كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
رەمەيك نە ءۇشىن كەرەك؟ بۇل «كينودا ەندى تۇسىرەتىن ەش نارسە قالعان جوق, رەجيسسۋرا سارقىلدى» دەگەن ءسوز بە, الدە بۇرىن جاسالىپ كەتكەن شەدەۆرگە زاماناۋي شاپان كيگىزىپ, باس اينالدىرعان جەتىستىگىن پايدالانۋ ما, بالكىم ەسكى دۇنيەگە جاڭا كوزقاراس قالىپتاستىرۋ بولار, مۇمكىن, بۇرىنعى ستسەناريدى ولقى ساناپ, جاقسى تۋىندى جاساپ شىعارۋدىڭ ۇتىمدى جولى شىعار؟ وسى سۇراقتاردىڭ قاي-قايسىسىنىڭ دا جاۋابى ءبىر-اق نارسەگە سايادى: قايتالانباس تۋىندى تۇپنۇسقادان دا اسىپ ءتۇسىپ, ارعى جاعىنا جاسىرىنعان جاقۇتتىڭ باسقا قىرى جارقىراپ اشىلا ءتۇسۋى مۇمكىن. نەمەسە ايگىلى فيلمگە استار بولۋعا دا جاراماي, سايقىمازاق, ءساتسىز جوبا رەتىندە شاڭ قاۋىپ, كولەڭكەسىندە كورىنبەي قالادى. ناعىز رەمەيكتىڭ ماقساتى سول, قالاي بولعاندا دا ول كەشەگى تابىستى تۇپنۇسقانى ىعىستىرىپ شىعارىپ, كورەرمەننىڭ ساناسىندا, ناعىز ءتولتۋما تۋىندى رەتىندە ورنىعۋى كەرەك. جۇرەگىنىڭ تۇگى بار شەبەر ياكي اقىلىنان اداسقان بىرەۋ بولماسا, مۇسىرەپوۆ سىندى مايتالماننىڭ, قوجىقوۆتاي قايتالانباس سۋرەتكەردىڭ, كول جاعاسىنا اققۋ ۇشىرىپ, قاز قوندىرعان تىلەنديەۆتىڭ كۇمبىرلەگەن كۇيىنىڭ ۇيلەسىمىمەن نەشە بۋىن كورەرمەندى ەكرانعا بايلاپ قويعان ءاسانالى ءاشىموۆ, قۇمان تاستانبەكوۆ, مەرۋەرت وتەكەشوۆا, ءانۋار مولدابەكوۆ, كەنەنباي قوجابەكوۆ, فاريدا ءشارىپوۆا, گۇلفايرۋس يسمايلوۆا, ءسابيرا مايقانوۆا سياقتى ۇلى اكتەرلەر ءانسامبلىن تەرىستەي الاتىن دەڭگەيدەگى شىعارماشىلىق توپتى جاساقتاپ شىعۋ قاي ءجالاڭتوستىڭ قولىنان كەلەدى؟ مۇمكىن بە وسى؟ كوممەرتسيالىق ماقساتتا مۇمكىن. داڭقتى تۋىندىنىڭ اتىن جامىلا وتىرىپ, ات قالىپتاستىرۋ, اقشا تابۋ مۇمكىندىگىن بۇگىنگى زاماننىڭ كەز كەلگەن ەتى ءتىرى پىسىقاي پروديۋسەرى جىبەرمەسى بەلگىلى بولىپ وتىر.
ازىرگە ەلەڭدەسىپ قالعان ەلدىڭ باسىم بولىگى ءفيلمنىڭ قايتا تۇسىرىلگەنىن قالامايتىنىن اشىق ايتىپ جاتىر. ۇلتتىق رۋحى بيىك بەلگىلى ءفيلمدى قايتا ءتۇسىرۋدىڭ تۇككە دە كەرەگى جوق, قۇر قاراجاتتى جەلگە شاشۋ, «قىز جىبەكتى» كىم تۇسىرسە دە, ول قالاي تۇسىرىلسە دە, ەرىنبەگەننىڭ ءبارى ەسكى نۇسقاسىمەن سالىستىرىپ, سىناي بەرەتىن بولادى دەگەن قارسىلىعى قاتتى پىكىرلەردى وقىپ وتىرىپ, «بىراق» دەگەن ءبىر سۇراقپەن ءسال بوگەلدىك...
بىراق ءبىز وسى نەگە ءالى جارىق كورمەگەن, ءتۇسىرىلۋى دە ەكىتالاي, جاڭا, جارقىن رەڭكى بار جاڭالىقتى ەستىگەن بويدا اۋىزدا «اتتان», قولدا قۇرىق, اتويلاپ قارسى شابامىز؟ مىسالى, ارتۋر كونان دويلدىڭ اتاقتى «شەرلوك حولمس» شىعارماسى نەگىزىندە تۇسىرىلگەن ءفيلمنىڭ 69 نۇسقاسى قاتار ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. الەمگە ايگىلى ادەبي شىعارمانىڭ جەلىسىمەن فيلم ءتۇسىرۋ 1900 جىلدان باستاۋ الىپ, جىل سايىن رەمەيك جاسالاتىن بولعان. بىراق الۋان ءتۇرلى ادەمى نۇسقاسى بار ەكەنىن بىلە تۇرا, «مۇنىم ساندىراق بولادى, العاشقىسىنا قيانات جاسامايىن, ۇيات بولادى» دەپ قول قۋسىرىپ وتىرعان رەجيسسەر جوق. وزەگىندەگى ويدى وزىنشە ينتەرپرەتاتسيالاپ, ءوزى ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان كەزەڭمەن بايلانىستىرا وتكىر يدەياسىن العا تارتىپ كەلەدى. سول سەكىلدى كينونىڭ توڭىرەگىندە جۇرگەندەر ءۇشىن شىڭعىس حان دا قاشاننان كۇيىپ تۇرعان تاقىرىپ. ول تۋرالى قانشاما كىتاپ جازىلىپ, قانشاما كينو ءتۇسىرىلدى. ۇلى بيلەۋشىنىڭ تاريحتاعى تۋرا باعاسى انىق بەرىلمەي, ول تۋرالى شىندىق ءالى دە بۇركەمەلەنىپ تۇرعانداي, جاسالعان دۇنيەنىڭ ءبارى ازدىق ەتىپ, جازۋشىلار دا, رەجيسسەرلەر دە كەزەڭ سايىن ۇلى قاعان تاقىرىبىنا اينالىپ سوعىپ جاتادى. تاريحي تۇلعانى زەرتتەۋ-زەردەلەۋ ءىسى الداعى ۋاقىتتا دا تولاستامايتىنى انىق. ەندەشە, 20-عا جۋىق ادەبي نۇسقاسى بار ليرو-ەپوستىق «قىز جىبەك» جىرى تۋرالى 20 كوركەم تۋىندى تۇسىرىلسە دە, نەگە كوپ بولۋى كەرەك؟ كەيىپكەرى مول, وقيعاسى قويۋ, مازمۇنى تەرەڭ تاريحي داستان ءار قىرىنان تارقاتىلىپ, ءتۇسىرىلىپ جاتسا, كەرىسىنشە, قازاق كينوسى ءۇشىن ۇلكەن ولجا ەمەس پە؟
راس, جارىققا شىققانىنا جارتى عاسىر بولعان ءفيلمدى باسقا سيپاتتا تاماشالاۋ جىبەك پەن تولەگەندى ماحابباتتىڭ سيمۆولى, جاستىق شاعىنىڭ كۋاسى ەتكەن اعا بۋىن ءۇشىن اۋىر بولۋى مۇمكىن. ۇلكەن بلوكباستەرلەردى قايتا ەكرانداۋدى سانگە اينالدىرىپ, اقىرى شارشاپ, قولىن ءبىر سىلتەگەن باتىس كينو الەمىنىڭ ءۇردىسى بىزگە ەندى كەلىپ, ەسىك اشىپ كىرگىسى كەلگەن ەكەن, كەۋدەسىنەن كەرى يتەرگەنىمىز جاراماس. كەز كەلگەن ەلدىڭ كينوسى ءوتىپ جاتقان بۇرالاڭ جولدى قازاق كينوسى دا اينالىپ وتە المايدى. كلاسسيكا ەشقاشان سارقىلمايدى, جۇتامايدى. كەرىسىنشە, ۋاقىتپەن بىرگە جاسارىپ, جاڭعىرادى. بىلەك سىبانعان مىقتىلاردىڭ باسقا ەمەس, «قىز جىبەكتىڭ» وزىنە اۋىز سالعانىنا قاراپ, ء«تولتۋما تازا مىنەز, شىنايىلىق, سۇلۋلىق, كاسىبيلىك بۇلاردى دا ابدەن ساعىندىرعان ەكەن عوي» دەپ, ءبىر جاعى ءىشىمىز جىلىپ, جاقسى ىرىمعا جورىعىمىز كەلدى...
