تەك سالىق تۇرىندە مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە جىل سايىن 1,5 ميللياردان استام تەڭگە قۇيىپ وتىرعان الماتى كوپىر قۇرىلىمدارى زاۋىتى – شىندىعىندا جۇمىسى قىز-قىز قايناعان, الپىس جىلدىق تاريحى بار الىپ كاسىپورىن. بايىرعى زاۋىتتاردىڭ ىشىندە زامانعا جىلدام بەيىمدەلىپ, وزىق تەحنولوگيالارعا قول جەتكىزىپ, تاۋارىن دا ەكسپورتتاپ تۇرعانى وسى. ەڭ قىزىعى, 100 پايىز وتاندىق شيكىزاتتى كادەگە اسىراتىن زاۋىت ءوزى شىعارعان بۇيىمدارىن عانا ەمەس, جۇمىسشىلارىن دا شەتەلدەرگە شىعارىپ وتىر.
زاۋىتتا 42 مەترلىك كوپىر ارقالىقتارى شىعارىلا باستاعاننان بەرى ەلىمىزدە كوپىر سالۋ قۇنى 15%-عا ارزانداعان. قازىرگە وسىنداي وتاندىق كوپىر ارقالىقتارى بالاماسى تمد-دا جوق بولعاندىقتان, كورشى ەلدەر تاپسىرىستى ءدال وسى زاۋىتقا بەرەدى. تسەحتا بەتوننىڭ بەرىكتىگى پليۋس جانە مينۋس 50 گرادۋستا 64 ساعات بويى سىناقتان وتەدى. وسىدان كەيىن عانا زاۋىت جول, كوپىر, تۋننەلدەرمەن ۇشۋ-قونۋ جولاقتارىنا قاجەتتى تەمىربەتون كونسترۋكتسيالارىنىڭ 360-تان استام ءتۇرىن شىعارادى. كۇن سايىن زاۋىتتان دايىن ونىمدەر تيەلگەن 10 شاقتى ۆاگون ءوزىن كۇتكەن باعىتتارعا اتتانادى.
– ءبىز كەيىنگى بەس جىل كولەمىندە نەگىزگى وندىرىسكە 4,3 ملرد تەڭگە سالدىق. بىرنەشە يننوۆاتسيالىق جەلى ىسكە قوسىلدى. سونىڭ ءبىرى – ۇزىندىعى 42 مەترلىك تبن ءتيپتى كوپىر ارقالىقتارى. 2018 جىلى وندىرىسكە ەنگەن تبن ءتيپتى ارقالىقتار كوپىر سالۋ قۇنىن ايتارلىقتاي ارزانداتادى. ءبىزدىڭ ارقالىقتارىمىز ەلىمىزدەگى 72 كوپىرگە سالىندى. قازىر زاۋىتتا 42 مەترلىك ارقالىقتىڭ ءۇش ءتۇرى شىعارىلادى, ولاردىڭ ەكەۋىنىڭ تمد-دا بالاماسى جوق, – دەپ باستادى ءسوزىن «ازمك GROUP» جشس ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى شۋحراد شاردينوۆ.
– ءبىز تەز قۇبىلاتىن كليماتتا ءومىر سۇرەتىنىمىزدى بىلەسىزدەر, ماسەلەن, كۇندىز اۋا رايى +10 گرادۋس بولسا, تۇندە –15 گرادۋسقا تومەندەيتىندىكتەن, بەتوندا جارىقتار پايدا بولادى. سوندىقتان ءوزىمىز شىعاراتىن بەتون بۇيىمداردىڭ ايازعا توزىمدىلىگىن ارنايى كامەرالاردا تەكسەرەمىز, – دەيدى سىناق لابوراتورياسىنىڭ جەتەكشىسى دانيار يبرايىموۆ.
زاۋىتتاعى وندىرىستىك ۇدەرىستىڭ باسىم بولىگى اۆتوماتتاندىرىلعان, روبوتتاندىرىلعاندىقتان, بۇل ۋاقىت, ەڭبەك شىعىندارىن دا ازايتادى.
– قۇم, قيىرشىق تاس, تسەمەنت ءبارىن ءوزىمىزدىڭ قازاقستان زاۋىتتارىنان الامىز. ونىمدەردىڭ ساپاسى جوعارى بولعاندىقتان سۇرانىس تا جاقسى. قىرعىزستان, وزبەكستان, رەسەي سىندى كورشىلەرىمىزگە بەتون بۇيىمدارىن ەكسپورتتايمىز, – دەيدى قالىپتاۋ تسەحىنىڭ باسشىسى ماديار جارىلقاپوۆ.
اكقز ديرەكتورى الەكساندر تەرەششەنكو: «ەگەر قازىرگى وندىرىستىك ۇدەرىستى كەڭەس وكىمەتى كەزىندەگى ەسكى تەحنولوگيالارمەن سالىستىراتىن بولساق, بۇرىن تسەحتاعى 100 شاقتى ادام ءارى كەتسە كۇنىنە 500-دەي شپال شىعاراتىن, ال قازىر تسەحتاعى 30 شاقتى جۇمىسشى كۇنىنە 1 800 شپال شىعارا الادى. ويتكەنى جۇمىستىڭ كوبى روبوتتاندىرىلعان. ءدال وسى ساتتە شىعىپ جاتقان شپالدار «دوستىق – مويىنتى» تەمىر جولىن توسەۋگە جونەلتىلەدى. زاۋىت شپالدارىنا دەگەن سۇرانىس – 300 مىڭداي بولسا, تسەح وسى تاپسىرىسقا سايكەس ساعات سياقتى سارتىلداپ جۇمىس ىستەپ جاتىر. يننوۆاتسيالىق شپالدار كورشى ەلدەردە دە سۇرانىسقا يە. مىسالى, وزبەكستان بىزدەن الادى», دەيدى.
بۇل شپالدار 30 تونناعا دەيىن جۇك كوتەرە الادى, ياعني ساعاتىنا 300 شاقىرىمدىق جىلدامدىقپەن جۇرە الاتىن جۇردەك پويىزدارعا شىداس بەرەدى.
– ءبىز ماسكەۋ كوپىرلەرىنىڭ قۇرىلىسىنا دا ارقالىقتار جىبەرگەنبىز. بۇگىنگى تاڭدا باعا جاعىنان دا, ساپا جاعىنان دا رەسەيلىك زاۋىتتارعا ەسە جىبەرمەي, امۋرداعى كومسومولسك قالاسىنا ارقالىقتار جىبەرىپ جاتىرمىز. ءبىز جىبەرگەن جۇك سوناۋ قيىر شىعىسقا ءبىر اي دەگەندە جەتەدى. بىراق وسىعان قاراماستان ول جاقتاعى كوپىر سالاتىن كومپانيالار ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىزدى تاڭدادى, – دەيدى زاۋىت باسشىسى.
زاۋىتتىڭ جىلدىق وندىرىستىك قۋاتى 170 مىڭ تەكشە مەتردەن اسادى. تاۋار ساپالى بولعان سوڭ سۇرانىس تا جوعارى. ۇلكەن الماتى اينالما جولىن تۇركيالىق جانە كورەيالىق كومپانيالار مارەگە جاقىنداتسا, ولار دا اكقز-دان جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى 2 مىڭنان استام ارقالىق ساتىپ العان. سونداي-اق رەسەي, قىرعىزستان, وزبەكستان مەن قىتاي كومپانيالارىنان دا سۇرانىس بار.
زاۋىت اۋماعىندا جولىققان قىتايلىق شاندۋن لۋچاو كومپانياسىنىڭ باس ينجەنەرى سۋنتاو سيۋە: ء«بىزدىڭ كومپانيا اكقز-مەن بەس جىلدان بەرى بىرگە جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وسى زاۋىتتان وندىرىلەتىن ونىمدەرگە ءدان ريزامىز. ءارى قاراي دا تەمىربەتون ونىمدەرىن اكقز-دان الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. «تالدىقورعان – وسكەمەن» جولىن سالۋ ءۇشىن ءبىز وسى زاۋىتتىڭ تەمىربەتونىن الدىق. 3 كوپىرگە 42 جانە 24 مەترلىك كوپىر ارقالىق ورناتىپ, جۇمىسىمىزدى تاپسىرىس بەرۋشى مەكەمەگە تاپسىردىق, ەشقانداي شاعىم تۇسكەن جوق», دەيدى.
– «باتىس-قىتاي – باتىس-ەۋروپا» جولىنداعى كوپىرلەردىڭ 80%-ى ءبىزدىڭ كونسترۋكتسيالاردىڭ كومەگىمەن سالىندى. «ورتالىق – وڭتۇستىك», «ورتالىق – شىعىس جانە باتىس» جولدارىنا دا ءبىزدىڭ كوپىرلەر ورناتىلعان. قازىر «دوستىق – مويىنتى» تەمىر جولىنا تەمىربەتون شپالدارىن, ال «قاراعاندى – استانا» جولىنا تاۋار جونەلتىپ جاتىرمىز, – دەيدى ش.شاردينوۆ.
سونداي-اق زاۋىتتان شىققان تەمىربەتون تاقتايشالارى شىمكەنت, اقتوبە, استانا جانە تالدىقورعانداعى اۋەجايدىڭ ۇشىپ-قونۋ جولاقتارىنا دا توسەلگەن.
– كوپىرلەر مەن جول وتكەلدەرى – ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە نىساندار. ولار تەك ساپالى ماتەريالداردان جاسالىنۋعا ءتيىس. ءبىز ءوز ونىمدەرىمىزدىڭ ساپاسىنا 50 جىلدىق كەپىلدىك بەرەمىز, – دەيدى زاۋىت باسشىسى.
زاۋىتتا مىڭعا تارتا ادام ەڭبەك ەتەدى. مۇندا قابىلدانعان ادام وسى جۇمىسىنان ايرىلماۋعا تىرىسادى. سوندىقتان دا زاۋىتقا ءبىرى كىرىپ, ءبىرى شىعىپ قالىپ جاتقان قىزمەتكەر دە, جۇمىسشى دا جوقتىڭ قاسى.
– ءبىز ءاربىر قىزمەتكەرىمىزگە جاعداي جاساۋعا ۇمتىلامىز. جۇمىسشىلارىمىزدى دا ءوزىمىز دايىندايمىز. كەلەشەگىنەن ءۇمىت كۇتتىرەتىن, پراكتيكادان وتۋگە كەلگەن قابىلەتتى جاستاردى الىپ قالۋعا تىرىسامىز. جىل سايىن ۇلكەن ۇجىمنىڭ الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرىنە, شەتەلدەردە دەمالۋى, بالالاردىڭ جازدىق لاگەرلەرىنە 60-70 ميلليون تەڭگە ارالاعىندا قاراجات بولەمىز, – دەيدى ش.شاردينوۆ.
شۋحرات احمەتجان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, زاۋىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى تۇركيا, مىسىر, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى سياقتى ەلدەردە زاۋىت ەسەبىنەن دەمالىپ قايتقان.
زاۋىتتىڭ بايىرعى ارداگەرلەرى دە قۇرمەتسىز ەمەس, ولار دا كەرەك كەزىندە وقۋ كومبيناتىنا كەلىپ, تاجىريبەلەرىمەن ءبولىسىپ جۇرەدى ەكەن. 135 ەڭبەك ارداگەرى مەرەكەلەردە ۇمىت قالمايدى, قارجىلاي سىيلىق, ازىق-ت ۇلىك سەبەتىن الادى.
ال زاۋىت اۋماعى شىن مانىندە – گۇلدەنگەن باق دەسە دە بولعانداي, 10 مىڭداي اعاش, ورىك باقتارى, گۇلدىڭ الۋان ءتۇرى ءوسىپ تۇر. جىل سايىن كوكتەمدە جاڭا كوشەتتەر وتىرعىزىلىپ جاتادى. ءاربىر تسەح وزىنە تيەسىلى اۋماقتى كۇتىپ, باپتايدى, اباتتاندىرادى. ەڭ ادەمى اۋماقتى ۇيىمداستىرا بىلگەن تسەحتارعا قارجىلاي سىيلىق تاعايىندالعان. ءتىپتى ءاربىر تسەحتىڭ سۋبۇرقاعى بار دەسەك تە بولادى.
ساپارىمىزدىڭ سوڭىندا زاۋىتتىڭ بەدەلىن دە بەرەكەسىن دە كوتەرىپ تۇرعان 42 مەترلىك بەتون ارقالىققا ءوز باسىلىمدارىمىزدىڭ, سايتتارىمىزدىڭ لوگوتيپىن جاپسىردىق. ونى الىپ كران ارناۋلى كولىككە تيەپ, كەزەكتى نىسانعا جونەلتىپ جىبەردى. باسىلىمداردىڭ اتاۋى كوپكە دەيىن وتكەن-كەتكەن جولاۋشىنىڭ كوزىنە ءتۇسىپ, مەنمۇندالاپ تۇراتىن بولادى.
الماتى
