تەڭگەگە از. ازىرگى بولجام دوللار قىمباتتايدى دەگەن پىكىردى قۇپتاپ تۇرعان جوق.
