ادال ادامدار جايىندا جىلىكتەپ ايتساق تا, وسىعان بايلانىستى تۇجىرىمدى يدەياعا جۇگىنسەك تە ول – ناعىز ادامداردىڭ ەلدىك تىرلىگى مەن ەرلىگىنە تىكەلەي تاۋەلدى. ەلىم دەپ ەمىرەنىپ, جۇرتىم دەپ جۇمىلاتىن جاقسىلاردىڭ اسىل قاسيەتتەرىن ارقا تۇتۋ جانە ونى شىنايى باعالاۋ. فرانتسۋز ويشىلدارىنىڭ «مەنىڭ وتانىم بار, ول – فرانتسۋز ءتىلى» دەگەن ۇلى ءسوزىنىڭ ماعىناسى قانداي عاجاپ جانە ەشنارسە تەڭ كەلمەيتىن قاستەرلى بولسا, ءبىزدىڭ بايتاق ەلدە «قازاق» دەگەن ءسوز بارشا قازاقستاندىقتى بارلىق ۋاقىتتا بىرىكتىرەتىن جانە مىنا بايتاق دالا – تۋعان جەردىڭ تىلسىم سىرىن, قىمبات قۇندىلىقتارىن ۇقتىراتىن ۇرانعا اينالادى دەپ سەنەمىز. سولاي بولۋىنا بارلىق فاكتور سەپتەسىپ وتىر جانە ول – اشىق قوعامدا باياندى ءومىر ءسۇرۋ قاجەتتىلىگى. بۇعان ءبىزدىڭ قوعامنىڭ ساياسي ورەسى مەن ىنتىماقتاستىق تاجىريبەسى دە, اقىلدى ادامدارىنىڭ جىگەرى دە تولىق جەتەدى دەگەن سەنىم بار.
تەگىندە, حالىقتىڭ ەركىندىگىنەن ارتىق ەشنارسە جوق. ال ونىڭ قادىرىنە جەتۋ – ورتاق مىندەت جانە ورتاق يگىلىك. پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن زاڭ ۇستەمدىگىن جۇيەلى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىنداعى ناقتى ىستەرى مەن ساياسي, ەكونوميكالىق جانە رۋحاني-مادەني باستامالارى جۇرت كۇتكەن بەتبۇرىستى كۇشكە يە بولاتىنى ءشۇباسىز, بۇل ۇستانىمعا دەگەن زور ءۇمىت ادالىن ايتساق, بىرتە-بىرتە تياناقتالا ءتۇستى, سەنىم دە ارتتى. بۇل ىڭعايدا جۇرت ءبىر-ءبىرىن بايىتىپ, ءبىر-بىرىنە قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعانىن اشىق ايتۋعا ءتيىسپىز..
حاكىم اباي: «قازاق تا ادام بالاسى عوي, كوبى اقىلسىزدىعىنان ازبايدى, اقىلدىنىڭ ءسوزىن ۇعىپ الارلىق جۇرەكتە جىگەر, قايرات, بايلاۋلىلىقتىڭ جوقتىعىنان ازادى» دەپ, ايتقان جوق پا؟ ءدال وسى ءسوزدى بۇگىن دە قايتالاپ ايتقان ورىندى. ءبىر جارىم جىلدان بەرى ەلىمىزدەگى ساياسي وزگەرىستەر مەن قوعام ىشىندەگى سەرپىلىستى جاڭالىقتاردى ۋاقىت تەزىنە سالىپ قاراساڭىز, ونىڭ نەگىزى كەڭ اۋقىمدى, الەمدىك ءمان-ماعىناسى ۇلكەن, وتە ءىرى قادامدار مەن جەتىستىكتەر سانالاتىنى داۋسىز.
سونىمەن بىرگە ويلاسۋعا بولاتىن جايتتار بار. ماسەلەن, ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ جەرگىلىكتى جەردە, وڭىرلەردە بۇقارالىق دەڭگەيدە قامتىپ جۇرگىزىلۋىنە قاتتى ءمان بەرىپ, حالىقپەن اشىق سويلەسە الاتىن قوعامدىق تۇلعالار مەن كادرلار دايارلاۋدىڭ قاجەتتىگى ەرەكشە سەزىلەدى. جاسىرماي ايتايىق, كەيبىر وڭىردە ويى مەن سوزىنە كوز توقتاتىپ قارايتىن تۇلعالى كىسىلەر جوقتىڭ قاسى ساناۋلى عانا. مەملەكەتشىل ادامداردى ىنتالاندىرۋ مەن ولاردىڭ جولىن اشۋ ساياسي ناۋقانداردا عانا ەسكە تۇسەدى, ىلعي دا بەلگىلى ءبىر قارت كىسىلەردى زالدىڭ الدىڭعى قاتارىنا وتىرعىزىپ قويۋمەن جيىن ماعىنالى بولا بەرمەيدى. ءبىزدىڭ جاڭا قوعام بارلىق اۋديتوريادا اشىق جانە ىسكەرلىك ديالوگتى ورناتۋ ارقىلى دەموكراتيالىق قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەيتىن ءىس-ارەكەتتەرىمىز قالا مەن اۋىلدا بىردەي جاندانا ءتۇسۋى قاجەت. ءيا, ويىمىزدى ۇشتاي تۇسەتىن بولساق, انا شالعايداعى نەمەسە قيان تۇكپىردەگى اۋىلدارعا نەگە مينيسترلەر ات ءىزىن سالمايدى؟ مىندەتتى تۇردە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەمەس, ەل جاعدايى مەن كوڭىلىن سەزىنۋى ءۇشىن. ماسەلەن, مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى دە قيان تۇكپىردەگى ىرعىز بەن ارال, تارباعاتاي مەن سارىسۋ جاققا جول ءجۇرىپ بارىپ, جۇرتشىلىقپەن قويان-قولتىق ارالاسىپ جاتسا, قوعام ءورىسىن كەڭەيتەر ەدى. انا ءبىر جىلدارى ءبىر جاس مينيستر شاعىن قالاعا بارعان جول ۇستىندە قارت قاراتاۋدىڭ قىراتتارى مەن قاپشاعاي تاستارىن, جالاڭاش تاۋ تابيعاتىن كورىپ: «مۇندا نەگە قاراعاي شىقپايدى؟» دەپ ماسقاراعا ۇشىراعانىنداي بولماس ءۇشىن دە جامان بولماس ەدى عوي. باسقا دا مينيسترلەر ورايىن كەلتىرىپ, ءىسساپارىندا وبلىس ورتالىعىنان نەمەسە سول ماڭنان قايتپاي, الىس اۋدانداردى دا ارالاپ كورگەنى وزدەرىن دە, مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ دا تانىمالدىعى پەن تيىمدىلىگىن بارشاعا جەتكىزەتىنى انىق.
زامان وزگەردى, ادامدار دا وزگەرۋى كەرەك. بىراق ول تەز بولا قوياتىنداي ەمەس. ەڭ كەرەگى –ادىلەتتىلىكتىڭ بارلىق جەردە كورىنىس تابۋى, ءتۇرلى كوزقاراس مەن ۇمتىلىس-قۇلشىنىستاردىڭ مەملەكەت ءۇشىن مەيلىنشە ورنىقتىلىعى. ادىلەتتى قازاقستان رۋحىندا جالپىعا ورتاق تىرلىكتەر ادامگەرشىلىك مورال مەن ادالىن ايتىپ, بەرەكەلى ءىس اتقارۋ, بيلىكتە جۇرگەندەردىڭ سىبايلاس جەمقورلىق اتاۋلىدان مۇلدەم قول ءۇزۋى سەكىلدى ەڭ كۇيىپ تۇرعان ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەتىن دەڭگەيدە قالىپتاساتىن بولسا, ءبارى دە تۇزەلەدى, ويعا العاندارىمىز ورىندالادى دەپ سەنەمىز. اسىرەسە ەل ىشىندە ءجيى ايتىلاتىن, مازا بەرمەيتىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەسىنە اسا قاتال, اسا قاhارلى ۇستانىم مەن ەرەجە قاجەت. جانە قانداي نىسان بولسىن, بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارجىعا سالىنعاندىقتان, ونىڭ ونىڭ باستالۋى مەن اياقتالۋىندا جاريالىلىق بولۋى دا ەرەكشە ماڭىزدى. ال قازىنا قارجىسىن جىمقىرعان, ياعني جازىقتىلار مەن قىلمىسكەرلەرگە «سەندەيلەرگە تۇرمەنىڭ ەسىگى اشىق» دەگەن قاتقىل ەسكەرتپەدە اياۋشىلىق بولماۋىن جۇرت جاقتايدى, ارينە.
ادامداردىڭ مىنەز-ق ۇلىق مودەلى جاڭعىرۋدىڭ اياسىندا اتقارىلاتىن مەملەكەتشىل, وتانشىل, ىزگىلىكتى ىستەر مەن ءتۇرلى ۇلاعاتتى ۇستانىمدار از بولماس. دەي تۇرعانمەن, ساياسي مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ مەن ۇلتقا قىزمەت ەتۋدىڭ ومىرشەڭ ۇلگىسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ, ولاردى ۇلتتىق جانە تاريحي ساناعا سىڭىرۋدە نەنى ۇلگى ەتەمىز, قانداي ۇلتتىق جانە قوعامعا ورتاق قاسيەتتەرىمىزدى جاڭعىرتامىز, ءبارى دە سوعان بايلانىستى. بىزدە, نەگە ەكەنىن قايدام, زامان ۇردىسىنە ساي وزگەرىس ءالى دە جەتكىلىكتى بايقالمايدى. قاي ىستە بولماسىن بەيقامدىق باسىم با دەرسىڭ. وسى جايتتى ويلاسۋ ءۇشىن ايتا وتىرىپ, ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدا بۇل بەيقامدىقتىڭ پەردەسى اشىلىپ, سەرگەك سانا تەزىرەك وي ورىسىنە شىعادى دەپ سەنىممەن قارايمىز.
ادال ادامدار تۋرالى ءسوز بولعاندا «ارلى ادام – ەڭ كۇشتى ادام» دەگەن قاعيدامەن ءومىر ءسۇرۋ جاۋاپكەرشىلىگى – بىزدىڭشە, ەڭ قىمبات قۇندىلىق. ول ساياسي مادەنيەتتىڭ دە, قوعامدىق وي-سانانىڭ دا نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى بولۋعا ءتيىس.
ادىلەتتى قازاقستاندى قۇراتىن ادامداردىڭ جاڭا بولمىسىن, ومىرشەڭ تاعدىرى مەن جارقىن كەلەشەگىن, تاعى دا ايتقاندا, ءبىز مىنا جاڭا زامان ۇردىسىنەن ۇتىلماي, ەنجارلىق سالدارىنان تيەسىلى ءوز ولجامىزدان كەش قالماي, ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ جۇيەلى جۇزەگە اسۋىنا ءبىر كىسىدەي ورتاق اقىلمەن مۇددەلىلىك تانىتۋىمىز تاريحي جاۋاپكەرشىلىكتىڭ تۋرا ءوزى! مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ناعىز وزەگى دەپ بىلەمىز. مۇنى شىنايى جۇرەكپەن سەزىنبەي, تاريحي جانە بۇگىنگى قوعامدىق وي-سانانى تۇبەگەيلى جاڭعىرتپاي, وركەنيەتتى ەل مەن جاڭا قوعام دامۋىنا سەرپىلىس جاساي المايمىز, قادىرلى اعايىن!
مەيرامبەك تولەپبەرگەن,
قوعام قايراتكەرى
