ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز 1973 جىلى جولدامامەن شىعىس شەكارا وكرۋگىنە تاپ بولعان جاس لەيتەنانت قازاقباي ەرتىشباەۆ تۋرالى بولماق.
جاس قازاقبايدىڭ شەكارا ساپىنداعى العاشقى قىزمەتى قازاق-قىتاي اراسىنداعى ۋچاسكەنى كۇزەتەتىن «تەكەس» شەكارا زاستاۆاسى باسىتىعىنىڭ تاربيە جونىندەگى ورىنباسارى لاۋازىمىنان باستالادى. سول جىلى وفيتسەردىڭ ومىرىندە تاعى ءبىر ايتۋلى وقيعا ورىن الىپ, ءوزىنىڭ جۇرەگىن جاۋلاپ العان ارۋعا ۇيلەنەدى. لەيتەنانتتىڭ جارى - قازاقتىڭ قاراكوز سۇلۋى دا وسال بولمايدى. قازىرگى ءال-فارابي اتىنداعى قازاقتىڭ ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن التىن مەدالعا بىتىرگەن سونداعى ارۋ – ءنۇرجامي بىرىمجانقىزى بۇگىندە عالىم, الىپ شاھارداعى ايتۋلى ءبىلىم وشاقتارىنىڭ بىرىندە ءالى كۇنگە دەيىن ۇستازدىق ەتەدى.
حوش, قىزمەتىن تالىمگەر بولىپ باستاعان وفيتسەر ءۇش جىلدان كەيىن الدىمەن «كۇركءۇلدەك», سودان كەيىن «ويقاراعاي» شەكارا زاستاۆاسىن باسقارادى. 1979 جىلى شونجى شەكارا وتريادىنىڭ بارلاۋ بولىمىنە اۋىستىرىلادى. سول-اق ەكەن, وفيتسەردىڭ ەندىگى قىزمەتى وزگەرىپ شىعا كەلەدى. وسىعان دەيىن وزىنە تيەسىلى ۋچاسكەنى قىزعىشتاي قورىپ, كۇنى-ءتۇنى شەكارادان شىقپاعان ول, بۇدان بىلاي جەرگىلىكتى حالىقپەن تىعىز بايلانىس ۇيىمداستىرادى. سول جىلدارى ول شەكارانىڭ تىنىشتىعىنا تىكەلەي قاتىسى بار قانشاما وقيعالاردى باسىنان كەشىرەدى. سولاردىڭ ءبىرى قازاقباي اعانىڭ جادىندا ەرەكشە جاتتالىپ قالىپتى, وقيعانى وربىتسەك.
1 مامىر – ەڭبەكشىلەردىڭ مەيرامىنا وراي, ادەتتەگىدەي شەكارانى كۇزەتۋ كۇشەيتىلەدى دە, قازاقباي اعا ىسساپارمەن «سۇمبە» شەكارا بولىمشەسىنە بارادى. مىنە وسى جەردە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ءبىرى تاۋ ارقىلى كورشى اسپاناستى ەلىنە جاسىرىن ءوتىپ كەتكەنى بەلگىلى بولادى. سونىڭ الدىندا عانا اۋىلدان ءبىر ەر ادامنىڭ بەلگىسىز جاعدايدا جوعالىپ كەتكەنى دە شەكاراشىلاردىڭ قۇلاعىنا جەتكەن ەدى. سودان بارلاۋشى وفيتسەر قازبالاي كەلە, شەكارا بۇزۋشى مەن جوعالعان تۇرعىننىڭ ءبىر ادام ەكەنىن انىقتايدى. سويتسە, وقيعا بىلاي بولىپتى.
ەڭبەكشىلەردىڭ مەرەكەسىن تابيعاتتىڭ اياسىندا بىرگە اتاپ وتپەك بولعان ەكى دوس اششى سۋعا سىلقيا تويىپ العان سوڭ ءبىر-ءبىرىنىڭ جاعاسىنا جارماسا كەتەدى. اقىرى ءبىرى ەكىنشىسىنىڭ باسىن قولىنا ىلىككەن تاسپەن ۇرىپ, تالدىرىپ تاستايدى دا, دوسىن ءولدى دەپ ويلاپساسقانىنان كورشى ەلدىڭ جەرىنە ءوتىپ كەتەدى. وسىلايشا, ءبىراز ۋاقىت بوي تاسالاپ جۇرەدى دە, قايتادان بەرگى بەتكە وتپەك بولادى. جاس بارلاۋشى قازاقباي وقيعانىڭ ءدال وسىلاي ءوربيتىنىن الدىن الا بىلگەندەي شەكارا بۇزۋشىنىڭ كەرى ءوتۋى مۇمكىن وسال ورىنداردىڭ كۇزەتىن كۇشەيتىپ, تورۋىلداپ جۇرگەن ەدى. كەنەتتەن كۇتكەندەي الگى جەرلەسىمىز اياعىن اڭداي باسىپ, قۇرىلعان تورعا ءوزى كەلىپ تۇسەدى.
وسى جىلداردىڭ ىشىندە پولكوۆنيك ق.ەرتىشباەۆ جۇزدەن اسا شەكارا بۇزۋشىنى ۇستاۋعا قاتىسىپ, بىردە-ءبىر قاسكويدىڭ ەلىمىزدىڭ ءادىل زاڭىنان قۇتىلىپ كەتۋىنە جول بەرمەگەن.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, كەيىپكەرىمىز ەكى رەت, الدىمەن 1981 جىلى, سوسىن 1986 جىلى اۋعانستادا قىزمەت ەتەدى. 1979 جىلى تۇتانعان سول ءبىر سوعىس ورتىنەن امان ورالىپ كۇرشىم شەكارا وتريادىنىڭ «الەكسەەۆكا» شەكارا كومەنداتۋراسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, كومەندانت, ءبولىم باستىعىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمدارىن اتقارادى. مۇندا 1993 جىلعا دەيىن بولادى دا, ودان ءارى «الماتى» شەكارالىق باقىلاۋ وتريادىنا اۋىستىرىلادى. اتالعان شەكارالىق باقىلاۋ وتريادىنا قاراستى بولىمدەردىڭ ءبىرىن باسقارعان قازاقباي اعا ءۇش جىلدان سوڭ شەكارا قىزمەتى ورتالىق جوندەۋ زاۋىتىنىڭ پراپورششيكتەردى دايارلايتىن كۋرستىڭ باستىعى بولىپ بەكىتىلەدى.
1993 جىل... بۇل – قازاق ەلى ءۇشىن تاۋەلسىزدىك تاڭى ارايلاپ اتقان توقسانىنشى جىلداردىڭ باسى بولعانىمەن, اسكەري سالاعا كەلگەن قيىندىقتار از ەمەس ەدى. اسىرەسە شەكاراشىلار ءۇشىن ەڭ ۇلكەن ماسەلە – بۇكىل وداقتان كەلگەن مامانداردىڭ تۋعان وتاندارىنا ۇدەرە كوشۋى بولدى. جاسىراتىنى جوق, وسى تىعىرىقتان شىعۋعا ەل شەبىندەگى پراپورششيكتەردىڭ تيگىزگەن كومەكتەرى زور بولىپ ەدى. وفيتسەرلەردىڭ ورنىن جوقتاتپاۋعا كۇش سالعان سونداعى پراپورششيكتەردى دايارلاعان مەكتەپتى پولكوۆنيك قازاقباي ەرتىشپاەۆ باسقاردى. شەكارا قىزمەتىنىڭ قازىرگى تەحنيكانى جانە قارۋ-جاراقتاردى جوندەۋ باسقارماسىندا ءبىر كەزدەرى وسىنداي مەكتەپتىڭ بولعانىن بۇگىن بىرەۋ بىلەر, ال بىرەۋ بىلمەس... ونى بۇگىنگى ۇرپاق ەندى تاريحقا قاراپ بىلەدى. ال ساڭلاق ساردارلار – 90-شى جىلدارى قابىرعاسى جاڭادان قالانعان شەكارا قىزمەتىنىڭ اياعىنان تۇرىپ كەتۋى ءۇشىن جۇمىستى وتە جاقسى ۇيىمداستىرا ءبىلدى. سولاردىڭ قاتارىندا بولعان قازاقباي زەينوللا ۇلى وسى لاۋازىمىنان كەيىن 1997-2005 جىلدارى شەكارا قىزمەتىنىڭ اسكەري ينستيتۋتىندا وقىتۋشى, كافەدرا باستىعى لاۋازىمدارىندا بولدى. وسى ءبىلىم ۇستاحاناسىنان زەينەتكەرلىككە شىقتى.
بۇگىنگى كۇنى ارداگەر ءتىپتى وتستاۆكادا بولسا دا جاستاردى تاربيەلەۋ سىندى ماڭىزدى ىسكە جاۋاپكەرشىلىك سەزىمىن ازايتقان ەمەس, ۇقك شەكارا قىزمەتى دەپارتامەنتتەرءىنىڭ الىستاعى شەكارا باسقارمالارىندا ءجيى بولىپ, وفيتسەرلەر مەن جاس ساربازدار الدىندا ءوزىنىڭ ومىرلىك تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ تۇرادى.
ال جانۇياسىنا كەلسەك, جان جارى ءنۇرجامي بىرىمجانقىزى ەكەۋى ەكى ۇل, ءبىر قىزدى ۇكىلەپ ءوسىردى. وكىنىشكە وراي, قوس ۇلىنىڭ ءبىرى ساكەن ەرتە باقيلىق بولىپتى, ال بەرىك قازاقباي ۇلى اكەسىنىڭ سوقپاعىن تاڭداعان شەكاراشى, اسكەري شەنى پولكوۆنيك, قازىرگى تاڭدا ۇقك شەكارا قىزمەتى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىندە قىزمەت اتقارادى. قىزدارى اسەل – ەلىمىزدەگى قارجى سالاسىنىڭ ۇزدىك مامانى. پەرزەنتتەرىنەن بۇگىندە 10-نان اسا نەمەرە, ەكى شوبەرە ءسۇيىپ وتىرعان باقىتتى اتا-اجە.
شەكارا قىزمەتىنىڭ شەجىرەسى باي. كەۋدەسى التىن ساندىق قارت ارداگەرلەرىمىز ءوز قولدارىمەن جاساعان شەجىرەنى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ پاتريوت شەكاراشىلارى جالعاستىرا بەرەدى. الىمساقتان وسىلاي!
س.التاەۆ,
ۇقك بءاسپاسوز قىزمەتى
