سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
ءىس-شاراعا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىرالى, استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك, «قازاق گازەتتەرى» جشس باس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى, بىرقاتار رەسپۋبليكالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالىنىڭ باسشىلارى, جۋرناليستيكا ارداگەرلەرى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى, مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, ەلوردالىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى مەن جۋرناليستەر قاۋىمى قاتىستى.
«Egemen Qazaqstan» جانە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرى رەداكتسياسىنىڭ قارسى الدىنان ورىن تەپكەن بۇل ساياباق – قولىنا قالام ۇستاعان تىلشىلەر قاۋىمىنىڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ باسىن قوساتىن, ورتاق جەتىستىكتەرىمىزدى اتاپ وتەتىن, بۇقارالىق-مəدەني ءىس-شارالار ۇيىمداستىراتىن الاڭعا اينالماق. اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن مينيستر دارحان قىدىرالى ساياباق ۇلتتىق رۋحانيات ساباقتاستىعىنىڭ سيمۆولى جانە قازاق زيالىلارىنىڭ جولىنىڭ جالعاسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– بۇگىن قازاق جۋرناليستيكاسى ءۇشىن تاريحي ءسات ورىن الدى دەۋگە بولادى. ەلورداداعى «ەگەمەن قازاقستان» كوشەسىندە جۋرناليستەر ساياباعى اشىلىپ وتىر. بۇل وقيعانى ەلىمىزدەگى جۋرناليستەرگە كورسەتىلگەن قۇرمەتتىڭ ءبىر كورىنىسى دەپ باعالاۋعا بولادى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن ءدال وسى ماڭدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ەسكەرتكىشى اشىلعانى بەلگىلى. سول قالامگەرلەر ساياباعىنا ۇلاسىپ جاتقان جۋرناليستەر ساياباعى ۇلتتىق رۋحانياتتىڭ ساباقتاستىعىن كورسەتەدى, – دەدى مينيستر.
جۋرناليستەر ساياباعىنداعى ءساندى ستەللادا قازاق ۇلتتىق ءباسپاسوزىنىڭ باعدارى بولعان احمەت بايتۇرسىن ۇلى مەن تاۋەلسىز قازاق باسىلىمدارىنىڭ ءباhادۇرى شەراعاڭنىڭ بەينەسى قاتار ورنالاسۋى دا ۇلىلاردىڭ ۇلى جولىنىڭ جالعاستىعىن بىلدىرەتىنىن اتاپ وتكەن دارحان قىدىرالى ەلىمىزدەگى بەلگىلى باسىلىمدار مەن اقپارات قۇرالدارىنىڭ اتى ويىپ جازىلعان بۇل ەسكەرتكىشتى وتاندىق جۋرناليستيكانىڭ جىلناماسى دەپ باعالاۋعا بولاتىنىن جەتكىزدى.
– تاياۋدا عانا پرەزيدەنتتىڭ قامقورلىعىمەن 2 اقپان «ۇلتتىق ءباسپاسوز كۇنى» بولىپ بەلگىلەندى. بۇل دا قازاق باسپاسوزىنە كورسەتىلىپ وتىرعان ۇلكەن قولداۋ دەپ بىلەمىز. ەلوردامىزدىڭ وركەندەۋىنە جۋرناليستەر كوپ ەڭبەك ءسىڭىرىپ جاتىر. سوندىقتان بۇل يگى ءىس-شارا – استانانىڭ تۋعان كۇنىنە, 25 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان ۇلكەن تارتۋ. ايتا كەتكەن ءجون, «Egemen Qazaqstan» گازەتى عيماراتىنىڭ الدىنداعى قاراۋسىز جاتقان جەردى ءساندى ساياباققا اينالدىرۋ يدەياسى وسىدان ءتورت جىل بۇرىن, باس باسىلىمنىڭ عاسىرلىق بەلەسىندە كەلگەن ەدى. سونىڭ ءساتى بۇگىن ءتۇسىپ وتىر. ەگەمەندىكتەرمەن بىرگە بارشا ارىپتەستەرىمدى قۇتتىقتايمىن. بولاشاقتا بۇل ءساندى ساياباق بارشا جۋرناليستەردىڭ باسىن قوساتىن, شىعارماشىلىققا شابىت بەرەتىن, يگى ءىس-شارالار وتەتىن الاڭعا اينالادى دەپ سەنەمىن, – دەگەن دارحان قىدىرالى وسى ىسكە قولداۋ كورسەتكەن قالا اكىمدىگىنە جانە شاھار باسشىسى جەڭىس قاسىمبەككە العىس ءبىلدىردى.
ەلوردامىز 25 جىلدىڭ ىشىندە تەك اكىمشىلىك ورتالىق قانا ەمەس, شىعارماشىلىق, مادەني جانە رۋحاني ورداعا اينالعانىن اتاپ وتكەن قالا اكىمى قالا كۇنى قارساڭىندا اشقان جۋرناليستەر ساياباعى ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى اتىنداعى كوشەدە ورنالاسۋىن زاڭدى قۇبىلىس دەپ سانايتىنىن جەتكىزدى. «بۇل ساياباق وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن اشىلعان قالامگەرلەر ساياباعىمەن ۇشتاسىپ جاتىر. ول جەردە قازاقتىڭ العاشقى گازەتتەرىن اشقان الاش ارىستارىنىڭ ەسكەرتكىشى تۇر. بۇگىنگى ءىس-شارا سول كەزدە قولعا الىنعان جاقسى باستامانىڭ جالعاسى ىسپەتتەس», دەدى جەڭىس قاسىمبەك.
شاھار باسشىسى ءوز سوزىندە قازىرگى تاڭدا ەلوردادا تۇرعىنداردىڭ قولايلى دەمالىسى ءۇشىن جاڭا ءارى تارتىمدى ورىندار كوپتەپ اشىلىپ جاتقانىن دا اتاپ ءوتتى. «بۇگىن جاندانعان كوشەلەردىڭ ءبىرى – ساتباەۆ كوشەسىن ارالادىم. مۇندا ءبىز قاجىمۇقان كوشەسىنەن پەتروۆ كوشەسىنە دەيىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز. سونىمەن قاتار قاجىمۇقان كوشەسىنەن پەتروۆ كوشەسىنە دەيىنگى جۇمىس اياقتالدى. كولەڭكەلى شاتىرلار, ويىن الاڭدارى ورناتىلىپ, اعاشتار مەن جاسىل جەلەكتەر وتىرعىزىلدى. پەتروۆ كوشەسى مەن ب.مومىش ۇلى داڭعىلى ارالىعىنداعى ۋچاسكەنى قىركۇيەك ايىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سول سياقتى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ءۇشىن اقبۇلاق جاعالاۋى جايلى ورىنداردىڭ ءبىرى بولادى, ال اممان جانە ابىلاي حان داڭعىلىنداعى كوپىرلەر استىندا جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى قۇرىلدى. ولار اقبۇلاق وزەنىنىڭ بويىنداعى ساياباق كلاستەرلەرىن ءوزارا بايلانىستىرادى. ورتالىق جاعالاۋدىڭ تاريحي كوشەلەرى (جەلتوقسان, بەيبىتشىلىك, بۇقارباي باتىر كوشەلەرى) جاڭارىپ جاتىر. بۇگىنگى «جۋرناليستەر ساياباعىنىڭ» اشىلۋى دا ەلوردامىزدىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ, كەلبەتىنە جاڭا رەڭ بەرەدى دەپ ەسەپتەيمىز», دەدى ول.
«قازاق گازەتتەرى» جشس باس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلى قالام ۇستاعان قاۋىمعا ارنالعان ساياباقتىڭ اباي داڭعىلى مەن كەنەسارى كوشەسىنىڭ ورتاسىنان ورىن تەبۋىندە ۇلكەن ءمان بار ەكەنىن جەتكىزدى. «اباي قازاق ءۇشىن دانالىقتىڭ ۇلگىسى بولسا, كەنەسارى – باتىرلىق پەن ازاتتىقتىڭ ءرامىزى. وسى ارالىقتان قالامگەرلەر ساياباعى اشىلىپ, الاش قايراتكەرلەرىنە ارنالعان تۇعىرتاستاردىڭ كوتەرىلۋى, وسى جەردە قازاق گازەتتەرىنىڭ باسى قوسىلىپ, ۇلت رۋحانياتىنىڭ ۇيىسۋى دا بەكەردەن-بەكەر ەمەس. باتىرلىق پەن دانالىقتى تەكتەن-تەك ايتىپ وتىرعانىم جوق, بۇل ەكى قاسيەت تە ءبىزدىڭ قالام ۇستاعان جۋرناليستەرىمىزگە اۋاداي قاجەت. ەل ءۇشىن ەڭبەك قىلاتىن سوقتىقپالى-سوقپاقتى جولدا وسى ەكى قاسيەتپەن قارۋلانعان ارىپتەستەرىمىز قانداي قيىندىقتى دا جەڭىپ, بيىك اسۋلاردى ەڭسەرەدى. بۇگىنگى ستەللادا جازىلعان شەراعاڭنىڭ «جۋرناليست – قارا نار» دەگەن پايىمىنىڭ دا ارعى ماعىناسى وسىعان سايادى», دەدى ول.
سونىمەن قاتار «قازاق گازەتتەرى» جشس باس ديرەكتورى مەملەكەت تاراپىنان جۋرناليستەر قاۋىمىنا ۇلكەن قولداۋ كورسەتىلىپ جاتقانىن دا اتاپ ءوتتى. «كۇنى كەشە كاسىبي مەرەكەمىز قارساڭىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «Egemen Qazaqstan» جانە «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرىنىڭ جۋرناليستەرى پاتەر الىپ, قۋانىشقا كەنەلدى. بۇل يگى ءىس-شارا الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى دەپ سەنەمىز», دەگەن ول ەلوردا باسشىلارىنا جانە ساۋاپتى ىسكە مۇرىندىق بولعان بارشا ازاماتقا العىسىن ءبىلدىردى.
سۋ جاڭا ساياباقتا جۋرناليستەر مەن قالا تۇرعىندارىنىڭ دەمالىپ, تىنىعۋى ءۇشىن ورىندىقتار قويىلعان. ولاردى كولەڭكەلەۋ ءۇشىن جاڭادان اعاشتار وتىرعىزىلىپ, جاسىل جەلەگى مولايا تۇسكەن. ساياباق اۋماعىندا «قازاقستان جانە باق», «جۋرناليست جانە وپەراتور», «وقىرمان» مۇسىندەرى تۇر. «قازاقستان جانە باق» ستەللاسىندا ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلى مەن قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ قارا نارى شەرحان مۇرتازانىڭ سوزدەرى جانە ەلىمىزدەگى نەگىزگى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ اتاۋلارى جازىلعان.
ساياباقتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قازاق جۋرناليستيكاسىندا وزىندىك ورنى بار اعا بۋىن وكىلدەرى دە قاتىسقانىن جوعارىدا اتاپ وتتىك. سولاردىڭ ءبىرى – «Egemen Qazaqstan» گازەتىن ۇزاق جىلدار باسقارعان تانىمال جۋرناليست, مەملەكەت قايراتكەرى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ تا ءوز ويىن ورتاعا سالدى. «ساياباقتىڭ وسى جەردەن اشىلۋى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ بەدەلىن بۇرىنعىدان ارتتىرىپ, قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ قارا شاڭىراعى دەگەن بەيرەسمي اتاۋىن ودان ءارى نىقتاي تۇسەدى. بۇل باسىلىمنىڭ ەلوردامىزدان ورىن تەبۋى جانە بۇگىنگى اشىلىپ وتىرعان اللەيا استانانى جۋرناليستيكامىزدىڭ ورتالىعىنا اينالدىرىپ وتىر. قالام ۇستاعان ارىپتەستەرىمە ايتارىم, جازارىمىز بەن جۇرتقا جەتكىزەر جاقسى جاڭالىقتارىمىز كوبەيسىن», دەدى ول.
ىزگى ءىس-شارانىڭ ورتاسىنان تابىلعان بەلگىلى تەلەجۋرناليست جاينا سلامبەك: «بۇل ماڭدا الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ەسكەرتكىشتەرى بار. ەندى ونىڭ قاسىنان جۋرناليستەر ساياباعى دا بوي كوتەرىپ جاتىر. الاش قوزعالىسى, الاش ۇلدارى تۋرالى وقىپ-بىلگەن توقسانىنشى جىلدارى ارادا شيرەك عاسىر وتكەندە تۇتاس ۇلت الاش يدەياسىن تۋ ەتەتىنىن ويلادىق پا؟ مۇنىڭ ءبارى كوڭىلدى تولقىتادى. مىڭ سان ماسەلەگە قاراماي, مەملەكەتىمىز – ماڭگىلىك! سەبەبى سوعان ىقپالداساتىن, سولاي بولۋىنا قىزمەت ەتەتىن جۋرناليستەردىڭ جۇرەگى «وسى ەل وركەندەسىن, وسى جەر كوكتەسىن!» دەپ سوعادى. بۇل وتە ماڭىزدى», دەپ ويىن ورتاعا سالدى. ال جۋرناليست اسكەربەك قياس ساياباق تۋرالى ويىن الەۋمەتتىك جەلىدە «كەيدە تاس قوعامنان شارشاعاندا شەرىڭدى شىعارىپ, ۇندەمەي سۇحبات بەرىپ قايتاتىن جەر ەكەن» دەپ ءبىلدىرىپتى. ەندەشە, قالامگەرلەر ساياباعىنىڭ قاپتالىنان اشىلعان جۋرناليستەر ساياباعى قولىنا قالام ۇستاعان قاۋىمنىڭ باسىن ءجيى قوساتىن ورتاق مەكەنگە اينالادى دەپ سەنەمىز.
