ايماقتار • 11 شىلدە, 2023

قۇرىلىسى قارقىندى قالا

320 رەت
كورسەتىلدى
20 مين
وقۋ ءۇشىن

شىمكەنت قالاسى رەسپۋبليكانىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليسى اتانعالى قۇرىلىسى قارقىندى دامىدى. وعان مەملەكەت قازىناسىنان بولىنگەن قوماقتى قاراجات ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قۇرىلىس سالاسى كادىمگىدەي جاندانا ءتۇستى. قالا ماڭىنداعى اۋماقتار يگەرىلىپ, ءزاۋلىم تۇرعىن ۇيلەر سالىنا ­باستادى. بۇعان دەيىن جەكە سەكتورداعى جەر ۇيلەر كوبىرەك سالىنىپ كەلسە, وسى كۇندە كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ ۇلەسى باسىمدىققا يە بولدى. شاھار تاريحىندا تۇڭعىش رەت ميلليون شارشى مەتردەن اسا تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى.

قۇرىلىسى قارقىندى قالا

شىمكەنتتە تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسىنىڭ قارقىن الۋى – زاڭدى قۇبىلىس. ويتكەنى جىل سايىن مەگاپوليستە حالىق سانى ءوسىپ كە­لەدى. سوندىقتان ءبىرىنشى كەزەك­تە ادامداردى باسپانامەن قام­تاماسىز ەتۋ – باستى مىندەت. ەكىن­­شىدەن, جاڭادان بوي كوتەرگەن تۇر­عىن ءۇي كەشەندەرىندە زاما­ناۋي الەۋمەتتىك نىساندار دا سالىنىپ جاتىر. جاڭا ەمحانا, مەكتەپ, بالاباقشالار حالىققا قىزمەت كورسەتۋدە. مەديتسينالىق, ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ اشىلۋىمەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك سۇرانىسى قامتاماسىز ەتىلىپ وتىر.

شىمكەنت – جاستارى كوپ قالا. سونىمەن بىرگە مەكتەپتە ءبىلىم الا­تىن بالالار سانى دا كوپ. بۇل كورسەتكىش بويىنشا رەس­پۋب­­ليكاداعى وڭىرلەر اراسىندا ال­دىڭعى ورىندا ەكەنى ءسوزسىز. وسى وراي­دا جاستاردىڭ, اسىرەسە مەكتەپ جا­سىنداعى بالالاردىڭ ساباقتان تىس كەزدەگى ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماڭىزدى ءرول وينايدى. سەبەبى جاستايىنان ءبىر ىسكە دەن قويىپ, سوعان ماشىقتانىپ وسكەن بالادان كەلەشەكتە مىقتى مامان شىعادى. ناعىز ۇلتىن سۇيەر ازامات, ەڭبەكقور جاندار سولار بولادى. كىشكەنتاي كەزىنەن بىلىمگە قۇشتار, ەڭبەكتى جانىنداي جاقسى كورەتىن بالادان ەشقاشان جالقاۋ, مىنەزى ناشار ازامات شىقپاي­دى. سوندىقتان دا مەكتەپتەن تىس تار­بيەگە پرەزيدەنت تە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. مەملەكەت باس­شىسى «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىر­تۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» ات­تى جولداۋىندا: «قۋاتتى ۇلت­تىڭ دىڭگەگى – حالىق. ەڭ باستىسى, ازا­ماتتارىمىزدىڭ دەنساۋلىعى مىق­تى, ءبىلىمى تەرەڭ بولۋى كەرەك. كاسىبيلىك پەن ەڭبەكقورلىق قوعامىمىزدا ەڭ جوعارى ورىن­دا تۇرۋى قاجەت. تاعى دا قايتالاپ ايتامىن. ەلىمىزدە ەڭبەكقور ادام, كاسىبي مامان ەڭ سىيلى ادام بو­لۋعا ءتيىس. وسىنداي ازاماتتار مەملەكەتىمىزدى دامىتادى. مەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا جانە «جاستار رۋحىنىڭ» سەزىندە بۇعان ارنايى توقتالدىم. ءبىز قاراپايىم ەڭبەك ادامىنا قۇرمەت كورسەتۋىمىز كەرەك. قانداي كاسىپپەن اينالىسساڭ دا, ونى ساپالى اتقارۋ ماڭىزدى», دەپ اتاپ وتكەن ەدى.

سمي

ال ەڭبەكقور, ءوز ىسىنە ادال ما­مان بىردەن پايدا بولا سالماي­دى. ول ءۇشىن ادامدى سول قاسيەتكە جاستايىنان تاربيەلەۋ كەرەك. وقۋشىلار سارايى – وسىناۋ ماق­ساتتى جۇزەگە اسىراتىن بىر­دەن-ءبىر ماڭىزدى ءتالىم-تاربيە بەرەتىن اسىل مەكەن. سوندىقتان جەرگىلىكتى اكىمدىك بالالاردىڭ ءتالىم-تاربيەسىنە كوبىرەك دەن قو­يىپ, شاھاردىڭ اكىمشىلىك-ىس­كەر­لىك ورتالىعى ماڭىنان ءزاۋ­لىم وقۋشىلار سارايىن سالىپ بەردى. جۋىردا وسى اتالعان نى­سان­نىڭ رەسمي اشىلۋى بولدى. زا­ماناۋي وقۋشىلار سارايىنىڭ قۇرى­لىسىن جۇرگىزگەن – ء«ۆى Group» كوم­پانياسى.

قالالىق №2 وقۋشىلار سا­را­يى­نىڭ ديرەكتورى دانيار ەگىز­­باەۆتىڭ ايتۋىنشا, ماۋسىم ايىندا سالتاناتتى تۇردە اشىل­­عان مەكەمەگە قازىرگى تاڭدا مي­نيسترلىكتىڭ بۇيرىعىنا سايكەس پەداگوگتەردى قاجەتتى ماماندىق بويىنشا قىزمەتكە كونكۋرس ار­قىلى قابىلداۋ ءجۇرىپ جاتىر. كونكۋرس اياقتالعان سوڭ اڭگىمەلەسۋ بولادى. سودان كەيىن كوپ ۇزاتپاي بالالاردى قابىلداۋ باستالادى. ويتكەنى قازىردىڭ وزىندە ۇيىرمەگە بالاسىن تاپسىرسام دەپ كەلىپ جاتقان اتا-انا كوپ. ولاردىڭ كوپشىلىگى باسسەيندى تاڭداعىسى كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا 25 بالادان 4 توپ تاڭەرتەڭ, تۇستەن كەيىن تاعى وسىنشا توپ, سوندا بار­لىعىن قوسقاندا 200 بالا كۇن سايىن باسسەيندە ءجۇزۋ جات­تىعۋلارىن جاساماق. ەرتەسىنە باس­قا توپتىڭ بالالارى كەلەدى. وسى­لايشا, اپتاسىنا 400 بالا كۇنارا باسسەينگە كەلىپ تۇرادى. وقۋشىلار سارايىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى دە سول, ونىڭ جارتىلاي وليمپيادالىق ستاندارتقا ساي 25 مەترلىك باسسەينى بار. سو­نى­مەن بىرگە شاعىن قاۋىزدار قا­راستىرىلعان. ول ەكىنشى قابات­تا ورنالاسقان. وعان نەگىزىنەن ءاۋتيزمى بار جانە مۇمكىندىگى شەك­تەۋلى بالالار بارادى. ءتىپتى كوزى ناشار كورەتىندەرگە تاكتيلدى تاقتالارعا دەيىن ورناتىلىپ, جاعداي جاسالعان. وسى كۇندە قا­لادا پاراليمپياداعا ويىنشىلار دايىندايتىن ءبىر ماماندى جۇمىسقا قابىلداپ ۇلگەرىپتى. ودان بولەك عيماراتتىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا ۆوكالدىق جانە ۇلت-اسپاپتار ستۋدياسى ورنالاسقان. كەلگەن وقۋشىلارعا سكريپكا, فور­تەپيانو مەن گيتارادا ويناۋدى ۇيرەتەدى. دىبىس جازۋ ستۋديا­سى قىزمەت كورسەتەدى. وندا جاس ونەرپازدار اندەرىن جازدىرا الادى. قىزدارعا ارنالعان ديزاين­دىق بولمەلەرى بولادى. ءتىپتى وندا قۇمىرا دا جاسايدى. ۇلداردى ەڭبەككە باۋلۋ كابينەتتەرى اشىلادى. ەر بالالار اعاشتان ويۋ ويىپ, تەمىر ۇستالىعىن مەڭگەرە­دى. حورەوگرافيا كابينەتى بولادى. ونىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى وندا بالەت ۇيىرمەسى جۇمىس ىستەيدى. بالەت ونەرىنىڭ مايتالماندارى وقۋشىلاردى بالەت ءبيىن ۇيرەتۋگە قازىردەن دايىن. بۇدان بولەك بالالار قالاۋىنا قاراي زاماناۋي جانە ۇلتتىق بي تۇرلەرىنە قاتىسا الادى.

وقۋشىلار سارايىنىڭ ەكىن­شى قاباتىندا مەديا كابينەتى بار. بالالار جۋرناليستيكانىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرىپ, ديكتور بولىپ ارنايى ستۋديادا جاتتىعا­دى. كى­تاپحاناسى بار. بىراق كىتاپ­­تىڭ ءبارى – ەلەكتروندىق نۇسقادا. 30 مىڭ كىتاپ قورى جيناقتالعان. كەل­گەن وقۋشى وزىنە كەرەكتى كىتاپ­تى ەلەكتروندى نۇسقادا جۇكتەپ وقي بەرەدى. سونداي-اق تاعى ەكولوگيا, فوتو-بەينە مونتاجداۋعا ارنالعان كابينەتتەرى بار. بالالار دراما ۇيىرمەسىنە قاتىسسا بولادى. بۇل سوڭعى ۇلگىدەگى تەحنيكا­مەن جابدىقتالعان, ياعني Led ەك­ران, ۇلكەن ساحنا مەن كيىمدەر بولمەسى قاراستىرىلعان. ۇستەل تەن­نيسى, بوكس, كيكبوكس, كاراتە مەن تاەكۆوندوعا ارنالعان زالدارى بار. سونداي-اق ءۇشىنشى قا­باتتا وقۋشىلار دەبات ۇيىرمەسى­نە قاتىسسا بولادى. بۇل جاسىل ەكرانمەن جابدىقتالعان جانە الەۋ­مەتتىك جەلىگە قوسىلعان. بۇگىندە جاستاردىڭ كوپشىلىگى ءوز ويىن اشىق جەتكىزە المايدى. ويتكەنى ءتىل بايلىقتارى جەتپەيدى نەمەسە قا­زاقشاعا شورقاق. سوندىقتان ءتىل كۇرمەۋىن شەشۋ ءۇشىن شەشەندىك ونەر ۇيىرمەسى قىزمەت كورسەتەدى. جالپى, ءۇشىنشى قابات عىلىمي-تەحنولوگياعا ارنالعان. سونىڭ ىشىندە ءىت تەحنولوگيا, روبوتتەح­نيكا, 3D مودەلدەۋ, حيميا, بيولوگيا, بيوتەحنولوگيا سياقتى كا­بينەتتەر بولادى. ءىت بولمەدە كوم­پيۋتەرلىك مودەلدەۋ ۇيرە­تى­لەدى. شىمكەنتتە بۇگىنگى تاڭ­دا كيبەرسپورتقا دايىندايتىن ۇيىرمە جوق. وقۋشىلار سارا­يى وسى ءىت كابينەتى ارقىلى بالا­لار­دىڭ كيبەرسپورتقا دەگەن تالانتىن اشپاق. ءتىپتى وسى كيبەرسپورتتان بۇگىندە حالىقارالىق دارەجەدە جارىستار ءوتىپ جا­تىر. ال وعان تىگىلەتىن جۇلدە قو­رى وتە قوماقتى. سوندىقتان وقۋ­شى­لار سارايى ديرەكتورىنىڭ پى­كىرىنشە, قازاقتىڭ بالالارى بۇل سپورت تۇرىنەن دە الدا ءجۇرۋ كەرەك. ويتكەنى ءىت بولمەسى كيبەر­سپورتتى دامىتۋعا قاجەتتى سوڭعى ۇلگىدەگى تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان. سپورت زالىندا بالالار ەركىن كۇرەس, گرەك-ريم, قازاقشا كۇرەس, دزيۋدومەن اينالىسادى. مما جەكپە-جەگى بويىنشا وقۋشىلار ەرەجەسىز كۇرەس تاسىلدەرىن مۋلياجداردا جاتتىعىپ ۇيرەنەدى. فيتنەس زالىندا اەروبيكامەن دە­نەسىن شىنىقتىرادى. بۇعان قوسا ۆولەيبول الاڭى مەن ۆوركاۋت الاڭشاسىندا دوپ ويناپ, بەل­تەمىردە جاتتىعۋعا مۇمكىندىك الادى.

«وقۋشىلار سارايىنىڭ تۋ سىر­تىندا بوس جاتقان جەر بار. ونى بالالارعا اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ ماق­سا­تىندا پايدالانعىمىز كەلىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە بۇگىنگى جاع­دايدا جاستاردى وتانسۇيگىشتىك رۋحتا تاربيەلەۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ تۇر. سوندىقتان وسى الاڭ­دى سول ماقساتتا قولدانساق دەي­مىز. ول ءۇشىن ارنايى ماماندار­دى شاقىرتىپ قويدىق. كەلەشەك­تە رەسپۋبليكا كولەمىندە جاس­تار اراسىندا ءوتىپ جۇرگەن «ايبىن» اسكەري-پاتريوتتىق جارىسىنا وقۋشىلاردى وسى جەردەن دا­يىنداساق دەگەن ويىمىز بار. وقۋ­شىلار سارايىنىڭ ءار ۇيىر­مەگە بولگەندە ءبىر ۋاقىتتا 500 بالانى قامتۋعا مۇمكىنشىلىگى جەتەدى. ۇيىرمەلەر ورتالىعى مە­گا­پوليستىڭ كەز كەلگەن ايماعىن­دا تۇراتىن بالالارعا ارنالعان. ياعني جاڭاتالاپ سەكىلدى شاھار ىرگەسىندەگى ەلدى مەكەننىڭ مەكتەپ وقۋشىسى وسى جەرگە كەلىپ ۇيىرمەگە قاتىسا الادى. بۇعان ەشقانداي شەكتەۋ جوق. سونى­مەن بىرگە ۇيىرمەگە قاتىسۋ ءۇشىن اتا-انا وسىندا كەلىپ اۋرە بولىپ كەرەك ەمەس. ارنايى Mindal پلاتفورماسى ارقىلى ءوتىنىش قال­دىرىپ, سوندا ۇيىرمە ءتۇرى مەن مۇعالىمىن تاڭداي الادى. پلات­فورماعا اتا-انا ءوزىنىڭ جەكە كۋالىگى مەن بالانىڭ تۋ تۋرالى كۋالىگىنىڭ مالىمەتتەرىن ەنگىزەدى. سوڭىندا ءوتىنىش ماقۇلدانار كەزدە ەكەۋىنىڭ ماعلۇماتتارى سالىس­تىرىلىپ, تەكسەرىلەدى. كەيىن ءبىز ءوزىمىزدىڭ تاراپىمىزدان ۋاقىتىن بەلگىلەپ, سەكتسيالارعا بولەمىز. بارلىق مالىمەت جەكە كابينەتكە كەلىپ تۇسەدى. وندا ماسەلەن, بالانىڭ قاي سەكتسياعا ساعات نەشەگە جازىلعانى حابارلانادى», دەدى وقۋشىلار سارايىنىڭ ديرەكتورى دانيار ەگىزباەۆ.

مەكەمە باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وقۋشىلار سارايى قىزمەتى­نىڭ باستى ماقساتى – بالالاردى ساباقتان تىس ۋاقىتتا ۇيىرمەلىك جۇمىستارمەن قامتاماسىز ەتۋمەن بىرگە وقۋشىلار اراسىندا جوعارى ينتەللەكتۋال مەن تاربيە قالىپتاستىرۋ.

بۇگىندە اتا-انالاردىڭ كوپ­شى­لىگى جۇمىسباس­تى بولىپ كەتكەن. كەيدە بالالار­عا قاراۋعا قولى تيمەي جاتادى. سونىڭ سالدارىنان ۇيدە تار­بيە اقساپ, ول قوعامعا تەرىس اسە­رىن تۋعىزادى. اسىرەسە بالالار اراسىندا الىمجەتتىك, جامان ادەت­تەرگە ءۇيىر بولۋ سىندى بۇ­زىق­شىلىق ارەكەتتەرگە اكەپ سوق­تى­رادى. ال وقۋشى ساباقتان تىس ۋاقىتتا ءبىر نارسەمەن اينالىسسا, باسقا جامان قىلىقتارعا ۋاقىتى قالماس ەدى. وسىلايشا, ول وقۋ­شىلار سارايىندا ءارى ەڭبەككە باۋلىنادى ءارى جاقسى ورتادا دۇ­رىس ءتالىم-تاربيە الىپ شىعادى. سوسىن سونى باسقا دوستارىنا, ارالاساتىن ورتاسىنا تاراتادى. ءسويتىپ جالپى وسكەلەڭ ۇرپاق تاربيەلەنەدى. ال قوعامدا جاس بۋىن تاربيەلى بولسا, كەلەشەكتە ونداي قوعام ناعىز ىزگىلىكتىڭ ورداسىنا اينالادى. سول سەبەپتى الداعى ۋاقىتتا وقۋشىلار سارايىندا بالالاردىڭ ءبىر-بىرىمەن قارىم-قاتىناسى تەك سىيلاستىق پەن باۋىرمالدىقتان قۇرالادى. ءتىپتى ۇستازدار مەن شاكىرتتەر ءبىر-بىرىمەن ۇلكەن, كىشى تارتىپتە ەمەس, تەڭدەي ارىپتەس, سىر ۇعىسار جاقىن سەرىكتەي اڭگىمەلەسەدى. وسىلايشا, وقۋشىلار سارايى ەڭبەككە باۋليتىن ورتا عانا ەمەس, مادەنيەت قالىپتاستىراتىن وردا بولادى. مەكەمە باسشىسى سۇحبات بارىسىندا وسىنداي وي ايتتى.

بۇل – شىمقالادا بوي كوتەر­گەن وسىمەن ەكىنشى وقۋشىلار سارايى. الدىڭعىسى وسىدان 40 جىل بۇرىن سالىنىپتى. وسى رەتتە جا­ڭا ۇجىم باسشىسى بالالاردىڭ بوس كەزدە ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك تۋعىزعانى ءۇشىن مەملەكەتكە جانە پرەزيدەنت تاپسىرماسىن تياناقتى ورىنداپ وتىر­عان جەرگىلىكتى اكىمدىككە العىسىن ءبىلدىردى.

«بۇگىنگى زاماننىڭ وقۋشى­لا­رىندا ارمان جوق. مۇنداي وزىق تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان وقۋ­شىلار سارايىندا قوسىمشا ءبىلىم الۋ, كاسىبي ءبىر شەبەرلىككە ۇيرەنۋ ءبىزدىڭ كەزىمىزدەگى ناعىز اڭساعان ارمانىمىز بولاتىن. الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىندە بالالار نەمەن ءبىلىمىن كەڭەيتىپ جاتىر, سونىڭ بارلىعى وسىندا بار دەسەم, قاتەلەسپەيمىن. ويت­كەنى ءاربىر عىلىمي باعىتتاعى بول­مەلەر نانوتەحنولوگيالار­مەن جاراقتاندىرىلعان. ما­سە­لەن, حيميا كابينەتىندە وقۋ­شى­لار ارنايى كوزىلدىرىك كيىپ جۇ­مىس ىستەيدى. سەنسورلىق ەكران­دا قانداي زەرتحانالىق جۇمىس­تارمەن اينالىسىپ جاتقانى كو­رى­نىپ تۇرادى. ەگەر وقۋشى ابايسىز­دا قاتە جىبەرسە, ول ونىڭ ومى­رىنە ەشقانداي قاۋىپ تۋدىرمايدى. ويتكەنى ول ۆيرتۋالدى رەجىمدە زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ جاتىر. ءتىپتى ەگەر بالا سىناما جۇ­مىستارىن دۇرىس اتقارماسا, ۆيب­راتسيا ارقىلى وعان ارنايى بەلگى بەرىلەدى. ءوز كەزەگىندە وقۋ­شىلار سارايىنا جۇمىسقا ەڭ تاڭداۋلى, ناعىز ءوز ءىسىنىڭ شە­بەرلەرىن قابىلداپ جاتىر­مىز. ماسەلەن, سپورت سەكتسيالارىنا قىزمەتكە الىنعانداردىڭ كوپ­شىلىگى – سپورت شەبەرى دەگەن اتاعى بار ماماندار. قالا اكى­مىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس وقۋشىلار مۇندا بارلىق ۇيىرمەگە تەگىن قاتىسادى, ەشقانداي دا اقى تولەمەيدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى بۇل وقۋشىلار سارايى بولعاندىقتان, ونداعى بارلىق يگىلىكتى تەك سولار عانا پايدالانادى. سوندىقتان مەكتەپتە وقىمايتىن ادامدار­عا بۇل جەردىڭ ەسىگى جابىق», دەدى د.ەگىزباەۆ.

جالپى, قالا اكىمدىگىنىڭ جوس­­پارى بويىنشا كەلەشەكتە شا­ھاردا التى وسىنداي زاما­ناۋي ۇلگىدەگى وقۋشىلار سارايى بوي كوتەرمەك. سوندا ءار اۋدان اكىم­شىلىگىنەن سالىنار بولسا, بوس ۋاقىتىندا ۇيىرمەگە باراتىن, ءار ساعاتىن ءتيىمدى پايدالاناتىن وقۋشىلار كوبەيىپ, ءتىپتى قالا­داعى مەكتەپتە وقيتىن بالالار ۇيىرمەلەرمەن تولىق قامتىلار ەدى. قالا اكىمدىگىنىڭ كوزدەگەن نەگىزگى ماقساتى دا – وسى.

ءسوزىمىزدىڭ دالەلى رەتىندە ايت­ساق, وسى كۇندە تۇران شاعىن اۋدانىندا ءۇشىنشى وقۋشىلار سارايىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. جۋىردا قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆ قۇرىلىس باسىندا بو­لىپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار­دىڭ ساپاسىن تەكسەرىپ قايتتى. قالا اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىز­مەتى تاراتقان مالىمەتكە سايكەس, زاماناۋي تالاپقا ساي بوي كوتەرە­تىن عيماراتتا وقۋشىلاردىڭ ساباق­تان تىس ۋاقىتتا ءارتۇرلى ۇيىر­مە­لەر­دە شىعارماشىلىق, سپورت­تىق, عىلىمي, مادەني باعىتتا دامۋى­نا بارلىق جاعداي جاسالادى. 3 بلوكتان تۇراتىن 3 قاباتتى عي­ما­راتتىڭ جالپى سىيىمدىلىعى 500 ورىنعا شاقتالعان. جوبادا 35 ورىنعا ارنالعان اسحانا, 80 كولىك سياتىن اۆتوتۇراق قاراس­تىرىلعان. قۇرىلىسى مامىر ايىندا باستالعان عيمارات جوس­پارعا ساي كەلەسى جىلى قولدا­نىس­­قا بەرىلەدى. قۇرىلىس جۇمىس­تارىنا ازىرگە 50 ادام 4 تەحنيكا جۇمىلدىرىلىپ وتىر. وسىعان دەيىن مۇندا جەر قازىلىپ, ىرگە­تاسىنىڭ جارتىسىنان استامى قۇيىلعان. قازىر قابىرعالار تۇر­عىزىلىپ, باعانالار ورناتىلا باستادى. شاھار باسشىسى جاۋاپتىلارعا قۇرىلىستىڭ ون­دىرىستىك كەستەگە ساي جۇرگىزىلۋىن باقىلاۋعا الىپ, ساپاسىزدىققا جول بەرمەس ءۇشىن جۇمىس بارىسىندا ءتيىستى تالاپتاردى نازارعا الۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. ايتا كە­تەيىك, قالادا 2025 جىلعا دەيىن تاعى 3 وقۋشىلار سارايى مەن 8 ونەر مەكتەبى سالىنادى. بۇل ور­تا­­لىقتاردىڭ وقۋشىلار مەن جاس­تاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىم­داستىرۋىنا قابىلەتىن اشىپ, جان-جاقتى دامۋىنا ىقپالى زور بولارى ءسوزسىز.

قالالىق قۇرىلىس باسقار­ما­سىنىڭ مالىمەتىنشە, 2023 جىلى­ بيۋدجەت ەسەبىنەن جال­پى 160 نىساننىڭ قۇرىلى­سى جوسپارلانسا, بيىل سونىڭ 95-ءى پاي­دالانۋعا بەرىلۋگە ءتيىس. ونىڭ ىشىن­دە جوعارىدا اتالعان وقۋ­شى­لار سارايىنان بولەك №45, 8, 65 مەكتەپتەر مەن №10 كوللەدج جانە ونەر مەكتەبى بار. ال تۇران شاعىن اۋدانىنداعى ءۇشىنشى وقۋشىلار سارايىنىڭ قۇرىلىسى – كەلەسى جىلعا وتپە­لى نىسان ساناتىندا. سونداي-اق بيىل مەگاپوليستىڭ شىمكەنت­سيتي اۋماعىندا كونگرەسس حولل, تۇركىستان كوشەسىندەگى, اكىم­شى­لىك ىسكەرلىك ورتالىعىنداعى اۆتوكولىككە ارنالعان دەپولار, مەتاللۋرگ ستاديونى, بوزارىق شا­عىن اۋدانىنداعى اۋىر اتلەتيكا سپورت مەكتەبى, №12 سپورت مەكتەبىنە قوسىمشا عيمارات جانە №22 كوللەدج سپورت مەكتەبى تاپسىرىلادى. سونىمەن بىرگە جۇمىسشى جاستارعا 900 پاتەر, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا 505 پاتەر بەرىلەدى. شىم­كەنتسيتي اۋماعىنان كەلەسى 3 سايا­باق اشىلماق. جانە دە 150 ورىن­دىق مۇگەدەكتەردى وڭالتۋ ور­تا­لىعى سالىنىپ جاتىر. كەلەسى جىلى اقتاس شاعىن اۋدانىندا قاڭعىباس يتتەر مەن مىسىقتاردى ۋاقىتشا ۇستاۋعا ارنالعان باس­پانا مەن ءبىر قارۋلى كۇشتەر عي­ماراتى, 3 مەملەكەتتىك ورگان مەكە­مەسى, سونداي-اق «جايلى مەكتەپ» باعدارلاماسى بويىنشا 18 ورتا ءبىلىم بەرۋ وشاعى ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلەدى.

بيىل قۇرىلىس باسقارماسى تاراپىنان تۇجىرىمداما اياسىن­­دا مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسە­بى­نەن 312,4 مىڭ شارشى مەتر­دى قۇرايتىن 4 090 پاتەرلى 98 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇ­رىلىسى جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ىشىندە 6 ءۇي – ارەندالىق, 92 ءۇي – نەسيەلىك. جىل سوڭىنا دەيىن 3 040 پاتەرلى 67 تۇرعىن ءۇيدى (نەسيەلىك – 61, ارەندالىق – 6) پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلىپ وتىر.

قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كو­لە­مىنە كەلسەك, جىلدىق جوسپار­عا ساي 231,9 ملرد تەڭگەنىڭ قۇرىلى­سى اتقارىلۋعا ءتيىس. ناقتى كو­لەم يندەكسى 106 پايىزعا تەڭ. قاڭ­تار-مامىر ايىندا 37,1 ملرد تەڭگە­گە قۇرىلىس نىساندارى سا­لى­نىپتى, بىلتىردىڭ ءتيىستى كە­زە­ڭىمەن سالىستىرعاندا ناقتى كو­لەم يندەكسى 119,5 پايىزعا جەتكەن.

كەيىنگى جىلدار ىشىندە شىم­كەنتتە كادىمگىدەي قۇرىلىس جۇ­مىس­تارى قارقىن الدى. ءتىپتى رەس­پۋبليكانىڭ ءۇشىنشى قالاسىن ۇل­كەن قۇرىلىس اۋماعىنا اينالعان شاھار دەرسىڭ. جالپى, قۇرىلىس سالاسى – ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ ءبىر كورسەتكىشى. قاي ەلدە قۇرىلىس قىز-قىز قايناپ جاتسا, دەمەك سول ەلدە ەكونوميكالىق ءوسىم بار دەگەن ءسوز. ەسكە تۇسىرەيىكشى, وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارى ەلدە, ونىڭ ىشىندە شىمكەنتتە ماردىمدى قۇرىلىس جۇرگىزىلمەدى. ويتكەنى ونى ەكونوميكامىز كوتەرمەدى. تەك مەملەكەت قازىناسىنىڭ ءبۇ­يىرى قامپايعان كەزەڭنەن باستاپ قۇرىلىسقا, اسىرەسە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا كوڭىل بولىنە باس­تادى. شىمكەنتتە دە ءدال سول ۋا­قىت­تان باستاپ كوپقاباتتى جاڭا شاعىن اۋداندار بوي كوتەردى. وسىلايشا, ەكونوميكالىق ءوسىم­نىڭ ناتيجەسىندە قۇرىلىس سالاسىنا جان ءبىتىپ, ول كەزەگىندە باسقا سالالاردىڭ وركەن جايۋىنا جول اشتى. سونىڭ ءبىرى – قۇ­رىلىس يندۋسترياسى. وعان ەلى­مىزدە سالىنىپ جاتقان تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسىنا جۇمسالاتىن ما­­تە­ريالداردىڭ نەگىزگى دەنىن وتان­دىق ءونىم قۇراۋعا ءتيىس دەگەن باعدارلاما دا ۇلكەن سەپتىگىن تي­گىزدى. سول ارقىلى قۇرىلىس نى­سان­­دارىنىڭ سالىنۋىمەن بىرگە قا­جەتتى ماتەريالداردى وندىرەتىن زاۋىتتاردىڭ قاتارى ارتتى. ونداي كاسىپورىندار رەسپۋبليكانىڭ ءۇشىنشى مەگاپوليسىندە كوپ-اق. ولار قالادا شاعىن جانە ور­تا بيزنەستىڭ دامۋىنا جول اش­سا, ەكىنشىدەن, قانشاما ادام بۇ­گىندە قۇرىلىس الاڭدارىندا نەمەسە قۇرىلىس ماتەريالدارىن ون­دىرەتىن كاسىپورىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. سوندىقتان جالپى بۇل سالا­نىڭ دامۋىنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى ەل ءۇشىن وتە زور. ءتىپتى وسىدان ون شاقتى جىل بۇرىن بۇكىل دۇنيە ءجۇزىن جايلاعان قارجىلىق-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ كە­زىندە ەلىمىز الەۋمەتتىك نىسان­داردى جوندەۋ ارقىلى حالىق­تى جۇمىسپەن قامتىپ, بۇل داع­دارىستان امان-ەسەن وتكەن جوق پا ەدى؟! ەندەشە, قۇرىلىس سالاسى – ەل ەكونوميكاسىنىڭ ناعىز بارومەترى ەكەنى ءسوزسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار