ەلدەگى ەڭ باستى عيمارات «اقوردا» – ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ بەلگىسى. رەزيدەنتسيا قۇرىلىسى 2001 جىلى باستالعان بولاتىن. عيماراتتا دالالىق وركەنيەت پەن ەۋروپا مادەنيەتى ۇشتاستىرىلعان. كوركەمدىك جانە فيلوسوفيالىق ءمان-ماڭىز بەرىلىپ جاسالعان جوبا قۇرىلىسىندا قازاقستان مەن ەۋروپا ساۋلەتشىلەرىنىڭ ايقىن قولتاڭباسى بار. ولاردىڭ قاتارىندا ەۋروپالىق ايگىلى ديزاينەرلەر م.گۋالاتسي مەن ا.مولتەني بولدى. ال «اقوردانىڭ» ءىشىن ۇلتتىق مانەردە سالۋعا اكادەميك ق.مونتاقاەۆ كەڭەس بەرگەن. ەڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – قۇرىلىس جۇمىستارىنا ونداعان ەلدىڭ ماماندارى اتسالىسقان. عيماراتتىڭ جالپى اۋدانى – 36 720 شارشى مەتر, بيىكتىگى – 86 مەتر.
استانانى «بايتەرەكسىز» ەلەستەتۋ قيىن. مونۋمەنت ەلىمىز دامىسىن, ءوسىپ-وركەندەسىن, بايتەرەكتەي جايقالسىن دەگەن يدەيامەن ورناتىلعان. «بايتەرەك» كەشەنىن ارحيتەكتور ا.رۇستەمبەكوۆ (توپ جەتەكشىسى), س.بازارباەۆ پەن ج.ايتبالاەۆ جوبالادى. ينجەنەر-كونسترۋكتورى – م.ۆاحشتەين, ينتەرەر ديزاينشىسى ا.وسپانوۆ بولدى.
«حان شاتىر» 2010 جىلى استانا كۇنىنە وراي اشىلدى. ول – ورتا ازياداعى ەڭ ءىرى ساۋدا ۇيلەرىنىڭ ءبىرى ءارى ءسان-سالتاناتى جاعىنان بىرەگەيى. عيماراتتى جوبالاۋشى – ساۋلەتشى لورد نورمان فوستەر. قۇرىلىس نىسانىنىڭ مەتالل قاڭقاسى – 2300 توننا, شاتىردىڭ بيىكتىگى – 150 مەتر, ىشكى اۋماعى 110 مىڭ شارشى مەتر. نورمان فوستەردىڭ تاعى ءبىر تاماشا تۋىندىسى – «بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى». وندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى, ۇلتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىم ورتالىعى, مۇراجاي, 1,5 مىڭ ورىندى وپەرا زالى, كەڭ ورتالىق اتريۋم مەن قىسقى باق ورنالاسقان. «بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى» الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزدەرىنىڭ وتكىزىلەتىن ورنى رەتىندە كەڭىنەن تانىمال.
استانانىڭ مادەني ءومىرىن ايشىقتايتىن قۇرىلىستاردىڭ ءبىرى – «استانا وپەرا» عيماراتى. ول ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى تەاتر. «استانا وپەرانىڭ» باس ساحناسىنىڭ كولەمى – 935 شارشى مەتر, ەنى 21 مەتردى, تەرەڭدىگى 59 مەتردى قۇرايدى. تەاتر زالىنا 1 مىڭ 250 كورەرمەن سيادى. پارتەرى 450 كورەرمەنگە ارنالعان. قۇرىلىستى ساۋلەتشى رەناتتو اركەتتي جوبالاعان.
قالادا تۋريستىك ورىندارعا اينالعان وزگە دە عيماراتتار بارشىلىق. ايتالىق, 2017 جىلى اشىلعان ەكسپو كورمەسى, جاڭادان سالىنعان باس مەشىت, ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق مۋزىكالىق دراما تەاتر, ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا مەن ابۋ-دابي پلازا جانە تاعى باسقا دا قۇرىلىس كەشەندەرى. اتالعان جوبالار ەلدىڭ دامۋىندا ەلەۋلى ورىنعا يە. سونداي-اق استانانىڭ قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك, رۋحاني ماڭىزىن ارتتىرا تۇسەدى.
