مەملەكەتتىڭ مەديتسينا سالاسىنا جىل سايىن قىرۋار قارجى ءبولىپ, ەرەكشە قولداپ وتىرعانى تەگىن ەمەس. ادىلەتتى قازاقستان قۇرامىز دەگەن ۇلكەن ماقساتىمىز بار. اسىل مۇراتىمىزدى ورىنداۋ حالىقتىڭ جىگەرىنە, ادال پەيىلىنە, سونىمەن بىرگە تىكەلەي دەنساۋلىعىنا دا بايلانىستى. پرەزيدەنت جىل سايىن حالىققا جولداۋىندا وسى مەديتسينا سالاسىنا ايرىقشا توقتالادى. سونىڭ اياسىندا ۇكىمەت الدىنا مىندەتتەر قويىپ, ولاردى ورىنداۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرمالار بەرەدى. ماسەلەن, وتكەن جىلعى «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى جولداۋىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «ەلىمىزدىڭ باستى قۇندىلىعى – ادام. بۇل – ايقىن نارسە. سوندىقتان ۇلتتىق بايلىقتى تەڭ ءبولۋ جانە بارشاعا بىردەي مۇمكىندىك بەرۋ – رەفورمانىڭ باستى ماقساتى. ۇلت ساۋلىعى جاقسى بولسا عانا, قوعام ورنىقتى داميدى», دەپ اتاپ وتكەن ەدى. سوندىقتان پرەزيدەنت پارمەنىمەن سالانى وركەندەتۋ جۇمىستارى بۇكىل ەلىمىزدە, سونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكانىڭ ءۇشىنشى باستى قالاسى – شىمكەنتتە دە ەرەكشە قارقىنمەن جۇرگىزىلىپ جاتىر. مەگاپوليستە مەديتسينانىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ جولداۋدا ايتىلعان تاپسىرمالار اياسىندا جۇزەگە اسسا, ەكىنشىدەن, «دەنى ساۋ ۇلت» ءاربىر ازامات ءۇشىن ساپالى جانە قولجەتىمدى دەنساۋلىق ساقتاۋ» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە اتقارىلىپ وتىر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن العا سۇيرەۋدىڭ باستى شارتى – قارجىنىڭ جەتكىلىكتى كولەمدە بولۋى. ءتىپتى بۇل ماسەلەنى پرەزيدەنت بىلتىرعى جولداۋىندا ايتقان ەدى. «دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ءبىراز رەفورما جۇرگىزىلدى. دەگەنمەن ونىڭ جاعدايى ءالى دە ءماز ەمەس. ارينە, جىلدار بويى قوردالانعان تۇيتكىلدەر ءبىر مەزەتتە شەشىلمەيدى. سوندىقتان اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردى رەتكە كەلتىرۋگە باسا ءمان بەرگەن ءجون. سونىڭ ءبىرى – قارجىلاندىرۋ جۇيەسى. وسى سالاعا قارجىنىڭ جەتكىلىكتى بولىنبەۋى قالىپتى جاعدايعا اينالعان. سونىڭ كەسىرىنەن جۇرت ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قوسىلسا دا, مەديتسينالىق قىزمەت تولىق كولەمدە كورسەتىلمەي وتىر», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتىڭ وسى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا مەگاپوليستىڭ مەديتسيناسىنا بولىنەتىن قارجى كولەمى جىل سايىن ۇلعايىپ كەلەدى. ايتالىق, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا بيىلعا 122,4 ملرد تەڭگە قارالىپتى. ونىڭ 100 ملرد-تان استامى مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ارقىلى بولسا, قالعانى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن ورىندالعان. ماسەلەن, بىلتىر شاھاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا 99,6 ملرد تەڭگە بولىنسە, بيىلعى قارالعان قارجى جوعارىدا اتالعانداي, 120 ملرد تەڭگەدەن دە اسىپ وتىر.
سونىمەن بىرگە پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا «مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى كەشەندى تۇردە جاقسارتۋعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. مەملەكەت پەن جەكەمەنشىكتىڭ سەرىكتەستىگىن ءتيىمدى پايدالانعان ءجون. مەديتسينا – ينۆەستيتسيا سالۋعا قولايلى سالا. تەك وعان دۇرىس جاعداي جاساۋ قاجەت», دەدى. بۇل تۇرعىدان دا شىمكەنت رەسپۋبليكا وڭىرلەرىندە كوش باستاپ تۇر. كەيىنگى ءۇش جىلدا شىمقالادا ينۆەستورلار ەسەبىنەن 14 جاڭا ەمدەۋ مەكەمەسى اشىلىپتى. وعان بۇگىنگى تاڭدا 200 مىڭنان اسا قالا تۇرعىنى تىركەلىپ ۇلگەرگەن. راسىندا دا پرەزيدەنتتىڭ مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك دەگەن تاپسىرماسى ەلىمىزدىڭ ءۇشىنشى قالاسىندا اسا قۇلشىنىسپەن ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ تاعى ءبىر دالەلى بۇگىنگى تاڭدا قالالىق ونكولوگيالىق ورتالىعىندا يادرولىق مەديتسينانىڭ كومەگىمەن ەمدەيتىن ارنايى ءتاسىل قولدانىلادى. ءوز كەزەگىندە يادرولىق مەديتسينا ەكى بولىمشەدەن قۇرالىپ, ناۋقاستارعا ساپالى دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتىپ وتىر. ونىڭ ءبىرىنشىسى – اۋرۋدى ءدال انىقتاۋعا ارنالعان قۇرىلعىنى پايدالانۋ. بۇل پوزيتروندى ەميسسيالىق توموگرافيا (پەت) دەپ اتالادى. مۇنداي زاماناۋي قوندىرعى استانا مەن الماتى قالاسىندا جانە وسى شىمكەنتتە عانا بار. بىلايشا ايتقاندا پەت – كومپيۋتەرلىك توموگرافيانىڭ ەڭ وزىق ءتۇرى. زاماناۋي قۇرىلعى ارقىلى ونكولوگيالىق اۋرۋعا كۇدىكتى ناۋقاستاردىڭ بويىنداعى ىسىكتىڭ بار-جوقتىعىن 100 پايىزعا جاقىن انىقتاپ بەرەدى. سونىمەن, دياگنوستيكالاۋ ماسەلەسىندە پەت قولدانىلسا, قاتەرلى ىسىككە شالدىققانداردى ەمدەۋدە ساۋلەلى تەراپياعا سۇيەنەدى. مەديتسينا تەحنولوگياسىنداعى ەڭ وزىق قوندىرعى سانالاتىن بۇل قۇرىلعى رادياتسيالىق ساۋلەمەن ەمدەيدى. ونىڭ باستى ەرەكشەلىگى ىسىكتىڭ جانىنداعى ساۋ كلەتكالارعا ەشقانداي زياندى اسەرىن تيگىزبەيدى.
«دۇنيە جۇزىندە ونكولوگيالىق اۋرۋعا ۇشىراعان ادامداردىڭ ءومىرىن بەس جىلعا دەيىن ۇزارتۋ مەديتسينانىڭ سوڭعى جەتىستىگى دەسەك, قازاقستان سول جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ, الەمدىك ستاندارتتاردان ءبىر ەلى دە قالىپ كەلە جاتقان جوق. وزىق تەحنولوگيانىڭ ناتيجەسىندە كەرىسىنشە ونكولوگيانىڭ باستاپقى ساتىلارىندا اۋرۋى انىقتالعان ناۋقاستار تولىقتاي ەمدەلىپ كەتىپ جاتىر. سونىمەن بىرگە لاپوروسكوپيا مەن انگيوگرافيالىق اپپاراتتار ارقىلى تىلىكسىز وپەراتسيا جاسالاتىن بولدى. بۇل تەحنولوگيانىڭ باستى ەرەكشەلىگى وپەراتسيادان كەيىنگى وڭالتۋ شاراسى ناۋقاستاردا وتە جەڭىل وتەدى. ءتىپتى كەي جاعدايدا وپەراتسيادان كەيىن كەيبىر ناۋقاستار ۇزاق جاتپاستان بىردەن پالاتاعا اۋىستىرىلادى. بۇرىنعى كەزدە تىلىكپەن بولعان وپەراتسيالاردا ەمدەلۋشىلەر وڭالتۋ شاراسىنا ۇزاق ۋاقىتىن ارنايتىن. وسىنىڭ ءبارىن جوعارى مەديتسينالىق قوندىرعىلاردىڭ ادامزاتقا بەرگەن پايداسىنىڭ ناتيجەسى دەپ تۇسىنگەن ءجون. جالپى قاتەرلى ىسىك اۋرۋىمەن كۇرەس مەملەكەتتىڭ باستى ستراتەگيالىق ماقساتتارىنىڭ بىرىنە كىرەدى. وسىعان وراي قابىلدانعان ءىس-شارالار مەن باعدارلامالارعا سايكەس مەگاپوليستە ادامداردى بەلگىلى ءبىر كەزەڭ ارالىعىندا سكرينينگتىك تەكسەرۋلەردەن وتكىزىپ وتىرۋ تۇراقتى تۇردە جۇزەگە اسىرىلادى. سونىمەن بىرگە قاتەرلى ىسىككە شالدىعۋ قاۋپى بار ازاماتتار جىلىنا ءبىر رەت دەنساۋلىعىن تەكسەرتىپ تۇرۋى كەرەك», دەدى قالالىق ونكولوگيالىق ورتالىعى باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى سامات سمايىلوۆ.
جالپى, ونكولوگيامەن كۇرەستى كۇشەيتۋ ماقساتىندا شىمكەنتتە بىلتىر ەرەسەكتەرگە ارنالعان ونكوگەماتولوگيا مەن نەيروحيرۋرگيا بولىمشەلەرى اشىلعان. سونداي-اق شىمقالادا ستاتسيونارلىق قىزمەت كورسەتەتىن 15 مەملەكەتتىك جانە 25 جەكەمەنشىك اۋرۋحانا بار.
مەگاپوليستىڭ باس دارىگەرى نۇرلىبەك اسىلبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, شاھاردا قازىر كەيبىر ەمحانالارعا ۇزدىك تاجىريبەلەر ورتالىعىنىڭ جوباسى ەنگىزىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, بيىل ۇزدىك پراكتيكا ورتالىعى جوباسىنا №6, 7, 3, 1 قالالىق ەمحانالار قاتىستىرىلىپتى. وسى جىلدىڭ 5 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەگاپوليستە جالپى ءولىم كورسەتكىشى 8 پايىزعا, نارەستە ءولىمى 20,6 پايىزعا تومەندەگەن. ال جىل باسىنان بەرى بىردە-ءبىر انا ءولىمى تىركەلمەپتى. تۋبەركۋلەزدەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىم دە 66 پايىزعا تومەندەسە, قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنان بولاتىن قايعىلى جاعداي 6,5 پايىزعا ازايعان.
حالىققا ساپالى, ۋاقىتىلى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا 10 مەديتسينالىق ۇيىم اككرەديتتەۋدەن ءوتىپتى. ەندىگى جەردە بيىل تاعى دا 17 مەديتسينالىق ۇيىمدى اككرەديتتەۋدەن وتكىزۋ جۇمىستارى قولعا الىنادى. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە ەمحانالاردا جۇمىس ىستەيتىن مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن انىقتاپ, كاسىبي شەبەرلىگىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن كەرەك. ويتكەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ساپا كورسەتكىشى ءبىرىنشى كەزەكتە مامانداردىڭ بىلىكتىگىنە بايلانىستى ەكەنى بەلگىلى. ساپا بولعان جەردە ءاردايىم حالىقتىڭ سەنىمى بىرگە جۇرەدى. ال ءبىر قۋانارلىعى, بۇگىنگى تاڭدا ادامداردىڭ وتاندىق مەديتسيناعا سەنىمى ارتىپ كەلەدى. ونىڭ ۇستىنە ينۆەستورلار دا سالانىڭ تيىمدىلىگىنە كوزى جەتكەن سوڭ وعان قاراجات قۇيىپ ەل مەديتسيناسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋعا نيەت تانىتىپ وتىر. ماسەلەن, وڭىرگە بەلگىلى «ساۋتس ويل» كومپانياسى مەگاپوليستە زاماناۋي ءىرى كلينيكانىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا بۇل كلينيكا وزىق تەحنولوگيالارمەن حالىققا مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن ءارى ىرگەلى وقۋ ورنىنىڭ ستۋدەنتتەرى وقۋ-وندىرىستىك ءىس-تاجىريبەدەن وتەتىن ورتالىققا اينالماق.
ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, 2023 جىلدىڭ 6 ايىندا قالا تۇرعىندارىنا جوعارى تەحنولوگيالىق 186 مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىلىپتى. جوعارىدا اتالعان ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ ىشىنەن اشىلعان يادرولىق مەديتسينالىق بولىمدە جوعارى ساۋلەلى سىزىقتىق ۇدەتكىش بويىنشا 333 ناۋقاس ەم السا, پوزيتروندى-ەميسسيوندىق توموگرافياعا, ياعني پەت/كت كومەگىنە جۇگىنگەن 308 ناۋقاس دياگنوستيكالىق تەكسەرۋدەن وتكەن.
«جالپى, وتكەن جىلى قالالىق بالالار كلينيكالىق اۋرۋحاناسىندا 20 توسەكتىك ينتەرۆەنتسيالىق كارديولوگيا جانە انگيوحيرۋرگيا بولىمشەسى اشىلدى. وسى كۇنگە دەيىن وندا 450 بالا ەمدەلدى, 72 بالاعا جەدەل ەم جۇرگىزىلدى. ەندىگى رەتتە بيىل قوسىمشا جابدىقتالعان كارديوحيرۋرگيالىق بولىمشەنى اشۋ جوسپارىمىزدا بار. بۇعان قوسا بيىل ساۋىردە نەۆرولوگيالىق جانە باسقا دا پاتولوگياسى بار 3 جاسقا دەيىنگى بالالارعا ارنالعان №2 وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا «قامقورلىق» ەرتە ارالاسۋ بولىمشەسى اشىلعانىن جاقسى بىلەسىزدەر. وندا بارلىعىن قوسقاندا 162 بالاعا وڭالتۋ-قالپىنا كەلتىرۋ ەمدىك شارالارى كورسەتىلدى», دەدى قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ن.اسىلحانوۆ.
بالالارعا مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋ ماقساتىندا قالالىق كلينيكالىق بالالار اۋرۋحاناسىندا 180 توسەكتىك جاڭا كورپۋس اشىلعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون. ءوز كەزەگىندە, بالالار كلينيكاسىنداعى توسەك-ورىن سانى 315-تەن 495-كە دەيىن ۇلعايعان. اۋرۋحانا بازاسىندا بىلتىر پايدالانۋعا بەرىلگەن ەرەكشە بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان ستوماتولوگيالىق كابينەتتە دارىگەرلەر تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان جانە باسقا دا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ اۋىز قۋىسى مەن ءتىسىن ارنايى ادىسپەن ەمدەپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا وفتالمولوگيا بولىمشەسىن اشۋعا دايىندىق جۇمىستارى باستالىپ كەتتى جانە ول ءۇشىن ءتيىستى ماماندار دايارلانۋ ۇستىندە.
دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ بەرگەن مالىمەتىنە سايكەس, الداعى ۋاقىتتا 200 توسەكتىك پەريناتالدىق ورتالىق پەن 800 توسەكتىك كوپبەيىندى اۋرۋحانا بوي كوتەرمەك. اتالعان كلينيكا جانىنان 50 توسەكتىك پەريناتالدىق ورتالىق پەن 250 توسەكتىك پەدياتريالىق كلاستەر قىزمەت كورسەتەدى. بىلتىرعى جىلدى قورىتىندىلاي ايتساق, مەگاپوليستىڭ مەديتسيناسىنا جاۋاپتى مەكەمە 6 359 ماماننىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپتى. ونىڭ 1 150-ءىن – جەرگىلىكتى بيۋدجەت, 5 209-ىن ۆەدومستۆولىق باعىنىستى مەديتسينا مەكەمەلەرى ەسەبىنەن قامتۋ جۇزەگە اسقان. بۇعان قوسا بيىل مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن الىس شەتەلدەردە تاجىريبەسىن شىڭداپ قايتۋعا باسقارما تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلمەك.
وسىناۋ جەتىستىكتەردى تىزبەكتەي كەلە جالپى مەگاپوليس مەديتسيناسىنىڭ جەتكەن جەتىستىگى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي دەۋگە تولىق نەگىز بار. بۇعان تاعى قوسا كەتەر بولساق, 2022 جىلى قالالىق №1 ەمحانانىڭ بالالار بولىمشەسى اشىلدى, №2 وڭالتۋ ورتالىعىنا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلدى. ال وسى جىلى قالالىق №5 ەمحانا مەن №1 كلينيكالىق اۋرۋحانا عيماراتتارىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلەدى. وسى ماقساتقا وراي مەملەكەت قازىناسىنان 1 ملرد تەڭگەدەن اسا قارجى ءبولىنىپتى. سونىمەن بىرگە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاقسارتۋ ءۇشىن 3,5 ملرد تەڭگەگە 151 دانا مەديتسينالىق تەحنيكا ساتىپ الۋ كوزدەلىپ وتىر.
شىمكەنتتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ورلەپ جاتىر. رەسپۋبليكانىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليسى تەك مەديتسيناسىمەن عانا ەمەس, فارماتسەۆتيكاسىمەن دە ەلىمىزگە تانىمال. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا ءوندىرىلىپ جاتقان ءدارى-دارمەكتىڭ باسىم بولىگى – وسى قالانىڭ ۇلەسىندە. اعزا اۋىستىرۋ, ياعني ترانسپلانتولوگيا بويىنشا دا ۇلكەن تاجىريبەسى بار. سوندىقتان ويىمىزدى تۇيىندەي ايتساق, شىمكەنتتىڭ كەلەشەكتە ناعىز مەديتسينالىق ءتۋريزمنىڭ ورتالىعى بولاتىنىنا ەشقانداي كۇمان قالماسا كەرەك. وعان شاھاردىڭ مەديتسينانى دامىتۋ باعىتىنداعى جەتكەن بۇگىنگى جەتىستىكتەرى كۋا.
شىمكەنت
