قازاقستان عالىمدارىنىڭ زەرتتەۋى تۇيەنىڭ قازىرگى گەنەتيكالىق قۇرىلىمىن تۇسىنۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسادى. عىلىمي ادەبيەتتەردە ءبىر وركەشتى جانە ەكى وركەشتى تۇيەلەردىڭ گەنەتيكاسى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەلىپ جازىلعان. الايدا بۋدانداستىرىلۋ ارقىلى وسىرىلگەن تۇيەلەردىڭ گەنەتيكاسى ءالى زەرتتەلە قويعان جوق. وتاندىق زەرتتەۋشىلەردىڭ جۇمىسى وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرادى.
تۇيە – اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەت, ءسۇت, ءجۇن ءوندىرىسىن عانا ەمەس, تۋريزم, سپورتتىق جارىستار مەن لوگيستيكا سالاسىندا دا پايدالانۋعا بولاتىن ەرەكشە جانۋار. تۇيە ءوسىرۋ ەكونوميكامىزدىڭ ەڭ ءتيىمدى سالالارىنىڭ ءبىرى, ويتكەنى ول حالىقتىڭ جۇنگە, سۇتكە جانە ەتكە دەگەن قاجەتتىلىگىن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى, تۇيەلەر ءبىزدىڭ ەرامىزعا دەيىنگى XV عاسىردان باستاپ كولىك قۇرالى رەتىندە قولدانىلعان جانە 3000-6000 جىلدار ارالىعىندا قولعا ۇيرەتىلە باستاعان. ءبىر وركەشتى جانە ەكى وركەشتى تۇيەلەر ساۋدا كەرۋەندەرىندە جۇك تاسىمالداۋعا جانە اسكەري ماقساتتا پايدالانىلعان. بۇگىنگى تاڭدا تۇيەلەر كوبىنە تۇركيا مەن قازاقستاندا بۋدانداستىرىلىپ وسىرىلەدى.
بەس گيبريدتى تۇيەنىڭ گەنەتيكاسى تۋرالى تىڭ زەرتتەۋدى بىرلەسكەن عالىمدار توبى جۇرگىزدى. ولاردىڭ قاتارىندا ماقپال اماندىقوۆا (جانۋارلار گەنەتيكاسى جانە تسيتوگەنەتيكاسى زەرتحاناسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى), قايرات دوسىباەۆ (بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, جانۋارلار گەنەتيكاسى جانە تسيتوگەنەتيكاسى زەرتحاناسىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى), ايجان مۇساەۆا (بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, جانۋارلار گەنەتيكاسى جانە تسيتوگەنەتيكاسى زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى), سايتوۋ نارۋيا (ۇلتتىق گەنەتيكا ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى, ميشيما, جاپونيا), جازيرا جۇنىسباەۆا (بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مولەكۋلالىق بيولوگيا جانە گەنەتيكا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى), باقىتجان بەكمانوۆ (بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, مولەكۋلالىق گەنەتيكا زەرتحاناسىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى) بار.
وتاندىق عالىمدار العاش رەت الماتى وبلىسىندا وسىرىلگەن بەس گيبريدتى تۇيەنىڭ جالپى گەنومدىق رەتتىلىگى (WGS) دەرەكتەرىن ءبىر وركەشتى, ەكى وركەشتى جانە جابايى تۇيەلەردىڭ (WGS) دەرەكتەرىمەن سالىستىرا وتىرىپ جاڭا دەرەكتەر ۇسىندى. زەرتتەۋ توپتارىندا بارلىعى 43 552 164 ءبىر نۋكلەوتيدتى پوليمورفيزم تابىلعان. سونىڭ ىشىندە گيبريدتى تۇيەلەر (3,271,083), جابايى تۇيەلەر (2,515,591), باكتەريالار (1,244,694) جانە درومەداريالار (531,224) بار.
زەرتتەۋ ناتيجەسىندە, بۋداندار گەنەتيكالىق تۇرعىدان ءبىر وركەشتى تۇيەلەرگە جاقىن ەكەندىگى انىقتالدى. جاڭا دەرەكتەر سۇتقورەكتىلەردىڭ گەنەتيكالىق رەسۋرستارىن ءارى قاراي زەرتتەۋگە ىقپال ەتەدى. عالىمدار بۇل زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن جاقسىراق ءتۇسىنۋ ءۇشىن قوسىمشا تەكسەرۋ جۇمىستارى قاجەت ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ول ءۇشىن زەرتتەلەتىن جانۋارلاردىڭ سانىن كوبەيتۋ قاجەت. سونىمەن قاتار زەرتتەۋشىلەر وسى جۇمىستىڭ ارتىقشىلىعى رەتىندە جوبانىڭ جاڭا ىزدەنىستەر ءۇشىن سالىستىرمالى دەرەك بولا الاتىندىعىن العا تارتتى.
