توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان شۋ اۋدانىنىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىگى دە ينۆەستيتسيا تارتۋ جۇمىستارىنا ايرىقشا دەن قويىپ وتىر. اۋدان اكىمى باقىتجان جانىبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان جوسپار اياسىندا 1 114 جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ كوزدەلگەن.
ءتورت جىلدىڭ بەدەرىندە جالپى قۇنى 259,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 129 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا اتقارىلاتىن جۇمىس تولىقتاي جولعا قويىلعان. قازىرگى كەزدە كونتەينەر ءوندىرۋ, قۇس فابريكاسى, جول بويىنداعى سەرۆيس نىساندارىن سالۋ جونىندەگى جوبالار بويىنشا الەۋەتتى ينۆەستورلارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر. بارلىق تاراپ جوبالاردى تولىقتاي جۇزەگە اسىرۋعا مۇددەلى.
ب.جانىبەكوۆ كەلتىرگەن دەرەكتەرگە زەر سالساق, شۋ اۋدانىندا ىسكە اسىرىلاتىن ءىرى جوبالاردىڭ قاتارىندا «قازاقمىس كورپوراتسياسى» جشس قولعا العان شاتىركول-جايسان كەن بايىتۋ زاۋىتى, «Zhanashyr project» جشس-نىڭ جايساڭ مىس كەن ورنى, «Alstom Kazakhstan» جشس-نىڭ تەمىرجول جىلجىمالى قۇرامىن جوندەۋ جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جوبالارى بار. بۇگىندە اتالعان جوبالاردى جەدەل جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستار جولعا قويىلعان.
«وڭىرگە الەۋەتتى ينۆەستورلاردى تارتۋ جۇمىستارى قاي كەزدە دە نازاردان تىس قالعان ەمەس. جەرگىلىكتى حالىقتى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ ءۇشىن ءوندىرىس ورىندارى كوبىرەك اشىلعانى ءجون. جۋىق ارادا جۇزەگە اسىرىلاتىن جوبالاردىڭ قاتارىندا «Dain Company» جشس-نىڭ كونتەينەر قۇراستىرۋ زاۋىتى بار. اتالمىش جوبانى قولداۋ ماقساتىندا 2 گەكتار جەر قاراستىرىلعانىن ايتا كەتكەننىڭ ارتىقتىعى بولماس. جوبا قۇنى 450 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. ينۆەستوردىڭ ايتۋىنشا, قۋاتتىلىعى ايىنا 10 كونتەينەر ەكەن. مۇندا 10 جۇمىس ورنىن اشۋ كوزدەلگەن. تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ سانى ارتقان جاعدايدا 60 ادامعا دەيىن جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بار. بۇعان قوسا «QazAquaAliance» جشس-نىڭ ەت باعىتىنداعى جوباسى دا ءوڭىر ەكونوميكاسىن وركەندەتۋگە سەپ بولاتىنى ءسوزسىز. 500 مىڭ باسقا ارنالعان قۇس فابريكاسى بالۋان شولاق اۋىلىنان بوي كوتەرەدى. قۇنى 250 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن جوبا جۇزەگە اسقاندا 20 تۇرعىن تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى. سونداي-اق «حامزا» شارۋا قوجالىعى دا 100 مىڭ باسقا ارنالعان قۇس فابريكاسىن اشۋدى كوزدەپ وتىر. بۇگىندە بۇل جوبانى قولداۋ ماقساتىندا كوكقاينار اۋىلدىق وكرۋگى اۋماعىنان 5 گەكتار جەر قاراستىرىلۋدا. قۇنى 220 ملن تەڭگەگە باعالانعان فابريكا جۇمىسىن باستاعان كەزدە جەرگىلىكتى 20 ازامات جۇمىسقا تارتىلماق. بۇدان وزگە دە بىرقاتار ماڭىزدى جوبانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا وڭىردە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر», دەيدى ب.جانىبەكوۆ.
شۋ اۋدانىنىڭ اكىمى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, 2024 جىلى وڭىردە ىسكە قوسىلاتىن «SVictory 6» جشس-عا قاراستى «ا» كلاستى جول بويىنداعى قىزمەت سەرۆيسى (تۋريزم, ەتنواۋىل, مۋزەي) ءىرى جوبالاردىڭ بىرىنە اينالماق. جالپى قۇنى 2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جوبا ىسكە اسقاندا 40 ازامات جۇمىسپەن قامتىلماق. البەتتە, اۋداندا ينۆەستورلاردى تارتۋ, سول ارقىلى جەرگىلىكتى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ جۇمىستارى جىل وتكەن سايىن قارقىندى تۇردە ىسكە اسىپ جاتقانى ءمالىم. بۇگىندە ناقتى ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ءۇش جوبا بار ەكەن. ولاردىڭ جالپى قۇنى 123,7 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. اتالمىش جوبالار ىسكە قوسىلعان كەزدە اۋداندا 430 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلماق. اۋدان حالقى ءۇشىن بۇل, ارينە, جاعىمدى جاڭالىق.
ء«ىرى جوبالاردىڭ ءبىرى رەتىندە «قازاقمىس كورپوراتسياسى» جشس-نىڭ شاتىركول كەنىشىندەگى فابريكانى ايتۋعا بولادى. د.قوناەۆ اۋىلىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى كەزىندە 377 ازامات جۇمىسقا تارتىلسا, فابريكا ىسكە قوسىلعان كەزدە 300 ادام ەڭبەكپەن قامتىلادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. فابريكادا ەڭبەك ەتەتىندەردىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن جەرگىلىكتى ازاماتتار قۇرايدى. جاڭا ءوندىرىس وشاعىنىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا 1 ملن 200 مىڭ توننا كەن وندىرۋگە قاۋقارلى. قىسقاسى, وسى جوبا ساتىمەن ىسكە قوسىلعاننان كەيىن اۋدان بيۋدجەتىنە 300-400 ملن تەڭگە ارالىعىندا سالىقتىق تۇسىمدەر تۇسەدى», دەيدى ول.
اۋدان باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, «Zhanashyr project» جشس قولعا العان «جايسان» كەن ورنىن ونەركاسىپتىك تۇرعىدان يگەرۋ جوباسىنىڭ دا اۋدان ەكونوميكاسىنا كەلتىرەر پايداسى مول كورىنەدى. بۇگىندە سول جوبانى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ناقتى قادامدار جاسالىپ جاتىر.
«شىنى كەرەك, اۋداندا قولعا الىنعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ قاي-قايسىسى بولسىن ءوڭىر ەكونوميكاسىنا ايتارلىقتاي تابىس اكەلەتىنى تالاس تۋدىرمايدى. ولاردىڭ قاتارىندا «جايسان» كەن ورنىن ونەركاسىپتىك تۇرعىدان يگەرۋ جوباسى دا بار. وسى ءىرى جوبا تولىققاندى ىسكە قوسىلعان كەزدە جىلىنا 600 مىڭ توننا كاتودتى مىس كەنى وڭدەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا تاۋلىگىنە 822 توننا كەن بالقاش ءتۇستى مەتالل وڭدەۋ كومبيناتىنا جىبەرىلىپ جاتقانىن دا ەسكەرگەن ءجون. جاڭا كاسىپورىن تەحنيكامەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتىلگەن. شامامەن 2024 جىلدىڭ اقپان ايىندا تولىق قۋاتىندا ىسكە قوسىلادى دەگەن ويىمىز بار», دەيدى ب.جانىبەكوۆ.
شۋ وڭىرىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن وركەندەتۋ ماقساتىندا دا اۋقىمدى جوبالار قولعا الىنعانىن ايتا كەتكەن ءجون. اۋدان اكىمى كەلتىرگەن دەرەككە سۇيەنسەك, ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ەكى ءىرى جوبانىڭ جالپى قۇنى 2,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى ەكەن. سول جوبالار تولىققاندى ىسكە قوسىلعان كەزدە 76 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
«جالپى, ءوڭىرىمىز اگروايماق سانالعاندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى جوبالارعا دا ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىرمىز. ايتالىق, «ەلنۋر اديل گرۋپپ» جشس قولعا الىپ وتىرعان ماكارون تسەحى, ديىرمەننىڭ جالپى قۇنى 1,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. اتالمىش جوبا ىسكە قوسىلعاندا 64 ادام جۇمىسپەن قامتىلادى. سەرىكتەستىك باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, ديىرمەن تاۋلىگىنە 120 توننا, ماكارون تسەحى 22 توننا ءونىم وندىرۋگە قاۋقارلى. بۇگىنگى تاڭدا اتالمىش نىسان بويىنشا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ال جوبا وسى جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىندا ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز», دەيدى اۋدان باسشىسى.
قالاي الىپ قاراساق تا, كەيىنگى جىلدارى وڭىرگە الەۋەتتى ينۆەستورلاردى تارتۋ جۇمىستارى مىقتاپ قولعا الىنعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. جۋىردا عانا تۇركيالىق «Koyuncu Group» كومپانياسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسكەن ءوڭىر باسشىسى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ ينۆەستورلاردى قولداۋ جۇمىستارى ارمەن قاراي جالعاسا بەرەتىنىن ايتتى. اتالمىش كومپانيا قاراتاۋ قالاسى «تاراز» يندۋستريالدى ايماعىندا ناتري ءپيروسۋلفيتىن ءوندىرۋ جوباسىن ىسكە اسىرىپ جاتقانى ءمالىم.
قىسقاسى, وڭىرگە ينۆەستيتسيا سالۋعا كەلگەن شەتەلدىك ينۆەستورلارعا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك تاراپىنان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلىپ جاتقانى ءسوزسىز. جەرگىلىكتى حالىقتى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ءبىر پاراسى توعىز جولدىڭ تورابى سانالاتىن شۋ اۋدانىندا دا قارقىندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل بوي كوتەرىپ جاتقان سۋ جاڭا ءوندىرىس وشاقتارىنا جۇمىسسىز ازاماتتار ۇلكەن ۇمىتپەن كوز تىگىپ وتىر.
